ତେ ରାଵଣଧନୁର୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରାଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ସର୍ପା ଭୂତ୍ଵା ମହାଵିଷାଃ
ରାବଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସେଇ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲଗା ତୀରଗୁଡ଼ିକ, ବଡ଼ ବିଷାଳ ସର୍ପର ଆକାର ଧରି, କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ।
ତେ ଦୀପ୍ତଵଦନା ଦୀପ୍ତଂ ଵମନ୍ତୋ ଜ୍ଵଲନଂ ମୁଖୈଃ। ରାମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯା ଭଯାନକାଃ
ସେ ସର୍ପମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନି ଉଗଳୁଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ।
ତୈର୍ଵାସୁକିସମସ୍ପର୍ଶୈର୍ଦୀପ୍ତଭୋଗୈର୍ମହାଵିଷୈଃ। ଦିଶଶ୍ଚ ସଂତତାଃ ସର୍ଵା ଵିଦିଶଶ୍ଚ ସମାଵୃତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେହ ଏବଂ ବିଷରେ ଭରିଥିବା ଶକ୍ତି, ବସୁକି ସର୍ପ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲା।
ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପନ୍ନଗାନ୍ ରାମଃ ସମାପତତ ଆହଵେ। ଅସ୍ତ୍ରଂ ଗାରୁତ୍ମତଂ ଘୋରଂ ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ଭଯାଵହମ୍
ଏପରି ସର୍ପମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀତିଦାୟକ ଗରୁଡ଼ାସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତେ ରାଘଵଧନୁର୍ମୁକ୍ତା ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃ ଶିଖିପ୍ରଭାଃ। ସୁପର୍ଣାଃ କାଞ୍ଚନା ଭୂତ୍ଵା ଵିଚେରୁଃ ସର୍ପଶତ୍ରଵଃ
ରାଘବଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଓ ମୟୂର ଚାଁଦିଁର ତୀରଗୁଡ଼ିକ ସୁନାର ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଆକାର ଧରି, ସର୍ପମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହୋଇ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ତେ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଶରାଞ୍ଜଘ୍ନୁଃ ସର୍ପରୂପାନ୍ ମହାଜଵାନ୍। ସୁପର୍ଣରୂପା ରାମସ୍ଯ ଵିଶିଖାଃ କାମରୂପିଣଃ
ରାମଙ୍କ ତୀରମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଆକାର ଧରି, ସେଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିର ସର୍ପ ତୀରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରତିହତେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ ତଦା ରାମଂ ଘୋରାଭିଃ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେବା ପରେ, କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ, ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ରାମଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍। ଅର୍ଦଯିତ୍ଵା ଶରୌଘେଣ ମାତଲିଂ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ
ତାପରେ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତୀରର ବନ୍ଧନରେ ମାତଳିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ କେତୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶରେଣୈକେନ ରାଵଣଃ। ପାତଯିତ୍ଵା ରଥୋପସ୍ଥେ ରଥାତ୍ କେତୁଂ ଚ କାଞ୍ଚନମ୍
ରାବଣ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରଥର ପତାକାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କାଟିଦେଲେ, ଫଳରେ ସୁନାର ପତାକା ରଥର ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ଐନ୍ଦ୍ରାନପି ଜଘାନାଶ୍ଵାନ୍ ଶରଜାଲେନ ରାଵଣଃ। ଵିଷେଦୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଚାରଣା ଦାନଵୈଃ ସହ
ରାବଣ ତୀରର ବନ୍ଧନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବତା, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଚାରଣ ଓ ଦାନବମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ।
ରାମମାର୍ତଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ଵ୍ଯଥିତା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ ସଵିଭୀଷଣାଃ
ସେଇ ସମୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ, ବନରାଜମାନେ ଏବଂ ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ରାମଚନ୍ଦ୍ରମସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗ୍ରସ୍ତଂ ରାଵଣରାହୁଣା। ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ରୋହିଣୀଂ ଶଶିନଃ ପ୍ରିଯାମ୍
ରାମଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଦେଖି, ରାବଣ ରାହୁ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନକ୍ଷତ୍ର ରୋହିଣୀ ମଧ୍ୟ ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସମାକ୍ରମ୍ଯ ବୁଧସ୍ତସ୍ଥୌ ପ୍ରଜାନାମହିତାଵହଃ। ସଧୂମପରିଵୃର୍ତ୍ତୋମିଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ ସାଗରଃ
ବୁଧ ଗ୍ରହ ପ୍ରଜାପତି ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଆବୃତ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ହୋଇ ଉଠିଲା। ଧୂଆଁ ଭଳି ଆଲୋକରେ ଘେରାଯାଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସାଗର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ପପାତ ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ୍ପୃଶନ୍ନିଵ ଦିଵାକରମ୍। ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଣଃ ସୁପରୁଷୋ ମନ୍ଦରଶ୍ମିର୍ଦିଵାକରଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ମଙ୍ଗଳ ଉଦୟ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଯାଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ଅସ୍ତ୍ରର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ କଠୋର, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଅଦୃଶ୍ଯତ କବନ୍ଧାଙ୍କଃ ସଂସକ୍ତୋ ଧୂମକେତୁନା। କୋସଲାନାଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଵ୍ଯକ୍ତମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଦୈଵତମ୍
କବନ୍ଧ ନକ୍ଷତ୍ରଟି ଧୂମକେତୁ ସହିତ ଆକାଶରେ ଦେଖାଗଲା। କୋଶଳ ଦେଶର ନକ୍ଷତ୍ର, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଅଧିନରେ ରହିଛି, ସେଉଁଠି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଦେଲା।
ଆହତ୍ଯାଙ୍ଗାରକସ୍ତସ୍ଥୌ ଵିଶାଖମପି ଚାମ୍ବରେ। ଦଶାସ୍ଯୋ ଵିଂଶତିଭୁଜଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ
ମଙ୍ଗଳ ତାରା ଆକାଶରେ ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଆଘାତ କରି ଉଠିଥିଲା। ଦଶମୁଖୀ, ବିଶିଏ ହାତ ଥିବା ରାବଣ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଧରିଥିଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯତ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମୈନାକ ଇଵ ପର୍ଵତଃ। ନିରସ୍ଯମାନୋ ରାମସ୍ତୁ ଦଶଗ୍ରୀଵେଣ ରକ୍ଷସା
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମେନାକ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କୁ ରାବଣ ବଳପୂର୍ବକ ବାହାର କରୁଥିଲେ।
ନାଶକ୍ନୋଦଭିସଂଧାତୁଂ ସାଯକାନ୍ ରଣମୂର୍ଧନି। ସ କୃତ୍ଵା ଭ୍ରୁକୁଟିଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କିଂଚିତ୍ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ବାଣ ଠିକ୍ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। କ୍ରୋଧରେ ଭୃକୁଟି ଚିଢ଼ି, ଲାଲ୍ ହେଉଥିବା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଜଗାମ ସୁମହାକ୍ରୋଧଂ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ରାକ୍ଷସାନ୍। ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଵଦନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ସର୍ଵଭୂତାନି ଵିତ୍ରେସୁଃ ପ୍ରାକମ୍ପତ ଚ ମେଦିନୀ
ସେ ବଡ଼ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ପରି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ମୁହଁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ମାଟି କମ୍ପିଉଠିଲା।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲଵାଞ୍ଛୈଲଃ ସଂଚଚାଲ ଚଲଦ୍ ଦ୍ରୁମଃ। ବଭୂଵ ଚାପି କ୍ଷୁଭିତଃ ସମୁଦ୍ରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ
ସିଂହ ଓ ବାଘ ଥିବା ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପିଉଠିଲା, ଗଛମାନେ ହଲୁଚୁଲିଲେ। ନଦୀମାନଙ୍କ ମାଲିକ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।
ଖରାଶ୍ଚ ଖରନିର୍ଘୋଷା ଗଗନେ ପରୁଷା ଘନାଃ। ଔତ୍ପାତିକାଶ୍ଚ ନର୍ଦନ୍ତଃ ସମନ୍ତାତ୍ ପରିଚକ୍ରମୁଃ
ଖଚରାମାନେ ଆକାଶରେ କଠିନ ସବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଅଶୁଭ ମେଘମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଭୟଭୀତ ସବ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ରାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧମୁତ୍ପାତାଂଶ୍ଚୈଵ ଦାରୁଣାନ୍। ଵିତ୍ରେସୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ରାଵଣସ୍ଯାଭଵଦ୍ ଭଯମ୍
ରାମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦେଖି ଓ ଦାରୁଣ ଅପଶକୁନ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଆସିଗଲା।
ଵିମାନସ୍ଥାସ୍ତଦା ଦେଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ମହୋରଗାଃ। ଋଷିଦାନଵଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଗରୁତ୍ମନ୍ତଶ୍ଚ ଖେଚରାଃ
ସେ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ବିମାନରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ, ଋଷି, ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ, ଗରୁଡ଼ ଓ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ସମେତ ଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଲୋକସଂଵର୍ତସଂସ୍ଥିତମ୍। ନାନାପ୍ରହରଣୈର୍ଭୀମୈଃ ଶୂରଯୋଃ ସମ୍ପ୍ରଯୁଧ୍ଯତୋଃ
ସେମାନେ ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା। ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଊଚୁଃ ସୁରାସୁରାଃ ସର୍ଵେ ତଦା ଵିଗ୍ରହମାଗତାଃ। ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍
ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କଥା କହିଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ଜଯେତ୍ଯାହୁରସୁରାଃ ସମଵସ୍ଥିତାଃ। ଦେଵା ରାମମଥୋଚୁସ୍ତେ ତ୍ଵଂ ଜଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଠାରେ ଥିବା ଅସୁରମାନେ 'ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆବାର ଆବାର ରାମଙ୍କୁ 'ତୁମକୁ ବିଜୟ ହୋ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୋଧାଦ୍ ରାଘଵସ୍ଯ ଚ ରାଵଣଃ। ପ୍ରହର୍ତୁକାମୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସ୍ପୃଶନ୍ ପ୍ରହରଣଂ ମହତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାବଣ ରାଘବଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ।
ଵଜ୍ରସାରଂ ମହାନାଦଂ ସର୍ଵଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣମ୍। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗନିଭୈଃ କୂଟୈଶ୍ଚିତ୍ତଦୃଷ୍ଟିଭଯାଵହମ୍
ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ବଜ୍ର ପରି କଠିନ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି କାଟା ଥିବା, ଦେଖିଲେ ମନରେ ଭୟ ହେଉଥିବା।
ସଧୂମମିଵ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରଂ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିଚଯୋପମମ୍। ଅତିରୌଦ୍ରମନାସାଦ୍ଯଂ କାଲେନାପି ଦୁରାସଦମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିରା ଓ ଧୂମରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସମୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ।
ତ୍ରାସନଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦାରଣଂ ଭେଦନଂ ତଥା। ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଇଵ ରୋଷେଣ ଶୂଲଂ ଜଗ୍ରାହ ରାଵଣଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ, ଛିରିବା ଓ ଭାଗ କରିଦେବାର ଶକ୍ତି ଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିବା ରାବଣ ଅଗ୍ନି ପରି ଏହି ଶୂଳ ଧରିଲେ।