ତାମପି ପ୍ରହିତାଂ ଶକ୍ତିଂ ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା। ଯତ୍ନତସ୍ତେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠା ନ ଶେକୁରଵମର୍ଦିତୁମ୍
ଶକ୍ତିକୁ ରାବଣ ଛାଡ଼ିଥିବା ବେଳେ, ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିବାକୁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସେଥିରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଅର୍ଦିତାଶ୍ଚୈଵ ବାଣୌଘୈସ୍ତେ ପ୍ରଵେକେଣ ରକ୍ଷସାମ୍। ସୌମିତ୍ରେଃ ସା ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଧରଣୀତଲମ୍
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଶକ୍ତି ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଭେଦି ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତାଂ କରାଭ୍ଯାଂ ପରାମୃଶ୍ଯ ରାମଃ ଶକ୍ତିଂ ଭଯାଵହାମ୍। ବଭଞ୍ଜ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଲଵାନ୍ ଵିଚକର୍ଷ ଚ
ରାମ ତାହାକୁ ଦୁଇହାତରେ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିକୁ ଟାଣି ନେଲେ।
ତସ୍ଯ ନିଷ୍କର୍ଷତଃ ଶକ୍ତିଂ ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା। ଶରାଃ ସର୍ଵେଷୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ପାତିତା ମର୍ମଭେଦିନଃ
ରାମ ଶକ୍ତିକୁ ଟାଣିବା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ମର୍ମଭେଦୀ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତାନ୍ ବାଣାନ୍ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ମହାକପିମ୍
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରାମ ହନୁମାନ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପରିଵାର୍ଯୈଵଂ ତିଷ୍ଠଧ୍ଵଂ ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ପରାକ୍ରମସ୍ଯ କାଲୋଽଯଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମେ ଚିରେପ୍ସିତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଘେରି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ ରୁହ, ହେ ବାନରମାନେ; ଏହି ସମୟ ମୋର ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଂକ୍ଷିତ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଆସିଛି।
ପାପାତ୍ମାଯଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵଧ୍ଯତାଂ ପାପନିଶ୍ଚଯଃ। କାଂକ୍ଷିତଂ ଚାତକସ୍ଯେଵ ଘର୍ମାନ୍ତେ ମେଘଦର୍ଶନମ୍
ଏହି ଦଶମୁଖୀ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଯିଏ ପାପରେ ପ୍ରତିଞ୍ଚିତ, ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯେପରି ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ଆଶା କରୁଛି।
ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ନଚିରାତ୍ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ଵଃ। ଅରାଵଣମରାମଂ ଵା ଜଗଦ୍ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି— ହେ ବାନରମାନେ, ତମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ, ଏହି ସଂସାର ରାବଣ ବିନା କିମ୍ବା ରାମ ବିନା ହେଇଯିବ।
ରାଜ୍ଯନାଶଂ ଵନେ ଵାସଂ ଦଣ୍ଡକେ ପରିଧାଵନମ୍। ଵୈଦେହ୍ଯାଶ୍ଚ ପରାମର୍ଶୋ ରକ୍ଷୋଭିଶ୍ଚ ସମାଗମମ୍
ମୋ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା, ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ, ଵୈଦେହୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ—
ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୁଃଖଂ ମହାଘୋରଂ କ୍ଲେଶଶ୍ଚ ନିରଯୋପମଃ। ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵମହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ନିହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ରଣେ
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ, ନରକ ସମାନ କଷ୍ଟ ଯାହା ମୁଁ ଭୋଗିଛି, ଆଜି ରଣରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେସବୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଯଦର୍ଥଂ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯଂ ସମାନୀତମିଦଂ ମଯା। ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ କୃତୋ ରାଜ୍ଯେ ନିହତ୍ଵା ଵାଲିନଂ ରଣେ। ଯଦର୍ଥଂ ସାଗରଃ କ୍ରାନ୍ତଃ ସେତୁର୍ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ସାଗରେ
ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ବାନର ସେନା ଏକତ୍ର କରିଥିଲି, ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲି, ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ସେତୁ ବନାଇଥିଲି।
ସୋଽଯମଦ୍ଯ ରଣେ ପାପଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯମାଗତଃ। ଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯମାଗତ୍ଯ ନାଯଂ ଜୀଵିତୁମର୍ହତି
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଜି ରଣରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସୀମାରେ ଆସିଛି; ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପହଞ୍ଚିଛି, ସେଠାରେ ସେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଦୃଷ୍ଟିଂ ଦୃଷ୍ଟିଵିଷସ୍ଯେଵ ସର୍ପସ୍ଯ ମମ ରାଵଣଃ। ଯଥା ଵା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭୁଜଂଗମଃ
ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସୀମାରେ ରାବଣ ଆସିଛି, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ସର୍ପର ବିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଥାଏ କିମ୍ବା ଯେପରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସର୍ପ ପଡ଼ିଯାଏ।
ସୁଖଂ ପଶ୍ଯତ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ଯୁଦ୍ଧଂ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଆସୀନାଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରେଷୁ ମମେଦଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ହେ ବାନରମାନେ, ତମେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବସି ଆରାମରେ ମୋ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କଠିନ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖ।
ଅଦ୍ଯ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ରାମତ୍ଵଂ ମମ ସଂଯୁଗେ। ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସଦେଵାଃ ସର୍ଷିଚାରଣାଃ
ଆଜି ତିନି ଲୋକ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ରାମତ୍ୱକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଅଦ୍ଯ କର୍ମ କରିଷ୍ଯାମି ଯଲ୍ଲୋକାଃ ସଚରାଚରାଃ। ସଦେଵାଃ କଥଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଵଦ୍ ଭୂମିର୍ଧରିଷ୍ଯତି। ସମାଗମ୍ଯ ସଦା ଲୋକେ ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରି କହିବେ— କିପରି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ। ଆଜଘାନ ରଣେ ରାମୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ସମାହିତଃ
ଏପରି କହି, ରାମ ମନୋଯୋଗ ଦେଇ, ତୀବ୍ର ଧନୁଷ ତାରରେ ତାପିତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଥିବା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତୈର୍ନାରାଚୈର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚାପି ରାଵଣଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ ତଦା ରାମଂ ଧାରାଭିରିଵ ତୋଯଦଃ
ତାପରେ, ରାବଣ ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ ବାଣ ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ଏମିତି ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଜଳଧାରା ବର୍ଷା କରେ।
ରାମରାଵଣମୁକ୍ତାନାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିନିଘ୍ନତାମ୍। ଵରାଣାଂ ଚ ଶରାଣାଂ ଚ ବଭୂଵ ତୁମୁଲଃ ସ୍ଵନଃ
ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ଉତ୍ତମ ବାଣମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିବାବେଳେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଵିଚ୍ଛିନ୍ନାଶ୍ଚ ଵିକୀର୍ଣାଶ୍ଚ ରାମରାଵଣଯୋଃ ଶରାଃ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ରା ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ବାଣମାନେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଛିଟିଯାଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖା ସହିତ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତଯୋର୍ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷୋ ରାମରାଵଣଯୋର୍ମହାନ୍। ତ୍ରାସନଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସମ୍ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତୋପମଃ
ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଧନୁଷ ତାରର ଭୟଙ୍କର ନାଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ସ କୀର୍ଯମାଣଃ ଶରଜାଲଵୃଷ୍ଟିଭି- ର୍ମହାତ୍ମନା ଦୀପ୍ତଧନୁଷ୍ମତାର୍ଦିତଃ। ଭଯାତ୍ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ସମେତ୍ଯ ରାଵଣୋ ଯଥାନିଲେନାଭିହତୋ ବଲାହକଃ
ମହାବଳୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନୁଷ ଧାରୀ ରାମଙ୍କ ତୀରବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ରାବଣ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ଆଘାତରେ ମେଘ ଚିଁଡ଼ିଯାଏ।
thumb|ଏକାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକଶ ଅଧିକ ଶତତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ନିପାତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ସମରେ ଶୂରଂ ଶୋଣିତୌଘପରିପ୍ଲୁତମ୍
ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ରକ୍ତଧାରାରେ ଭିଜି ଚିତ୍ପଡ଼ି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି—
ସ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଵିସୃଜନ୍ନେଵ ବାଣୌଘାନ୍ ସୁଷେଣମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ସହ ବେପରୁଆ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ, ତୀରର ଝଡ଼ ଛାଡ଼ି, ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ:
ଏଷ ରାଵଣଵୀର୍ଯେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପତିତୋ ଭୁଵି। ସର୍ପଵଚ୍ଚେଷ୍ଟତେ ଵୀରୋ ମମ ଶୋକମୁଦୀରଯନ୍
ଏହି ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; ସେ ସାପ ଭଳି ନଡ଼ିଉଛନ୍ତି, ଏହା ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।
ଶୋଣିତାର୍ଦ୍ରମିମଂ ଵୀରଂ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତରଂ ମମ। ପଶ୍ଯତୋ ମମ କା ଶକ୍ତିର୍ଯୋଦ୍ଧୁଂ ପର୍ଯାକୁଲାତ୍ମନଃ
ଏହି ରକ୍ତରେ ଭିଜା ବୀର, ଯିଏ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି; ଏପରି ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମୋର କେଉଁ ଶକ୍ତି ରହିଛି?
ଅଯଂ ସ ସମରଶ୍ଲାଘୀ ଭ୍ରାତା ମେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ। ଯଦି ପଞ୍ଚତ୍ଵମାପନ୍ନଃ ପ୍ରାଣୈର୍ମେ କିଂ ସୁଖେନ ଵା
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ମୋ ଭାଇ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣର ଧାରକ; ଯଦି ସେ ଏବେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ କିମ୍ବା ସୁଖର କଣ ମୂଲ୍ୟ ରହିଲା?
ଲଜ୍ଜତୀଵ ହି ମେ ଵୀର୍ଯଂ ଭ୍ରଶ୍ଯତୀଵ କରାଦ୍ ଧନୁଃ। ସାଯକା ଵ୍ଯଵସୀଦନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟିର୍ବାଷ୍ପଵଶଂ ଗତା
ମୋର ଶକ୍ତି ଲଜ୍ଜା ପାଉଛି ଭଳି ଲାଗୁଛି, ଧନୁଷ ହାତରୁ ଖସିଯାଉଛି, ତୀରମାନେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଖି ଜଳରେ ଭିଜିଯାଇଛି।
ଅଵସୀଦନ୍ତି ଗାତ୍ରାଣି ସ୍ଵପ୍ନଯାନେ ନୃଣାମିଵ। ଚିନ୍ତା ମେ ଵର୍ଧତେ ତୀଵ୍ରା ମୁମୂର୍ଷାପି ଚ ଜାଯତେ
ମୋ ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଉଛି, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଥିବା ଭଳି ଲାଗୁଛି; ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଉଛି, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରୁଛି।