ସ ତାନ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ମଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲଂ ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବିରାଟ୍ ବିଭୀଷଣ ସେଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦାନ ରାଘବ ଓ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
କୃତକାର୍ଯଂ ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ଵିଭୀଷଣମ୍। ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯୈଵ ପ୍ରତିକାମ୍ଯଯା
କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାମ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତଃ ଶୈଲୋପମଂ ଵୀରଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ପ୍ରଣତଂ ସ୍ଥିତମ୍। ଉଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ରାମୋ ହନୂମନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍
ତାପରେ ଶୂର ହନୁମାନ୍ ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼, ହାତ ଯୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଁଡା ଥିଲେ । ତାକୁ ଦେଖି ରାମ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ ।
ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାରାଜମିମଂ ସୌମ୍ଯ ଵିଭୀଷଣମ୍। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ କୌଶଲଂ ବ୍ରୂହି ମୈଥିଲୀମ୍
ସୁମଧୁର ହୃଦୟ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତୁମେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର ଏବଂ ମୋର ଶୁଭକୁସଳ ମାଇଥିଲୀଙ୍କୁ କୁହ ।
ଵୈଦେହ୍ଯୈ ମାଂ ଚ କୁଶଲଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଵଣଂ ଚ ହତଂ ରଣେ
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭଲଭାବରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମୋର, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଭଲ ଖବର ଦିଅ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରାଯିବା ଖବର ମଧ୍ୟ କୁହ ।
ପ୍ରିଯମେତଦିହାଖ୍ଯାହି ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ହରୀଶ୍ଵର। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ସଂଦେଶମୁପାଵର୍ତିତୁମର୍ହସି
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସୁସମ୍ବାଦ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦିଅ, ଏବଂ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଫେରିଆସ ।
thumb|ତ୍ରଯୋଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଶତ ତ୍ରୟୋଦଶ ତମ ସର୍ଗ । ଶୁଣ ।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ନିଶାଚରୈଃ
ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵିଭୀଷଣମ୍। ତତସ୍ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ହନୂମାନ୍ ଵୃକ୍ଷଵାଟିକାମ୍
ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ହନୁମାନ୍ ଗଛମାଳିକାକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସମ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସୀତାଯା ଵିଦିତୋ ହରିଃ। ଦଦର୍ଶ ମୃଜଯା ହୀନାଂ ସାତଙ୍କାଂ ରୋହିଣୀମିଵ
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କ ପରିଚିତ ବାନର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସୀତା ଖୁସି ହୀନ, ଭୟଭୀତ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିହୀନ ରୋହିଣୀ ତାରା ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲେ ।
ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ନିରାନନ୍ଦାଂ ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ପରୀଵୃତାମ୍। ନିଭୃତଃ ପ୍ରଣତଃ ପ୍ରହ୍ଵଃ ସୋଽଭିଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ଗଛ ତଳେ ଦୁଃଖିତ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ହନୁମାନ୍ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାଗତଂ ଦେଵୀ ହନୂମନ୍ତଂ ମହାବଲମ୍। ତୂଷ୍ଣୀମାସ୍ତ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟାଭଵତ୍ ତଦା
ମହାବଳୀ ହନୁମାନ୍ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ସୀତା ପ୍ରଥମେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଲେ, ପରେ ତାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ସୌମ୍ଯଂ ତସ୍ଯା ମୁଖଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ। ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ମୁହଁ ଦେଖି, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଵୈଦେହି କୁଶଲୀ ରାମଃ ସହସୁଗ୍ରୀଵଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। କୁଶଲଂ ଚାହ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ହତଶତ୍ରୁରମିତ୍ରଜିତ୍
ବୈଦେହୀ, ରାମ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ । ସେ ତୁମକୁ ଶୁଭକୁସଳ କୁହୁଛନ୍ତି, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ହରାଇଛନ୍ତି ।
ଵିଭୀଷଣସହାଯେନ ରାମେଣ ହରିଭିଃ ସହ। ନିହତୋ ରାଵଣୋ ଦେଵି ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବିଭୀଷଣ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ରାମ ଏବଂ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଳରେ, ଦେବୀ, ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି ।
ପ୍ରିଯମାଖ୍ଯାମି ତେ ଦେଵି ଭୂଯଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ସଭାଜଯେ। ତଵ ପ୍ରଭାଵାଦ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞେ ମହାନ୍ ରାମେଣ ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଖୁସି ଖବର ଦେଉଛି ଦେବୀ, ଏବଂ ପୁନି ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛି । ଧର୍ମଜ୍ଞେ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ମହାବିଜୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
ଲବ୍ଧୋଽଯଂ ଵିଜଯଃ ସୀତେ ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵ ଗତଜ୍ଵରା। ରାଵଣଶ୍ଚ ହତଃ ଶତ୍ରୁର୍ଲଙ୍କା ଚୈଵ ଵଶୀକୃତା
ସୀତା, ଏହି ବିଜୟ ଲାଭ ହୋଇଛି । ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ହୀନ ହୁଅ । ଶତ୍ରୁ ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି, ଲଙ୍କା ବଶ ହୋଇଯାଇଛି ।
ମଯା ହ୍ଯଲବ୍ଧନିଦ୍ରେଣ ଧୃତେନ ତଵ ନିର୍ଜଯେ। ପ୍ରତିଜ୍ଞୈଷା ଵିନିସ୍ତୀର୍ଣା ବଦ୍ଧ୍ଵା ସେତୁଂ ମହୋଦଧୌ
ମୁଁ ନିଦ୍ରା ବିହୀନ ରହି, ତୁମ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଛି, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି ।
ସମ୍ଭ୍ରମଶ୍ଚ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵର୍ତନ୍ତ୍ଯା ରାଵଣାଲଯେ। ଵିଭୀଷଣଵିଧେଯଂ ହି ଲଙ୍କୈଶ୍ଵର୍ଯମିଦଂ କୃତମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ । ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଛି ।
ତଦାଶ୍ଵସିହି ଵିସ୍ରବ୍ଧଂ ସ୍ଵଗୃହେ ପରିଵର୍ତସେ। ଅଯଂ ଚାଭ୍ଯେତି ସଂହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନସମୁତ୍ସୁକଃ
ତେଣୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୁଅ ଏବଂ ନିଜ ଘରେ ସ୍ଵେଚ୍ଛାରେ ରୁହ । ରାମ ନିଜେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଖୁସି ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ଦେଵୀ ସୀତା ଶଶିନିଭାନନା। ପ୍ରହର୍ଷେଣାଵରୁଦ୍ଧା ସା ଵ୍ଯାହର୍ତୁଂ ନ ଶଶାକ ହ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଚାନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଦେବୀ ସୀତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଧରିଵରଃ ସୀତାମପ୍ରତିଜଲ୍ପତୀମ୍। କିଂ ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯସେ ଦେଵି କିଂ ଚ ମାଂ ନାଭିଭାଷସେ
ତାପରେ ସୀତା ନିରବ ରହିଥିବାବେଳେ, ବନରାଜ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଦେବୀ, ତୁମେ କଣ ଭାବୁଛ? ଏବଂ ମୋତେ କାହିଁକି କିଛି କହୁନାହଁ?"
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ସୀତା ଧର୍ମପଥେ ସ୍ଥିତା। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପରମପ୍ରୀତା ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା
ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସୀତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ପ୍ରିଯମେତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଭର୍ତୁର୍ଵିଜଯସଂଶ୍ରିତମ୍। ପ୍ରହର୍ଷଵଶମାପନ୍ନା ନିର୍ଵାକ୍ଯାସ୍ମି କ୍ଷଣାନ୍ତରମ୍
ମୋ ପତିଙ୍କ ବିଜୟର ଏହି ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଏମିତି ଭରିଯାଇଥିଲି, ଯେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପାଇଁ ମୋ ମୁଁ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ନହି ପଶ୍ଯାମି ସଦୃଶଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ପ୍ଲଵଂଗମ। ଆଖ୍ଯାନକସ୍ଯ ଭଵତୋ ଦାତୁଂ ପ୍ରତ୍ଯଭିନନ୍ଦନମ୍
ଏହି ଶୁଭ ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ମୁଁ କି ଦେଇପାରିବି, ଏହି ଭାବରେ ମୁଁ ଏଉଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି, ବନରାଜ।
ନ ହି ପଶ୍ଯାମି ତତ୍ ସୌମ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଵାନର। ସଦୃଶଂ ଯତ୍ପ୍ରିଯାଖ୍ଯାନେ ତଵ ଦତ୍ତ୍ଵା ଭଵେତ୍ ସୁଖମ୍
ମୃଦୁଭାଷୀ, ଏ ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ, ଯାହା ତୁମର ଏହି ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ପାଇଁ ଦେଇ, ତୁମକୁ ଖୁସି କରିପାରିବି।
ହିରଣ୍ଯଂ ଵା ସୁଵର୍ଣଂ ଵା ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ରାଜ୍ଯଂ ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଏତନ୍ନାର୍ହତି ଭାଷିତମ୍
ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, କିମ୍ବା ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ତୁମ କଥା ସମାନ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵୈଦେହ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପ୍ଲଵଂଗମଃ। ପ୍ରଗୃହୀତାଞ୍ଜଲିର୍ହର୍ଷାତ୍ ସୀତାଯାଃ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବନରାଜ ଆନନ୍ଦରେ ହସ୍ତ ଜୋଡି, ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯହିତେ ଯୁକ୍ତେ ଭର୍ତୁର୍ଵିଜଯକାଂକ୍ଷିଣି। ସ୍ନିଗ୍ଧମେଵଂଵିଧଂ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵମେଵାର୍ହସ୍ଯନିନ୍ଦିତେ
ପତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା ତୁମ ପରି ନିଷ୍ପାପ ନାରୀ ପାଇଁ, ଏପରି ସ୍ନେହଭରା କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚିତ।
ତଵୈତଦ୍ ଵଚନଂ ସୌମ୍ଯେ ସାରଵତ୍ ସ୍ନିଗ୍ଧମେଵ ଚ। ରତ୍ନୌଘାଦ୍ ଵିଵିଧାଚ୍ଚାପି ଦେଵରାଜ୍ଯାଦ୍ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ତୁମ କଥା ସାରଗର୍ଭିତ ଓ ସ୍ନେହମୟ; ଏହା ବହୁ ମଣି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।