ତ୍ଵଯା ପୁନର୍ନୃଶଂସେନ ସୀତାଂ ସଂରୁନ୍ଧତା ବଲାତ୍। ରାକ୍ଷସା ଵଯମାତ୍ମା ଚ ତ୍ରଯଂ ତୁଲ୍ଯଂ ନିପାତିତମ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନିର୍ଦୟତାରେ ବଳପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଲା, ଏହାର ଫଳରେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଆମେ ଓ ତୁମେ—ତିନିଜଣ ଏକସାଥିରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲୁ।
ନ କାମକାରଃ କାମଂ ଵା ତଵ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵ। ଦୈଵଂ ଚେଷ୍ଟଯତେ ସର୍ଵଂ ହତଂ ଦୈଵେନ ହନ୍ଯତେ
ହେ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଚାହିଦା କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କିଛି ନୁହେଁ; ଭାଗ୍ୟ ସବୁ କାମ କରାଏ—ଯାହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଵାନରାଣାଂ ଵିନାଶୋଽଯଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ତେ ରଣେ। ତଵ ଚୈଵ ମହାବାହୋ ଦୈଵଯୋଗାଦୁପାଗତଃ
ଏହି ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ, ଏବଂ ତୁମର ମଧ୍ୟ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏହା ସବୁ ଭାଗ୍ୟର ଖେଳରେ ଘଟିଛି।
ନୈଵାର୍ଥେନ ଚ କାମେନ ଵିକ୍ରମେଣ ନ ଚାଜ୍ଞଯା। ଶକ୍ଯା ଦୈଵଗତିର୍ଲୋକେ ନିଵର୍ତଯିତୁମୁଦ୍ଯତା
ଏହି ସଂସାରରେ ଧନ, ଇଚ୍ଛା, ପ୍ରାକ୍ରମ କିମ୍ବା ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗତିକୁ କେହି ବଦଳାଇପାରେନାହିଁ।
ଵିଲେପୁରେଵଂ ଦୀନାସ୍ତା ରାକ୍ଷସାଧିପଯୋଷିତଃ। କୁରର୍ଯ ଇଵ ଦୁଃଖାର୍ତା ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣାଃ
ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୀନ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଲୁହାରେ ଭରିଗଲା, ଦୁଃଖରେ ଭାସିଥିବା କୁରରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି।
thumb|ଏକାଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକାଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକଶଏଗାରଉଁ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତାସାଂ ଵିଲପମାନାନାଂ ତଦା ରାକ୍ଷସଯୋଷିତାମ୍। ଜ୍ଯେଷ୍ଠପତ୍ନୀ ପ୍ରିଯା ଦୀନା ଭର୍ତାରଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ
ସେଇ ସମୟରେ ରାକ୍ଷସ ମହିଳାମାନେ ବିଳାପ କରୁଥିବାବେଳେ, ବଡ଼ ଓ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀକୁ ଚାହିଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମେଣାଚିନ୍ତ୍ଯକର୍ମଣା। ପତିଂ ମନ୍ଦୋଦରୀ ତତ୍ର କୃପଣା ପର୍ଯଦେଵଯତ୍
ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କୁ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କ ହାତରେ ହତ ଦେଖି, ମନ୍ଦୋଦରୀ ସେଠାରେ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବିଳାପ କଲେ।
ନନୁ ନାମ ମହାବାହୋ ତଵ ଵୈଶ୍ରଵଣାନୁଜ। କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥାତୁଂ ତ୍ରସ୍ଯତ୍ଯପି ପୁରଂଦରଃ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତୁମ ରୋଷ ସାମ୍ନାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଯାନ୍ତି, ସେ ମୁହଁମୁହିଁ ଦଢ଼ିଆ ହେବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାନ୍ତୋଽପି ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ନନୁ ନାମ ତଵୋଦ୍ଵେଗାଚ୍ଚାରଣାଶ୍ଚ ଦିଶୋ ଗତାଃ
ତୁମ ରୋଷର ଭୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଯାଇଛନ୍ତି।
ସ ତ୍ଵଂ ମାନୁଷମାତ୍ରେଣ ରାମେଣ ଯୁଧି ନିର୍ଜିତଃ। ନ ଵ୍ଯପତ୍ରପସେ ରାଜନ୍ କିମିଦଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର
ଏଭଳି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ରାମ ନାମକ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଦେଲେ— ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ଏହାକୁ ଦେଖି କି ତୁମେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଉନାହିଁ? ଏହା କଣ ଅବସ୍ଥା!
କଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାକ୍ରମ୍ଯ ଶ୍ରିଯା ଵୀର୍ଯେଣ ଚାନ୍ଵିତମ୍। ଅଵିଷହ୍ଯଂ ଜଘାନ ତ୍ଵାଂ ମାନୁଷୋ ଵନଗୋଚରଃ
ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିବା, ଶ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଜୟ ଥିଲେ; ତଥାପି ଏକ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମଣିଷ ତୁମକୁ କିପରି ମାରିପାରିଲେ?
ମାନୁଷାଣାମଵିଷଯେ ଚରତଃ କାମରୂପିଣଃ। ଵିନାଶସ୍ତଵ ରାମେଣ ସଂଯୁଗେ ନୋପପଦ୍ଯତେ
ମଣିଷମାନଙ୍କ ଅଧିକାରରୁ ବାହାରେ ଚଳିଥିବା ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତୁମ ପାଇଁ, ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନାଶ ହେବା କଥା ଅଚିନ୍ତ୍ୟ।
ନ ଚୈତତ୍ କର୍ମ ରାମସ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାମି ଚମୂମୁଖେ। ସର୍ଵତଃ ସମୁପେତସ୍ଯ ତଵ ତେନାଭିମର୍ଷଣମ୍
ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରେନି; ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା ତୁମକୁ ସେ କିପରି ପ୍ରହାର କରିପାରିଲେ?
ଅଥଵା ରାମରୂପେଣ କୃତାନ୍ତଃ ସ୍ଵଯମାଗତଃ। ମାଯାଂ ତଵ ଵିନାଶାଯ ଵିଧାଯାପ୍ରତିତର୍କିତାମ୍
ନାହିଁଲେ, ହେତୁ ହେଉଛି, ରାମଙ୍କ ରୂପରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଆସିଥିଲେ, ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ମାୟା ରଚିଥିଲେ।
ଅଥଵା ଵାସଵେନ ତ୍ଵଂ ଧର୍ଷିତୋଽସି ମହାବଲ। ଵାସଵସ୍ଯ ତୁ କା ଶକ୍ତିସ୍ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମପି ସଂଯୁଗେ
ନାହିଁଲେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି, ବସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତୁମକୁ ଦମନ କରିଥିବେ; କିନ୍ତୁ ବସବଙ୍କର କେଉଁ ଶକ୍ତି ଯେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ?
ମହାବଲଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଦେଵଶତ୍ରୁଂ ମହୌଜସମ୍। ଵ୍ଯକ୍ତମେଷ ମହାଯୋଗୀ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ
ଏହି ଯିଏ ବଡ଼ ବଳଶାଳୀ, ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ବିଶାଳ ତେଜସ୍ୱୀ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଏକ ମହାଯୋଗୀ, ସନାତନ ପରମାତ୍ମା।
ଅନାଦିମଧ୍ଯନିଧନୋ ମହତଃ ପରମୋ ମହାନ୍। ତମସଃ ପରମୋ ଧାତା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ଯିଏ ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅନ୍ଧକାରରୁ ପାରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଵକ୍ଷା ନିତ୍ଯଶ୍ରୀରଜଯ୍ଯଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଧ୍ରୁଵଃ। ମାନୁଷଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଯାହାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀମୟ, ଅଜୟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ଦୃଢ଼, ସେ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପୀ ବିଷ୍ଣୁ ମଣିଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵୈଃ ପରିଵୃତୋ ଦେଵୈର୍ଵାନରତ୍ଵମୁପାଗତୈଃ। ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାଁଲ୍ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ଶ୍ରୀମୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ସ ରାକ୍ଷସପରୀଵାରଂ ଦେଵଶତ୍ରୁଂ ଭଯାଵହମ୍। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ପୁରା ଜିତ୍ଵା ଜିତଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ତ୍ଵଯା
ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଜିତିଥିଲେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକ କୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଘିରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଥିଲେ।
ସ୍ମରଦ୍ଭିରିଵ ତଦ୍ ଵୈରମିନ୍ଦ୍ରିଯୈରେଵ ନିର୍ଜିତଃ। ଯଦୈଵ ହି ଜନସ୍ଥାନେ ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁତାକୁ ଜିତି ଦେଉଛି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜନସ୍ଥାନରେ ବହୁ ରାକ୍ଷସ ଘିରିଥିବା ବେଳେ ଜିତାଯାଇଥିଲେ।
ଖରସ୍ତୁ ନିହତୋ ଭ୍ରାତା ତଦା ରାମୋ ନ ମାନୁଷଃ। ଯଦୈଵ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶାଂ ସୁରୈରପି
ଯେବେ ତୁମ ଭାଇ ଖର ମାରାଗଲେ, ସେବେ ରାମ ମାନବ ରହିଲେ ନାହିଁ; ଯେବେ ହନୁମାନ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ,
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ହନୁମାନ୍ ଵୀର୍ଯାତ୍ ତଦୈଵ ଵ୍ଯଥିତା ଵଯମ୍। କ୍ରିଯତାମଵିରୋଧଶ୍ଚ ରାଘଵେଣେତି ଯନ୍ମଯା
ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଯେବେ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଇ ସମୟରୁ ଆମେ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲୁ; ଏବଂ ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଥିଲି— 'ରାଘବଙ୍କ ସହ କୌଣସି ବିରୋଧ ହେଉନାହିଁ।'
ଉଚ୍ଯମାନୋ ନ ଗୃହ୍ଣାସି ତସ୍ଯେଯଂ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିରାଗତା। ଅକସ୍ମାଚ୍ଚାଭିକାମୋଽସି ସୀତାଂ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵ
ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଲି ବେଳେ ତୁମେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ଏବେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି। ଏବଂ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଅଚାନକ ସୀତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଦେହସ୍ଯ ସ୍ଵଜନସ୍ଯ ଚ। ଅରୁନ୍ଧତ୍ଯା ଵିଶିଷ୍ଟାଂ ତାଂ ରୋହିଣ୍ଯାଶ୍ଚାପି ଦୁର୍ମତେ
ତୁମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଦେହ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ତୁମେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଓ ରୋହିଣୀଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୀତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ହେ ମୂଢ଼।
ସୀତାଂ ଧର୍ଷଯତା ମାନ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯସଦୃଶଂ କୃତମ୍। ଵସୁଧାଯା ହି ଵସୁଧାଂ ଶ୍ରିଯାଃ ଶ୍ରୀଂ ଭର୍ତୃଵତ୍ସଲାମ୍
ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ତୁମେ ଅମର୍ଯ୍ୟଦା କାମ କରିଛ। ସୀତା ସମ୍ମାନିତା, ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ପରି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲପାଉଥିବା।
ସୀତାଂ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀମରଣ୍ଯେ ଵିଜନେ ଶୁଭାମ୍। ଆନଯିତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦୀନାଂ ଛଦ୍ମନାଽଽତ୍ମସ୍ଵଦୂଷଣମ୍
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଦୋଷହୀନ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଏକା ଅଟବିରେ ଦୁଃଖିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଚଳାକିରେ ଆଣି, ତୁମେ କେବଳ ନିଜକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛ।
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତଂ ଚୈଵ କାମଂ ମୈଥିଲୀସଂଗମେ କୃତମ୍। ପତିଵ୍ରତାଯାସ୍ତପସା ନୂନଂ ଦଗ୍ଧୋଽସି ମେ ପ୍ରଭୋ
ମୈଥିଳୀ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପତିବ୍ରତା ସୀତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦଗ୍ଧ ହେଇଛ।
ତଦୈଵ ଯନ୍ନ ଦଗ୍ଧସ୍ତ୍ଵଂ ଧର୍ଷଯଂସ୍ତନୁମଧ୍ଯମାମ୍। ଦେଵା ବିଭ୍ଯତି ତେ ସର୍ଵେ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ
ତୁମେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ସତ୍ୱେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ଦଗ୍ଧ ହେଉନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ, ତୁମକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।