ତତଃ ସଂସ୍ମାରିତୋ ରାମସ୍ତେନ ଵାକ୍ଯେନ ମାତଲେଃ। ଜଗ୍ରାହ ସ ଶରଂ ଦୀପ୍ତଂ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତମିଵୋରଗମ୍
ମାତଲୀଙ୍କ କଥାରେ ସ୍ମରଣ କରି, ରାମା ଏକ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ନେଲେ, ଯାହା ସର୍ପ ଭଳି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲା।
ଯଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରାଦାଦଗସ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଂ ମହଦ୍ ବାଣମମୋଘଂ ଯୁଧି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏହି ବାଣଟି, ଯାହା ପ୍ରଥମେ ପୂଜ୍ୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଦେଇଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଫଳ ନହୋଇଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଂ ପୂର୍ଵମିନ୍ଦ୍ରାର୍ଥମମିତୌଜସା। ଦତ୍ତଂ ସୁରପତେଃ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରିଲୋକଜଯକାଂକ୍ଷିଣଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ତିଆରି କରିଥିଲେ; ତିନି ଲୋକର ଜୟ ଚାହିଁଥିବା ସୁରପତିଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ଯ ଵାଜେଷୁ ପଵନଃ ଫଲେ ପାଵକଭାସ୍କରୌ। ଶରୀରମାକାଶମଯଂ ଗୌରଵେ ମେରୁମନ୍ଦରୌ
ଏହାର ଡଣ୍ଡରେ ବାୟୁ, ତୀରର ମୁହଁରେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶରୀର ଆକାଶରୁ ତିଆରି, ଓ ଏହାର ଭାର ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମାନ।
ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଂ ଵପୁଷା ସୁପୁଙ୍ଖଂ ହେମଭୂଷିତମ୍। ତେଜସା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କୃତଂ ଭାସ୍କରଵର୍ଚସମ୍
ଏହି ବାଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ, ସୁନ୍ଦର ପଙ୍ଖ ଓ ସୁନାରେ ସଜିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶକ୍ତିରୁ ତିଆରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ମିଳାଇଥିଲା।
ସଧୂମମିଵ କାଲାଗ୍ନିଂ ଦୀପ୍ତମାଶୀଵିଷୋପମମ୍। ନରନାଗାଶ୍ଵଵୃନ୍ଦାନାଂ ଭେଦନଂ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଣମ୍
କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ଧୂଆଁ ଭରି, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି, ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦଳକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବିଦ୍ରାବିତ କରିଥିଲା।
ଦ୍ଵାରାଣାଂ ପରିଘାଣାଂ ଚ ଗିରୀଣାଂ ଚାପି ଭେଦନମ୍। ନାନାରୁଧିରଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ ମେଦୋଦିଗ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାର, ଦଣ୍ଡ ଓ ପର୍ବତକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିବା, ଶରୀର ଭିନ୍ନ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ଲିପ୍ତ, ବହୁତ ଭୟଙ୍କର।
ଵଜ୍ରସାରଂ ମହାନାଦଂ ନାନାସମିତିଦାରୁଣମ୍। ସର୍ଵଵିତ୍ରାସନଂ ଭୀମଂ ଶ୍ଵସନ୍ତମିଵ ପନ୍ନଗମ୍
ବଜ୍ର ପରି କଠିନ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ବିଭିନ୍ନ ଜଳାନ୍ତ ଜଳାରେ ଦୀପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ, ସର୍ପ ପରି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲା।
କଙ୍କଗୃଧ୍ରବକାନାଂ ଚ ଗୋମାଯୁଗଣରକ୍ଷସାମ୍। ନିତ୍ଯଭକ୍ଷପ୍ରଦଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଯମରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା କଂକ, ଗୃଧ୍ର, ବକ, ଶ୍ୱାନ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ସଦା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲା; ଏହା ଯମ ପରି ଭୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଆଣେ।
ନନ୍ଦନଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ରକ୍ଷସାମଵସାଦନମ୍। ଵାଜିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଵାଜୈଶ୍ଚାରୁଚିତ୍ରୈର୍ଗରୁତ୍ମତଃ
ବାନର ମହାରାଜମାନଙ୍କର ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶ, ଗରୁଡ ପରି ଶୀଘ୍ର ଓ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଡଣ୍ଡରେ ସଜିତ ଘୋଡ଼ାରେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ତମୁତ୍ତମେଷୁଂ ଲୋକାନାମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଭଯନାଶନମ୍। ଦ୍ଵିଷତାଂ କୀର୍ତିହରଣଂ ପ୍ରହର୍ଷକରମାତ୍ମନଃ
ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାଣ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଦଂଶର ଭୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର କୀର୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ, ଆପଣଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତତୋ ରାମସ୍ତଂ ମହେଷୁଂ ମହାବଲଃ। ଵେଦପ୍ରୋକ୍ତେନ ଵିଧିନା ସଂଦଧେ କାର୍ମୁକେ ବଲୀ
ତାପରେ ରାମା, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହାବାଣକୁ ପୂଜା କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧନୁରେ ଲଗାଇଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ସଂଧୀଯମାନେ ତୁ ରାଘଵେଣ ଶରୋତ୍ତମେ। ସର୍ଵଭୂତାନି ସଂତ୍ରେସୁଶ୍ଚଚାଲ ଚ ଵସୁଂଧରା
ରାଘବ ଏହି ଉତ୍ତମ ବାଣକୁ ଧନୁରେ ଲଗାଇବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହେଲେ, ଓ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ସ ରାଵଣାଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୃଶମାଯମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍। ଚିକ୍ଷେପ ପରମାଯତ୍ତଃ ଶରଂ ମର୍ମଵିଦାରଣମ୍
ତାପରେ ରାମା, ରାବଣ ପ୍ରତି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧନୁକୁ ସର୍ବାଧିକ ଟାଣି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇଯିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ଵଜ୍ର ଇଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଵଜ୍ରିବାହୁଵିସର୍ଜିତଃ। କୃତାନ୍ତ ଇଵ ଚାଵାର୍ଯୋ ନ୍ଯପତଦ୍ ରାଵଣୋରସି
ଏହି ବାଣ, ବଜ୍ର ପରି ଅପରାଜିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ଯମ ପରି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପଡ଼ିଲା।
ସ ଵିସୃଷ୍ଟୋ ମହାଵେଗଃ ଶରୀରାନ୍ତକରଃ ପରଃ। ବିଭେଦ ହୃଦଯଂ ତସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏହି ବାଣ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଜୀବନ ଶେଷ କରିବା ସମର୍ଥ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାବଣଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିଦ୍ରାବିତ କରିଦେଲା।
ରୁଧିରାକ୍ତଃ ସ ଵେଗେନ ଶରୀରାନ୍ତକରଃ ଶରଃ। ରାଵଣସ୍ଯ ହରନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ଵିଵେଶ ଧରଣୀତଲମ୍
ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଥିବା, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିବା, ସେଇ ପ୍ରାଣ ନେବା ତୀର ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇ ମାଟିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସ ଶରୋ ରାଵଣଂ ହତ୍ଵା ରୁଧିରାର୍ଦ୍ରକୃତଚ୍ଛଵିଃ। କୃତକର୍ମା ନିଭୃତଵତ୍ ସ ତୂଣୀଂ ପୁନରାଵିଶତ୍
ସେଇ ତୀର ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଅବସ୍ଥାରେ, ନିଜ କାମ ସାରି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପୁଣି ତୁଣୀରକୁ ଫେରିଗଲା।
ତସ୍ଯ ହସ୍ତାଦ୍ଧତସ୍ଯାଶୁ କାର୍ମୁକଂ ତତ୍ ସସାଯକମ୍। ନିପପାତ ସହ ପ୍ରାଣୈର୍ଭ୍ରଶ୍ଯମାନସ୍ଯ ଜୀଵିତାତ୍
ମୃତ ରାବଣଙ୍କ ହାତରୁ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ତୀର ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ଗତାସୁର୍ଭୀମଵେଗସ୍ତୁ ନୈର୍ଋତେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ପପାତ ସ୍ଯନ୍ଦନାଦ୍ ଭୂମୌ ଵୃତ୍ରୋ ଵଜ୍ରହତୋ ଯଥା
ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଭୂମିକୁ ଢଳିଗଲେ, ଯେପରି ବୃତ୍ରାସୁର ବଜ୍ର ପାଇଁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ହତଶେଷା ନିଶାଚରାଃ। ହତନାଥା ଭଯତ୍ରସ୍ତାଃ ସର୍ଵତଃ ସମ୍ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ବଞ୍ଚିଯାଇଥିବା ରାତିର ଚରା ରାକ୍ଷସମାନେ, ନେତୃତ୍ୱ ହରାଇ ଭୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ନର୍ଦନ୍ତଶ୍ଚାଭିପେତୁସ୍ତାନ୍ ଵାନରା ଦ୍ରୁମଯୋଧିନଃ। ଦଶଗ୍ରୀଵଵଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରା ଜିତକାଶିନଃ
ଗଛ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ, ଦଶମୁଖୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ବିଜୟ ଗର୍ବରେ ଗର୍ଜନା କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅର୍ଦିତା ଵାନରୈର୍ହୃଷ୍ଟୈର୍ଲଙ୍କାମଭ୍ଯପତନ୍ ଭଯାତ୍। ହତାଶ୍ରଯତ୍ଵାତ୍ କରୁଣୈର୍ବାଷ୍ପପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ମୁଖୈଃ
ଖୁସିରେ ଥିବା ବାନରମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ, ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ଲଙ୍କାକୁ ପଳାଇଗଲେ, ନେତୃତ୍ୱ ହରାଇ, ଦୁଃଖରେ ମୁହଁରୁ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା।
ତତୋ ଵିନେଦୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵାନରା ଜିତକାଶିନଃ। ଵଦନ୍ତୋ ରାଘଵଜଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ତଦ୍ଵଧମ୍
ତାପରେ ବିଜୟୀ ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସ କରି, ରାମଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ରାବଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘୋଷଣା କଲେ।
ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵ୍ଯନଦତ୍ ସୌମ୍ଯସ୍ତ୍ରିଦଶଦୁନ୍ଦୁଭିଃ। ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧଵହସ୍ତତ୍ର ମାରୁତଃ ସୁସୁଖୋ ଵଵୌ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ବାଜିଲା, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଭରା ହଳକା ପବନ ବହିଲା।
ନିପପାତାନ୍ତରିକ୍ଷାଚ୍ଚ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିସ୍ତଦା ଭୁଵି। କିରନ୍ତୀ ରାଘଵରଥଂ ଦୁରାଵାପା ମନୋହରା
ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଭୂମିରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା, ରାଘବଙ୍କ ରଥକୁ ମନୋହର ଓ ଦୁର୍ଲଭ ଫୁଲରେ ଢାଙ୍କିଦେଲା।
ରାଘଵସ୍ତଵସଂଯୁକ୍ତା ଗଗନେ ଚ ଵିଶୁଶ୍ରୁଵେ। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵାଗଗ୍ର୍ଯା ଦେଵତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ 'ଭଲ କଲେ! ଭଲ କଲେ!' ବୋଲି ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
ଆଵିଵେଶ ମହାନ୍ ହର୍ଷୋ ଦେଵାନାଂ ଚାରଣୈଃ ସହ। ରାଵଣେ ନିହତେ ରୌଦ୍ରେ ସର୍ଵଲୋକଭଯଂକରେ
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଚାରଣମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ତତଃ ସକାମଂ ସୁଗ୍ରୀଵମଙ୍ଗଦଂ ଚ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଚକାର ରାଘଵଃ ପ୍ରୀତୋ ହତ୍ଵା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵମ୍
ତାପରେ ରାଘବ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରଶମଂ ମରୁଦ୍ଗଣା ଦିଶଃ ପ୍ରସେଦୁର୍ଵିମଲଂ ନଭୋଽଭଵତ୍। ମହୀ ଚକମ୍ପେ ନ ଚ ମାରୁତୋ ଵଵୌ ସ୍ଥିରପ୍ରଭଶ୍ଚାପ୍ଯଭଵଦ୍ ଦିଵାକରଃ
ତାପରେ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ; ସମସ୍ତ ଦିଗ ନିର୍ମଳ ହେଲା; ଆକାଶ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହେଲା; ପୃଥିବୀ କମ୍ପନ ବନ୍ଦ ହେଲା, ପବନ ବହିବା ବନ୍ଦ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଚଳ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।