ସ ଵିଦ୍ଧୋ ଦଶଭିର୍ବାଣୈର୍ମହାକାର୍ମୁକନିଃସୃତୈଃ। ରାଵଣେନ ମହାତେଜା ନ ପ୍ରାକମ୍ପତ ରାଘଵଃ
ରାବଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦଶଟି ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ଗାତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସମିତିଂଜଯଃ। ରାଘଵସ୍ତୁ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଵଣଂ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଓ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ରାମ, ରାବଣଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ବହୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଘଵସ୍ଯାନୁଜୋ ବଲୀ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସାଯକାନ୍ ସପ୍ତ ଜଗ୍ରାହ ପରଵୀରହା
ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କ୍ରୋଧରେ ସାତଟି ବାଣ ଧରିଲେ।
ତୈଃ ସାଯକୈର୍ମହାଵେଗୈ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଧ୍ଵଜଂ ମନୁଷ୍ଯଶୀର୍ଷଂ ତୁ ତସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦ ନୈକଧା
ସେଇ ତୀବ୍ର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ରଥରେ ଥିବା ମଣିଷମୁଣ୍ଡ ଚିତ୍ରିତ ଧ୍ୱଜକୁ ଅନେକ ଟୁକୁଡ଼ାରେ କାଟିଦେଲେ।
ସାରଥେଶ୍ଚାପି ବାଣେନ ଶିରୋ ଜ୍ଵଲିତକୁଣ୍ଡଲମ୍। ଜହାର ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନୈର୍ଋତସ୍ଯ ମହାବଲଃ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏକ ବାଣରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାବଣଙ୍କ ସାରଥିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ବାଣୈଶ୍ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ଧନୁର୍ଗଜକରୋପମମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପଞ୍ଚଭିର୍ନିଶିତୈସ୍ତଦା
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଧନୁଷ, ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ଭଳି ମୋଟା, ପାଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ।
ନୀଲମେଘନିଭାଂଶ୍ଚାସ୍ଯ ସଦଶ୍ଵାନ୍ ପର୍ଵତୋପମାନ୍। ଜଘାନାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗଦଯା ରାଵଣସ୍ଯ ଵିଭୀଷଣଃ
ବିଭୀଷଣ ଲାଠି ନେଇ ଉଛଳି, ବର୍ଷାମେଘ ଭଳି କଳା ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ମୋଟା ରାବଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ମାରିଦେଲେ।
ହତାଶ୍ଵାତ୍ ତୁ ତଦା ଵେଗାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାରଥାତ୍। କୋପମାହାରଯତ୍ ତୀଵ୍ରଂ ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରତି ରାଵଣଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ମହାରଥରୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଛଳି ପଡ଼ିଲେ ଓ ଭାଇ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ତିଂ ମହାଶକ୍ତିଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାମଶନୀମିଵ। ଵିଭୀଷଣାଯ ଚିକ୍ଷେପ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶକ୍ତି ଆକାଶର ବିଜୁଳି ଭଳି ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅପ୍ରାପ୍ତାମେଵ ତାଂ ବାଣୈସ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଅଥୋଦତିଷ୍ଠତ୍ ସଂନାଦୋ ଵାନରାଣାଂ ମହାରଣେ
ସେଇ ଶକ୍ତି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଛୁଇଁବା ପୂର୍ବରୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତିନୋଟି ବାଣରେ ଏହାକୁ କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧମାଞ୍ଚରେ ବାନରମାନେ ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସର ଧ୍ୱନି କଲେ।
ସମ୍ପପାତ ତ୍ରିଧା ଛିନ୍ନା ଶକ୍ତିଃ କାଞ୍ଚନମାଲିନୀ। ସଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗା ଜ୍ଵଲିତା ମହୋଲ୍କେଵ ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତା
ସେଇ ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଶକ୍ତି, ତିନି ଟୁକୁଡ଼ାରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଚିଙ୍ଗାରି ଛାଡ଼ି, ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଉଲ୍କା ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
ତତଃ ସମ୍ଭାଵିତତରାଂ କାଲେନାପି ଦୁରାସଦାମ୍। ଜଗ୍ରାହ ଵିପୁଲାଂ ଶକ୍ତିଂ ଦୀପ୍ଯମାନାଂ ସ୍ଵତେଜସା
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଧରିଲେ, ଯାହାକୁ ସମୟ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବ ନାହିଁ, ଏହା ସ୍ୱୟଂ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଉଠୁଥିଲା।
ସା ଵେଗିତା ବଲଵତା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ଜଜ୍ଵାଲ ସୁମହାତେଜା ଦୀପ୍ତାଶନିସମପ୍ରଭା
ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ବଳବାନ୍ ରାବଣ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଧରିବା ସହିତ, ଅପାର ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବିଜୁଳି ଭଳି ଚମକୁଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଂ ଵିଭୀଷଣମ୍। ପ୍ରାଣସଂଶଯମାପନ୍ନଂ ତୂର୍ଣମଭ୍ଯଵପଦ୍ଯତ
ଏହି ସମୟରେ, ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ତଂ ଵିମୋକ୍ଷଯିତୁଂ ଵୀରଶ୍ଚାପମାଯମ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ରାଵଣଂ ଶକ୍ତିହସ୍ତଂ ଵୈ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍
ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ, ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁଷ ତାଣି, ଶକ୍ତି ଧରିଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ବହୁ ବାଣରେ ବର୍ଷା କଲେ।
କୀର୍ଯମାଣଃ ଶରୌଘେଣ ଵିସୃଷ୍ଟେନ ମହାତ୍ମନା। ନ ପ୍ରହର୍ତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିମୁଖୀକୃତଵିକ୍ରମଃ
ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାବଣଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା, ସେ ଆଘାତ କରିବାକୁ ମନେ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ମୋକ୍ଷିତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସ ରାଵଣଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଭିମୁଖସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଉଦ୍ଧାର ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ିଅଛି, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ମୋକ୍ଷିତସ୍ତେ ବଲଶ୍ଲାଘିନ୍ ଯସ୍ମାଦେଵଂ ଵିଭୀଷଣଃ। ଵିମୁଚ୍ଯ ରାକ୍ଷସଂ ଶକ୍ତିସ୍ତ୍ଵଯୀଯଂ ଵିନିପାତ୍ଯତେ
“ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବ କରୁଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ, ଏହି ଶକ୍ତି ରାକ୍ଷସକୁ ଛାଡ଼ି ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।”
ଏଷା ତେ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ତିର୍ଲୋହିତଲକ୍ଷଣା। ମଦ୍ବାହୁପରିଘୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ପ୍ରାଣାନାଦାଯ ଯାସ୍ଯତି
ମୋ ହାତରେ ମଦ ଭରି ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ରକ୍ତର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଛି, ଏହି ଶକ୍ତି ତୋର ହୃଦୟକୁ ଭେଦି ତୋର ପ୍ରାଣକୁ ନେଇଯିବ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଶକ୍ତିମଷ୍ଟଘଣ୍ଟାଂ ମହାସ୍ଵନାମ୍। ମଯେନ ମାଯାଵିହିତାମମୋଘାଂ ଶତ୍ରୁଘାତିନୀମ୍
ଏଭଳି କହି, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୟା ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା, ଆଠଟି ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ଅପରାଜିତ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀମିଵ ତେଜସା। ରାଵଣଃ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଚ ନନାଦ ଚ
ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ତାହାକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସା କ୍ଷିପ୍ତା ଭୀମଵେଗେନ ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନା। ଶକ୍ତିରଭ୍ଯପତଦ୍ ଵେଗାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରଣମୂର୍ଧନି
ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତି ବଡ଼ ତୀବ୍ରତାରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗିଗଲା।
ତାମନୁଵ୍ଯାହରଚ୍ଛକ୍ତିମାପତନ୍ତୀଂ ସ ରାଘଵଃ। ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯେତି ମୋଘା ଭଵ ହତୋଦ୍ଯମା
ସେଇ ଶକ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ଅସ୍ତ୍ର, ତୁମର ଚେଷ୍ଟା ବ୍ଫଳ ହେଉ।"
ରାଵଣେନ ରଣେ ଶକ୍ତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନାଶୀଵିଷୋପମା। ମୁକ୍ତାଽଽଶୂରସ୍ଯ ଭୀତସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ମମଜ୍ଜ ସା
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ରାବଣ ଛାଡ଼ିଥିବା, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର ସେଇ ଶକ୍ତି ସାହସୀ କିନ୍ତୁ ଏବେ ଭୟଭୀତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ନ୍ଯପତତ୍ ସା ମହାଵେଗା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ମହୋରସି। ଜିହ୍ଵେଵୋରଗରାଜସ୍ଯ ଦୀପ୍ଯମାନା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ବଡ଼ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜ ଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତି, ନାଗରାଜଙ୍କ ଜିଭା ପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ତତୋ ରାଵଣଵେଗେନ ସୁଦୂରମଵଗାଢଯା। ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ପପାତ ଭୁଵି ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତାପରେ, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଭେଦିଯାଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ତଦଵସ୍ଥଂ ସମୀପସ୍ଥୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଘଵଃ। ଭ୍ରାତୃସ୍ନେହାନ୍ମହାତେଜା ଵିଷଣ୍ଣହୃଦଯୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ନିକଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଭାଇ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ସ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ। ବଭୂଵ ସଂରବ୍ଧତରୋ ଯୁଗାନ୍ତ ଇଵ ପାଵକଃ
କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ହୁଏ।
ନ ଵିଷାଦସ୍ଯ କାଲୋଽଯମିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ରାଘଵଃ। ଚକ୍ରେ ସୁତୁମଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଵଧେ ଧୃତଃ। ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ମହତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପରିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ
‘ଏହି ସମୟ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ’ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ତତୋ ରାମଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଭିନ୍ନଂ ମହାହଵେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରୁଧିରାଦିଗ୍ଧଂ ସପନ୍ନଗମିଵାଚଲମ୍
ତାପରେ ରାମ ଦେଖିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘାୟଲ ହୋଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସାପ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଶୋଇଛନ୍ତି।