କୀର୍ଯମାଣଃ ଶରୌଘେଣ ଵିସୃଷ୍ଟେନ ମହାତ୍ମନା। ନ ପ୍ରହର୍ତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିମୁଖୀକୃତଵିକ୍ରମଃ
ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାବଣଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା, ସେ ଆଘାତ କରିବାକୁ ମନେ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ମୋକ୍ଷିତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସ ରାଵଣଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଭିମୁଖସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଉଦ୍ଧାର ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ିଅଛି, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ମୋକ୍ଷିତସ୍ତେ ବଲଶ୍ଲାଘିନ୍ ଯସ୍ମାଦେଵଂ ଵିଭୀଷଣଃ। ଵିମୁଚ୍ଯ ରାକ୍ଷସଂ ଶକ୍ତିସ୍ତ୍ଵଯୀଯଂ ଵିନିପାତ୍ଯତେ
“ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବ କରୁଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ, ଏହି ଶକ୍ତି ରାକ୍ଷସକୁ ଛାଡ଼ି ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।”
ଏଷା ତେ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ତିର୍ଲୋହିତଲକ୍ଷଣା। ମଦ୍ବାହୁପରିଘୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ପ୍ରାଣାନାଦାଯ ଯାସ୍ଯତି
ମୋ ହାତରେ ମଦ ଭରି ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ରକ୍ତର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଛି, ଏହି ଶକ୍ତି ତୋର ହୃଦୟକୁ ଭେଦି ତୋର ପ୍ରାଣକୁ ନେଇଯିବ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଶକ୍ତିମଷ୍ଟଘଣ୍ଟାଂ ମହାସ୍ଵନାମ୍। ମଯେନ ମାଯାଵିହିତାମମୋଘାଂ ଶତ୍ରୁଘାତିନୀମ୍
ଏଭଳି କହି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୟା ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା, ଆଠଟି ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ଅପରାଜିତ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀମିଵ ତେଜସା। ରାଵଣଃ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ନନାଦ ଚ
ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ତାହାକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସା କ୍ଷିପ୍ତା ଭୀମଵେଗେନ ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନା। ଶକ୍ତିରଭ୍ଯପତଦ୍ ଵେଗାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରଣମୂର୍ଧନି
ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତି ବଡ଼ ତୀବ୍ରତାରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗିଗଲା।
ତାମନୁଵ୍ଯାହରଚ୍ଛକ୍ତିମାପତନ୍ତୀଂ ସ ରାଘଵଃ। ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯେତି ମୋଘା ଭଵ ହତୋଦ୍ଯମା
ସେଇ ଶକ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ଅସ୍ତ୍ର, ତୁମର ଚେଷ୍ଟା ବ୍ଫଳ ହେଉ।"
ରାଵଣେନ ରଣେ ଶକ୍ତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନାଶୀଵିଷୋପମା। ମୁକ୍ତାଽଽଶୂରସ୍ଯ ଭୀତସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ମମଜ୍ଜ ସା
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ରାବଣ ଛାଡ଼ିଥିବା, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର ସେଇ ଶକ୍ତି ସାହସୀ କିନ୍ତୁ ଏବେ ଭୟଭୀତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ନ୍ଯପତତ୍ ସା ମହାଵେଗା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ମହୋରସି। ଜିହ୍ଵେଵୋରଗରାଜସ୍ଯ ଦୀପ୍ଯମାନା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ବଡ଼ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜ ଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତି, ନାଗରାଜଙ୍କ ଜିଭା ପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ତତୋ ରାଵଣଵେଗେନ ସୁଦୂରମଵଗାଢଯା। ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ପପାତ ଭୁଵି ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତାପରେ, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଭେଦିଯାଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ତଦଵସ୍ଥଂ ସମୀପସ୍ଥୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଘଵଃ। ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହାନ୍ମହାତେଜା ଵିଷଣ୍ଣହୃଦଯୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ନିକଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଭାଇ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ସ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ। ବଭୂଵ ସଂରବ୍ଧତରୋ ଯୁଗାନ୍ତ ଇଵ ପାଵକଃ
କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ହୁଏ।
ନ ଵିଷାଦସ୍ଯ କାଲୋଽଯମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ରାଘଵଃ। ଚକ୍ରେ ସୁତୁମଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଵଧେ ଧୃତଃ। ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ମହତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପରିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
‘ଏହି ସମୟ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ତତୋ ରାମଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଭିନ୍ନଂ ମହାହଵେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରୁଧିରାଦିଗ୍ଧଂ ସପନ୍ନଗମିଵାଚଲମ୍
ତାପରେ ରାମ ଦେଖିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘାୟଲ ହୋଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସାପ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଶୋଇଛନ୍ତି।
ତାମପି ପ୍ରହିତାଂ ଶକ୍ତିଂ ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା। ଯତ୍ନତସ୍ତେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠା ନ ଶେକୁରଵମର୍ଦିତୁମ୍
ଶକ୍ତିକୁ ରାବଣ ଛାଡ଼ିଥିବା ବେଳେ, ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିବାକୁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସେଥିରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଅର୍ଦିତାଶ୍ଚୈଵ ବାଣୌଘୈସ୍ତେ ପ୍ରଵେକେଣ ରକ୍ଷସାମ୍। ସୌମିତ୍ରେଃ ସା ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଧରଣୀତଲମ୍
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଶକ୍ତି ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଭେଦି ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତାଂ କରାଭ୍ଯାଂ ପରାମୃଶ୍ଯ ରାମଃ ଶକ୍ତିଂ ଭଯାଵହାମ୍। ବଭଞ୍ଜ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଲଵାନ୍ ଵିଚକର୍ଷ ଚ
ରାମ ତାହାକୁ ଦୁଇହାତରେ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିକୁ ଟାଣି ନେଲେ।
ତସ୍ଯ ନିଷ୍କର୍ଷତଃ ଶକ୍ତିଂ ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା। ଶରାଃ ସର୍ଵେଷୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ପାତିତା ମର୍ମଭେଦିନଃ
ରାମ ଶକ୍ତିକୁ ଟାଣିବା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ମର୍ମଭେଦୀ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତାନ୍ ବାଣାନ୍ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ମହାକପିମ୍
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରାମ ହନୁମାନ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପରିଵାର୍ଯୈଵଂ ତିଷ୍ଠଧ୍ଵଂ ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ପରାକ୍ରମସ୍ଯ କାଲୋଽଯଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମେ ଚିରେପ୍ସିତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଘେରି ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ ରୁହ, ହେ ବାନରମାନେ; ଏହି ସମୟ ମୋର ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଂକ୍ଷିତ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଆସିଛି।
ପାପାତ୍ମାଯଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵଧ୍ଯତାଂ ପାପନିଶ୍ଚଯଃ। କାଂକ୍ଷିତଂ ଚାତକସ୍ଯେଵ ଘର୍ମାନ୍ତେ ମେଘଦର୍ଶନମ୍
ଏହି ଦଶମୁଖୀ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଯିଏ ପାପରେ ପ୍ରତିଞ୍ଚିତ, ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯେପରି ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ମେଘ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ଆଶା କରୁଛି।
ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ନଚିରାତ୍ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ଵଃ। ଅରାଵଣମରାମଂ ଵା ଜଗଦ୍ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି— ହେ ବାନରମାନେ, ତମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ, ଏହି ସଂସାର ରାବଣ ବିନା କିମ୍ବା ରାମ ବିନା ହେଇଯିବ।
ରାଜ୍ଯନାଶଂ ଵନେ ଵାସଂ ଦଣ୍ଡକେ ପରିଧାଵନମ୍। ଵୈଦେହ୍ଯାଶ୍ଚ ପରାମର୍ଶୋ ରକ୍ଷୋଭିଶ୍ଚ ସମାଗମମ୍
ମୋ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା, ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ, ଵୈଦେହୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ—
ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୁଃଖଂ ମହାଘୋରଂ କ୍ଲେଶଶ୍ଚ ନିରଯୋପମଃ। ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵମହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯେ ନିହତ୍ଵା ରାଵଣଂ ରଣେ
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ, ନରକ ସମାନ କଷ୍ଟ ଯାହା ମୁଁ ଭୋଗିଛି, ଆଜି ରଣରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେସବୁ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଯଦର୍ଥଂ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯଂ ସମାନୀତମିଦଂ ମଯା। ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ କୃତୋ ରାଜ୍ଯେ ନିହତ୍ଵା ଵାଲିନଂ ରଣେ। ଯଦର୍ଥଂ ସାଗରଃ କ୍ରାନ୍ତଃ ସେତୁର୍ବଦ୍ଧଶ୍ଚ ସାଗରେ
ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ବାନର ସେନା ଏକତ୍ର କରିଥିଲି, ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲି, ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ସେତୁ ବନାଇଥିଲି।
ସୋଽଯମଦ୍ଯ ରଣେ ପାପଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯମାଗତଃ। ଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯମାଗତ୍ଯ ନାଯଂ ଜୀଵିତୁମର୍ହତି
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଜି ରଣରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସୀମାରେ ଆସିଛି; ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ପହଞ୍ଚିଛି, ସେଠାରେ ସେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଦୃଷ୍ଟିଂ ଦୃଷ୍ଟିଵିଷସ୍ଯେଵ ସର୍ପସ୍ଯ ମମ ରାଵଣଃ। ଯଥା ଵା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭୁଜଂଗମଃ
ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସୀମାରେ ରାବଣ ଆସିଛି, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ସର୍ପର ବିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଥାଏ କିମ୍ବା ଯେପରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସର୍ପ ପଡ଼ିଯାଏ।
ସୁଖଂ ପଶ୍ଯତ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ଯୁଦ୍ଧଂ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଆସୀନାଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରେଷୁ ମମେଦଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ହେ ବାନରମାନେ, ତମେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବସି ଆରାମରେ ମୋ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କଠିନ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖ।
ଅଦ୍ଯ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ରାମତ୍ଵଂ ମମ ସଂଯୁଗେ। ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସଦେଵାଃ ସର୍ଷିଚାରଣାଃ
ଆଜି ତିନି ଲୋକ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ରାମତ୍ୱକୁ ଦେଖନ୍ତୁ।