ତେ ରାଵଣଵଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ଵିମାନୈସ୍ତେ କଥଯନ୍ତଃ ଶୁଭାଃ କଥାଃ
ରାବଣଙ୍କ ବଧ ଦେଖି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ନିଜ-ନିଜ ବିମାନରେ ଶୁଭ କଥା କହିବା କଥା କହିବା ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯ ଵଧଂ ଘୋରଂ ରାଘଵସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ସୁଯୁଦ୍ଧଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ମନ୍ତ୍ରିତମ୍
ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତାପ, ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ଶୌର୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
ଅନୁରାଗଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ମାରୁତେର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ। ପତିଵ୍ରତାତ୍ଵଂ ସୀତାଯା ହନୂମତି ପରାକ୍ରମମ୍
ସେମାନେ ହନୁମାନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ, ସୀତାଙ୍କର ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
କଥଯନ୍ତୋ ମହାଭାଗା ଜଗ୍ମୁର୍ହୃଷ୍ଟା ଯଥାଗତମ୍। ରାଘଵସ୍ତୁ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତଂ ଶିଖିପ୍ରଭମ୍
ଏଭଳି କଥା କହି ସେ ଧନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଯେଉଁପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ଏଉଁଠି, ରାଘବ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିଆ ମୟୂର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ମାତଲିଂ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍। ରାଘଵେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ମାତଲିଃ ଶକ୍ରସାରଥିଃ
ବିରାଟ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ମାତଳିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ; ରାଘବଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥଚାଳକ ମାତଳି ଚାଲିଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ତଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ଦିଵମେଵୋତ୍ପପାତ ହ। ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵମାରୂଢେ ସରଥେ ରଥିନାଂ ଵରଃ
ମାତଳି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ; ରଥଚାଳକ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲାପରେ, ରଥଚାଳକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ରାଘଵଃ ପରମପ୍ରୀତଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାଭିଵାଦିତଃ
ରାଘବ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରିବା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶୁଭେଚ୍ଛା ମିଳିଲା।
ପୂଜ୍ଯମାନୋ ହରିଗଣୈରାଜଗାମ ବଲାଲଯମ୍। ଅଥୋଵାଚ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସମୀପପରିଵର୍ତିନମ୍
ବାନର ସମୂହର ଆଦର ପାଇ ଶେନା ଶିବିରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଡାକି କଥା କହିଲେ।
ସୌମିତ୍ରିଂ ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍। ଵିଭୀଷଣମିମଂ ସୌମ୍ଯ ଲଙ୍କାଯାମଭିଷେଚଯ
ସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୃଦୁଭାବୀ ସୌମିତ୍ରି, ଲଙ୍କାରେ ଏହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କର।
ଅନୁରକ୍ତଂ ଚ ଭକ୍ତଂ ଚ ତଥା ପୂର୍ଵୋପକାରିଣମ୍। ଏଷ ମେ ପରମଃ କାମୋ ଯଦିମଂ ରାଵଣାନୁଜମ୍
ଏହି ବିଭୀଷଣ ମୋତେ ଅତି ଭକ୍ତ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଉପକାର କରିଛନ୍ତି; ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ଯେ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇକୁ
ଲଙ୍କାଯାଂ ସୌମ୍ଯ ପଶ୍ଯେଯମଭିଷିକ୍ତଂ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରୀ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା
ଲଙ୍କାରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ମୃଦୁଭାବୀ। ଏପରି କଥା ରାଘବଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି,
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁସଂହୃଷ୍ଟଃ ସୌଵର୍ଣଂ ଘଟମାଦଦେ। ତଂ ଘଟଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ହସ୍ତେ ଦତ୍ତ୍ଵା ମନୋଜଵାନ୍
ସୌମିତ୍ରି ଖୁସି ହୋଇ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ସୁନାର ଘଡ଼ା ନେଲେ; ହନୁମାନ ତୁରନ୍ତ ଘଡ଼ାଟି ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ମହାସତ୍ତ୍ଵାନ୍ ସମୁଦ୍ରସଲିଲଂ ତଦା। ଅତିଶୀଘ୍ରଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଵାନରାସ୍ତେ ମନୋଜଵାଃ
ସୌମିତ୍ରି ବିରାଟ୍ ହୃଦୟ ଥିବା ବାନରମାନଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ପାଣି ଆଣିବାକୁ ଦେଶାଇଲେ; ବାନରମାନେ ବହୁତ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଆଗତାସ୍ତୁ ଜଲଂ ଗୃହ୍ଯ ସମୁଦ୍ରାଦ୍ ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ତତସ୍ତ୍ଵେକଂ ଘଟଂ ଗୃହ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପରମାସନେ
ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନରମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ପାଣି ଆଣି ଫେରିଲେ; ଏକ ଘଡ଼ା ନେଇ ଏହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନରେ ରଖିଲେ।
ଘଟେନ ତେନ ସୌମିତ୍ରିରଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଲଙ୍କାଯାଂ ରକ୍ଷସାଂ ମଧ୍ଯେ ରାଜାନଂ ରାମଶାସନାତ୍
ସୌମିତ୍ରି ସେଇ ଘଡ଼ାରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଵିଧିନା ମନ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ସୁହୃଦ୍ଗଣସମାଵୃତମ୍। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚସ୍ତଦା ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସା ଵାନରାସ୍ତଥା
ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ନିୟମିତ ବିଧିରେ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଆସପାସରେ ରହି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ଏହି ଅଭିଷେକ କଲେ।
ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଗତ୍ଵା ତୁଷ୍ଟୁଵୂ ରାମମେଵ ହି। ତସ୍ଯାମାତ୍ଯା ଜହୃଷିରେ ଭକ୍ତା ଯେ ଚାସ୍ଯ ରାକ୍ଷସାଃ
ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ପାଇ ସମସ୍ତେ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ଭକ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭିଷିକ୍ତଂ ଲଙ୍କାଯାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍। ରାଘଵଃ ପରମାଂ ପ୍ରୀତିଂ ଜଗାମ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଲଙ୍କାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ।
ସ ତଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ମହତ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାମଦତ୍ତଂ ଵିଭୀଷଣଃ। ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ପ୍ରକୃତଯସ୍ତତୋ ରାମମୁପାଗମତ୍
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ବିଭୀଷଣ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ ପରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଦଧ୍ଯକ୍ଷତାନ୍ ମୋଦକାଂଶ୍ଚ ଲାଜାଃ ସୁମନସସ୍ତଥା। ଆଜହ୍ରୁରଥ ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ପୌରାସ୍ତସ୍ମୈ ନିଶାଚରାଃ
ଲଙ୍କାର ଖୁସି ପୌରମାନେ, ନିଶାବାସୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଦହି, ଅକ୍ଷତ, ମିଠା ଓ ଫୁଲ ଆନନ୍ଦରେ ନେଇ ଆଣିଦେଲେ।
ସ ତାନ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ମଙ୍ଗଲ୍ଯଂ ମଙ୍ଗଲଂ ସର୍ଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବିରାଟ୍ ବିଭୀଷଣ ସେଗୁଡିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦାନ ରାଘବ ଓ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।
କୃତକାର୍ଯଂ ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ଵିଭୀଷଣମ୍। ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯୈଵ ପ୍ରତିକାମ୍ଯଯା
କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାମ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତଃ ଶୈଲୋପମଂ ଵୀରଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ପ୍ରଣତଂ ସ୍ଥିତମ୍। ଉଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ରାମୋ ହନୂମନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍
ତାପରେ ଶୂର ହନୁମାନ୍ ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼, ହାତ ଯୋଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଁଡା ଥିଲେ । ତାକୁ ଦେଖି ରାମ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ ।
ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାରାଜମିମଂ ସୌମ୍ଯ ଵିଭୀଷଣମ୍। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ କୌଶଲଂ ବ୍ରୂହି ମୈଥିଲୀମ୍
ସୁମଧୁର ହୃଦୟ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତୁମେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର ଏବଂ ମୋର ଶୁଭକୁସଳ ମାଇଥିଲୀଙ୍କୁ କୁହ ।
ଵୈଦେହ୍ଯୈ ମାଂ ଚ କୁଶଲଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଵଣଂ ଚ ହତଂ ରଣେ
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଭଲଭାବରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମୋର, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଭଲ ଖବର ଦିଅ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରାଯିବା ଖବର ମଧ୍ୟ କୁହ ।
ପ୍ରିଯମେତଦିହାଖ୍ଯାହି ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ହରୀଶ୍ଵର। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ସଂଦେଶମୁପାଵର୍ତିତୁମର୍ହସି
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସୁସମ୍ବାଦ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦିଅ, ଏବଂ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଫେରିଆସ ।
thumb|ତ୍ରଯୋଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଶତ ତ୍ରୟୋଦଶ ତମ ସର୍ଗ । ଶୁଣ ।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ନିଶାଚରୈଃ
ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵିଭୀଷଣମ୍। ତତସ୍ତେନାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ହନୂମାନ୍ ଵୃକ୍ଷଵାଟିକାମ୍
ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ହନୁମାନ୍ ଗଛମାଳିକାକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସମ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସୀତାଯା ଵିଦିତୋ ହରିଃ। ଦଦର୍ଶ ମୃଜଯା ହୀନାଂ ସାତଙ୍କାଂ ରୋହିଣୀମିଵ
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କ ପରିଚିତ ବାନର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସୀତା ଖୁସି ହୀନ, ଭୟଭୀତ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିହୀନ ରୋହିଣୀ ତାରା ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲେ ।