ସ ରାକ୍ଷସପରୀଵାରଂ ଦେଵଶତ୍ରୁଂ ଭଯାଵହମ୍। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପୁରା ଜିତ୍ଵା ଜିତଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ତ୍ଵଯା
ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଜିତିଥିଲେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକ କୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଘିରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଥିଲେ।
ସ୍ମରଦ୍ଭିରିଵ ତଦ୍ ଵୈରମିନ୍ଦ୍ରିଯୈରେଵ ନିର୍ଜିତଃ। ଯଦୈଵ ହି ଜନସ୍ଥାନେ ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁତାକୁ ଜିତି ଦେଉଛି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜନସ୍ଥାନରେ ବହୁ ରାକ୍ଷସ ଘିରିଥିବା ବେଳେ ଜିତାଯାଇଥିଲେ।
ଖରସ୍ତୁ ନିହତୋ ଭ୍ରାତା ତଦା ରାମୋ ନ ମାନୁଷଃ। ଯଦୈଵ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶାଂ ସୁରୈରପି
ଯେବେ ତୁମ ଭାଇ ଖର ମାରାଗଲେ, ସେବେ ରାମ ମାନବ ରହିଲେ ନାହିଁ; ଯେବେ ହନୁମାନ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ,
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ହନୁମାନ୍ ଵୀର୍ଯାତ୍ ତଦୈଵ ଵ୍ଯଥିତା ଵଯମ୍। କ୍ରିଯତାମଵିରୋଧଶ୍ଚ ରାଘଵେଣେତି ଯନ୍ମଯା
ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଯେବେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଇ ସମୟରୁ ଆମେ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲୁ; ଏବଂ ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଥିଲି— 'ରାଘବଙ୍କ ସହ କୌଣସି ବିରୋଧ ହେଉନାହିଁ।'
ଉଚ୍ଯମାନୋ ନ ଗୃହ୍ଣାସି ତସ୍ଯେଯଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରାଗତା। ଅକସ୍ମାଚ୍ଚାଭିକାମୋଽସି ସୀତାଂ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵ
ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଲି ବେଳେ ତୁମେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ଏବେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି। ଏବଂ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଅଚାନକ ସୀତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଦେହସ୍ଯ ସ୍ଵଜନସ୍ଯ ଚ। ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ଵିଶିଷ୍ଟାଂ ତାଂ ରୋହିଣ୍ଯାଶ୍ଚାପି ଦୁର୍ମତେ
ତୁମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଦେହ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ତୁମେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଓ ରୋହିଣୀଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୀତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ହେ ମୂଢ଼।
ସୀତାଂ ଧର୍ଷଯତା ମାନ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯସଦୃଶଂ କୃତମ୍। ଵସୁଧାଯା ହି ଵସୁଧାଂ ଶ୍ରିଯାଃ ଶ୍ରୀଂ ଭର୍ତୃଵତ୍ସଲାମ୍
ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ତୁମେ ଅମର୍ଯ୍ୟଦା କାମ କରିଛ। ସୀତା ସମ୍ମାନିତା, ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ପରି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲପାଉଥିବା।
ସୀତାଂ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀମରଣ୍ଯେ ଵିଜନେ ଶୁଭାମ୍। ଆନଯିତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦୀନାଂ ଛଦ୍ମନାଽଽତ୍ମସ୍ଵଦୂଷଣମ୍
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଦୋଷହୀନ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଏକା ଅଟବିରେ ଦୁଃଖିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଚଳାକିରେ ଆଣି, ତୁମେ କେବଳ ନିଜକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛ।
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ଚୈଵ କାମଂ ମୈଥିଲୀସଂଗମେ କୃତମ୍। ପତିଵ୍ରତାଯାସ୍ତପସା ନୂନଂ ଦଗ୍ଧୋଽସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ମୈଥିଳୀ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପତିବ୍ରତା ସୀତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦଗ୍ଧ ହେଇଛ।
ତଦୈଵ ଯନ୍ନ ଦଗ୍ଧସ୍ତ୍ଵଂ ଧର୍ଷଯଂସ୍ତନୁମଧ୍ଯମାମ୍। ଦେଵା ବିଭ୍ଯତି ତେ ସର୍ଵେ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ
ତୁମେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ସତ୍ୱେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ଦଗ୍ଧ ହେଉନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ, ତୁମକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଲଭତେ ଫଲଂ ପାପସ୍ଯ କର୍ମଣଃ। ଭର୍ତଃ ପର୍ଯାଗତେ କାଲେ କର୍ତା ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ପାପ କାମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ; ସମୟ ଆସିଲେ କର୍ତ୍ତା ତାହା ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶୁଭକୃଚ୍ଛୁଭମାପ୍ନୋତି ପାପକୃତ୍ ପାପମଶ୍ନୁତେ। ଵିଭୀଷଣଃ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପାପମୀଦୃଶମ୍
ଭଲ କାମ କରୁଥିବା ଭଲ ଫଳ ପାଏ, ମନ୍ଦ କାମ କରୁଥିବା ମନ୍ଦ ଫଳ ପାଏ; ବିଭୀଷଣ ସୁଖ ପାଇଛନ୍ତି, ତୁମେ ଏପରି ପାପ ଭୋଗ କରୁଛ।
ସନ୍ତ୍ଯନ୍ଯାଃ ପ୍ରମଦାସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ରୂପେଣାଭ୍ଯଧିକାସ୍ତତଃ। ଅନଙ୍ଗଵଶମାପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ମୋହାନ୍ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯସେ
ତୁମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆଉ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର; କିନ୍ତୁ ମୋହ ଓ ଆସକ୍ତିରେ ପଡି, ତୁମେ ଏହି କଥା ବୁଝିପାରୁନାହା।
ନ କୁଲେନ ନ ରୂପେଣ ନ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ମୈଥିଲୀ। ମଯାଧିକା ଵା ତୁଲ୍ଯା ଵା ତତ୍ ତୁ ମୋହାନ୍ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯସେ
ବଂଶ, ରୂପ କିମ୍ବା ମାନ୍ୟତାରେ ମୈଥିଳୀ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ସମାନ ନୁହେଁ; ତଥାପି ମୋହରେ ପଡି, ତୁମେ ଏହି କଥା ବୁଝିପାରୁନାହା।
ସର୍ଵଦା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁରଲକ୍ଷଣଃ। ତଵ ତଦ୍ଵଦଯଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ମୈଥିଲୀକୃତଲକ୍ଷଣଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ମୈଥିଳୀର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛ।
ସୀତାନିମିତ୍ତଜୋ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା ଦୂରାଦୁପାହୃତଃ। ମୈଥିଲୀ ସହ ରାମେଣ ଵିଶୋକା ଵିହରିଷ୍ଯତି
ସୀତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ମୃତ୍ୟୁ, ତୁମେ ଦୂରରୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଛ; ମୈଥିଳୀ ରାମଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖ ଛାଡି ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରିବେ।
ଅଲ୍ପପୁଣ୍ଯା ତ୍ଵହଂ ଘୋରେ ପତିତା ଶୋକସାଗରେ। କୈଲାସେ ମନ୍ଦରେ ମେରୌ ତଥା ଚୈତ୍ରରଥେ ଵନେ
ମୁଁ ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ଭୟଙ୍କର ଶୋକ ସାଗରରେ ପଡିଛି, କୈଳାସ, ମନ୍ଦର, ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ।
ଦେଵୋଦ୍ଯାନେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵିହୃତ୍ଯ ସହିତା ତ୍ଵଯା। ଵିମାନେନାନୁରୂପେଣ ଯା ଯାମ୍ଯତୁଲଯା ଶ୍ରିଯା
ସମସ୍ତ ଦେବ ଉଦ୍ୟାନରେ ତୁମ ସହ ଆନନ୍ଦ କରି, ଅପୂର୍ବ ମହିମାରେ ଭରିଥିବା ରୂପବାନ୍ ବିମାନରେ ଯାଉଥିଲି।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ଵିଵିଧାନ୍ ଦେଶାଂସ୍ତାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚିତ୍ରସ୍ରଗମ୍ବରା। ଭ୍ରଂଶିତା କାମଭୋଗେଭ୍ଯଃ ସାସ୍ମି ଵୀର ଵଧାତ୍ ତଵ
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଦେଖି, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ତୁମ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କାମ ଓ ଭୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି, ହେ ବୀର।
ସୈଵାନ୍ଯେଵାସ୍ମି ସଂଵୃତ୍ତା ଧିଗ୍ରାଜ୍ଞାଂ ଚଞ୍ଚଲାଂ ଶ୍ରିଯମ୍। ହା ରାଜନ୍ ସୁକୁମାରଂ ତେ ସୁଭ୍ରୁ ସୁତ୍ଵକ୍ସମୁନ୍ନସମ୍
ମୁଁ ସେଇ ନାରୀ, ଏବେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି; ରାଜାମାନଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଭାଗ୍ୟକୁ ଅଭିଶାପ! ହା ରାଜନ, ତୁମର ସୁକୁମାର, ସୁନ୍ଦର, ଭଲ ଗଠିତ ଓ କମଳା ଚର୍ମ ଦେହ—
କାନ୍ତିଶ୍ରୀଦ୍ଯୁତିଭିସ୍ତୁଲ୍ଯମିନ୍ଦୁପଦ୍ମଦିଵାକରୈଃ। କିରୀଟକୂଟୋଜ୍ଜ୍ଵଲିତଂ ତାମ୍ରାସ୍ଯଂ ଦୀପ୍ତକୁଣ୍ଡଲମ୍
ତୁମର ରୂପ, ତେଜ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଚନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ; ମୁକୁଟର ଆଭାରେ ଶୋଭିତ, ତାମ୍ର ମୁଖ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କୁଣ୍ଡଳରେ ଅଳଙ୍କୃତ—
ମଦଵ୍ଯାକୁଲଲୋଲାକ୍ଷଂ ଭୂତ୍ଵା ଯତ୍ପାନଭୂମିଷୁ। ଵିଵିଧସ୍ରଗ୍ଧରଂ ଚାରୁ ଵଲ୍ଗୁସ୍ମିତକଥଂ ଶୁଭମ୍
ମଦରେ ଅସ୍ଥିର ଦୃଷ୍ଟି, ମଦିରା ଶାଳାରେ ଚାଲିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମଧୁର ହସ ଓ ମନୋହର କଥାରେ ଶୋଭିତ—
ତଦେଵାଦ୍ଯ ତଵୈଵଂ ହି ଵକ୍ତ୍ରଂ ନ ଭ୍ରାଜତେ ପ୍ରଭୋ। ରାମସାଯକନିର୍ଭିନ୍ନଂ ରକ୍ତଂ ରୁଧିରଵିସ୍ରଵୈଃ
ସେଇ ମୁଖ ଏବେ ଏପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୁହେଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ; ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ, ରକ୍ତ ଓ ରୁଦିର ଧାରାରେ ଭିଜିଯାଇଛ।
ଵିଶୀର୍ଣମେଦୋମସ୍ତିଷ୍କଂ ରୂକ୍ଷଂ ସ୍ଯନ୍ଦନରେଣୁଭିଃ। ହା ପଶ୍ଚିମା ମେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଦଶା ଵୈଧଵ୍ଯଦାଯିନୀ
ତୁମର ମାଂସ ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ରଥର ଧୂଳିରେ ରୁଖା ହୋଇଛି; ହା, ମୋର ଶେଷ ଅବସ୍ଥା ଆସିଛି, ବିଧବା ଦୁଃଖ ନେଇ।
ଯା ମଯାଽଽସୀନ୍ନ ସମ୍ବୁଦ୍ଧା କଦାଚିଦପି ମନ୍ଦଯା। ପିତା ଦାନଵରାଜୋ ମେ ଭର୍ତା ମେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନିନୀ, କେବେ ବୁଝିପାରିନଥିଲି—ମୋ ବାପା ଦାନବମାନେଙ୍କର ରାଜା, ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ମହାପତି।
ପୁତ୍ରୋ ମେ ଶକ୍ରନିର୍ଜେତା ଇତ୍ଯହଂ ଗର୍ଵିତା ଭୃଶମ୍। ଦୃପ୍ତାରିମଥନାଃ କ୍ରୂରାଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତବଲପୌରୁଷାଃ
ମୋ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତିଥିଲେ—ଏହି ଗର୍ବରେ ମୁଁ ବହୁତ ଅଭିମାନ କରୁଥିଲି; ତୁମେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିଲ, କ୍ରୂର ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରଣୀ।
ଅକୁତଶ୍ଚିଦ୍ଭଯା ନାଥା ମମେତ୍ଯାସୀନ୍ମତିର୍ଧ୍ରୁଵା। ତେଷାମେଵଂପ୍ରଭାଵାଣାଂ ଯୁଷ୍ମାକଂ ରାକ୍ଷସର୍ଷଭାଃ
ମୋର ମନେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା—ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଛନ୍ତି, କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଭଳି ଶକ୍ତି ଥିଲା ତୁମେମାନେ, ହେ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
କଥଂ ଭଯମସମ୍ବୁଦ୍ଧଂ ମାନୁଷାଦିଦମାଗତମ୍। ସ୍ନିଗ୍ଧେନ୍ଦ୍ରନୀଲନୀଲଂ ତୁ ପ୍ରାଂଶୁଶୈଲୋପମଂ ମହତ୍
କିପରି ଏହି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭୟ ଏକ ମାନବ ଠାରୁ ଆସିଗଲା, ଯାହାକୁ ମୁଁ କେବେ ଅନୁମାନ କରିନଥିଲି? ତାଙ୍କର ଦେହ ନୀଳମଣି ପରି ଗାଢ଼ ନୀଳ, ଏବଂ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ।
କେଯୂରାଙ୍ଗଦଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାହାରସ୍ରଗୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍। କାନ୍ତଂ ଵିହାରେଷ୍ଵଧିକଂ ଦୀପ୍ତଂ ସଂଗ୍ରାମଭୂମିଷୁ
ବାହୁରେ କେୟୂର, ହାତରେ ଅଙ୍ଗଦ, ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନ, ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ ଚମକୁଥିବା ଫୁଲମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଖେଳରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ।
ଭାତ୍ଯାଭରଣଭାଭିର୍ଯଦ୍ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରିଵ ତୋଯଦଃ। ତଦେଵାଦ୍ଯ ଶରୀରଂ ତେ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନୈକଶରୈଶ୍ଚିତମ୍
ଅଭୂଷଣର ଚମକରେ ଯେଉଁ ଦେହ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଭାସିଥିବା ବଦଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେଇ ଦେହ ଏବେ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଭରିଯାଇଛି।