ନିହତାନାମମାତ୍ଯାନାଂ ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ନଗରସ୍ଯ ଚ। ଦୁଃଖମେଵାପନେଷ୍ଯାମି ହତ୍ଵା ତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଏବଂ ନଗର ଆକ୍ରମଣ ହେବାର ଦୁଃଖକୁ ମୁଁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରି ଦୂର କରିଦେବି।
ରାମଵୃକ୍ଷଂ ରଣେ ହନ୍ମି ସୀତାପୁଷ୍ପଫଲପ୍ରଦମ୍। ପ୍ରଶାଖା ଯସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ କୁମୁଦୋ ନଲଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ରାମ ଗଛକୁ କାଟିଦେବି, ଯାହା ସୀତାକୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଛି; ଯାହାର ଶାଖା ସୁଗ୍ରୀବ, ଜାମ୍ବବାନ, କୁମୁଦ ଓ ନଳ।
ଦ୍ଵିଵିଦଶ୍ଚୈଵ ମୈନ୍ଦଶ୍ଚ ଅଙ୍ଗଦୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ। ହନୂମାଂଶ୍ଚ ସୁଷେଣଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଚ ହରିଯୂଥପାଃ
ଦ୍ୱିବିଦ, ମଇନ୍ଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ହନୁମାନ, ସୁଷେଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନର ଦଳପତିମାନେ।
ସ ଦିଶୋ ଦଶ ଘୋଷେଣ ରଥସ୍ଯାତିରଥୋ ମହାନ୍। ନାଦଯନ୍ ପ୍ରଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ରାଘଵଂ ଚାଭ୍ଯଧାଵତ
ସେ ଶୂର ରଥର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କରି ରାଘବଙ୍କ ଦିଗରେ ଆଗେଇଯିବାକୁ ଲଗିଲେ।
ପୂରିତା ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସନଦୀଗିରିକାନନା। ସଂଚଚାଲ ମହୀ ସର୍ଵା ତ୍ରସ୍ତସିଂହମୃଗଦ୍ଵିଜା
ସେ ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭରିଗଲା; ସମସ୍ତ ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ସିଂହ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତାମସଂ ସୁମହାଘୋରଂ ଚକାରାସ୍ତ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍। ନିର୍ଦଦାହ କପୀନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ତେ ପ୍ରପେତୁଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ଧାରା ଏବଂ ଦୁର୍ଦାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ବାନର ଜଳିଗଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଗଲେ।
ଉତ୍ପପାତ ରଜୋ ଭୂମୌ ତୈର୍ଭଗ୍ନୈଃ ସମ୍ପ୍ରଧାଵିତୈଃ। ନହି ତତ୍ ସହିତୁଂ ଶେକୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଂ ସ୍ଵଯମ୍
ସେମାନେ ଭାଗିବା ସମୟରେ ଭୂମିରେ ଧୂଳି ଉଡିଗଲା; କାରଣ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସେମାନେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତାନ୍ଯନୀକାନ୍ଯନେକାନି ରାଵଣସ୍ଯ ଶରୋତ୍ତମୈଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗ୍ନାନି ଶତଶୋ ରାଘଵଃ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ରାଘବ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାବଣଙ୍କ ଅନେକ ସେନା ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ଶତଶଃ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡି ରହିଲେ।
ତତୋ ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଲୋ ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ହରିଵାହିନୀମ୍। ସ ଦଦର୍ଶ ତତୋ ରାମଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତମପରାଜିତମ୍
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାନର ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଭଗାଇଦେଲେ; ତାପରେ ସେ ଅପରାଜିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵିଷ୍ଣୁନା ଵାସଵଂ ଯଥା। ଆଲିଖନ୍ତମିଵାକାଶମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ମହଦ୍ ଧନୁଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଭାଇ ରାମ, ଯେପରିକି ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ରହିଥାନ୍ତି, ଏକ ବଡ଼ ଧନୁ ଧରି ଆକାଶକୁ ଚିତ୍ରିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ଦୀର୍ଘବାହୁମରିଂଦମମ୍। ତତୋ ରାମୋ ମହାତେଜାଃ ସୌମିତ୍ରିସହିତୋ ବଲୀ
ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ ଆଖି, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ—ଏଭଳି ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ, ସାଉମିତ୍ରିଙ୍କ ସହ ଦଉଡି ରହିଲେ।
ଵାନରାଂଶ୍ଚ ରଣେ ଭଗ୍ନାନାପତନ୍ତଂ ଚ ରାଵଣମ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଘଵୋ ହୃଷ୍ଟୋ ମଧ୍ଯେ ଜଗ୍ରାହ କାର୍ମୁକମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବା ଓ ରାବଣ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାଘବ ଖୁସି ହୋଇ ମଝିରେ ତାଙ୍କର ଧନୁ ଧରିଲେ।
ଵିସ୍ଫାରଯିତୁମାରେଭେ ତତଃ ସ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍। ମହାଵେଗଂ ମହାନାଦଂ ନିର୍ଭିନ୍ଦନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁକୁ ଟାଣିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏହା ଭୟଙ୍କର ଗତି ଓ ଶବ୍ଦରେ ମାଟିକୁ ଫାଟିଯିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ବାଣୌଘୈ ରାମଵିସ୍ଫାରିତେନ ଚ। ଶବ୍ଦେନ ରାକ୍ଷସାସ୍ତେନ ପେତୁଶ୍ଚ ଶତଶସ୍ତଦା
ରାବଣଙ୍କ ବାଣର ଝଡ଼ ଓ ରାମଙ୍କ ଧନୁର ତାଣିର ଶବ୍ଦରେ, ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶତଶଃ ପଡ଼ିଯାଇଲେ।
ତଯୋଃ ଶରପଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଵଣୋ ରାଜପୁତ୍ରଯୋଃ। ସ ବଭୌ ଚ ଯଥା ରାହୁଃ ସମୀପେ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ
ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣର ପଥରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବା ପରି ଦେଖାଯାଇଲେ।
ତମିଚ୍ଛନ୍ ପ୍ରଥମଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ମୁମୋଚ ଧନୁରାଯମ୍ଯ ଶରାନଗ୍ନିଶିଖୋପମାନ୍
ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁ ଟାଣି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାନ୍ ମୁକ୍ତମାତ୍ରାନାକାଶେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଧନୁଷ୍ମତା। ବାଣାନ୍ ବାଣୈର୍ମହାତେଜା ରାଵଣଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧନୁ ଧରି ଆକାଶରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିବା ସହିତ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାବଣ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ଏକମେକେନ ବାଣେନ ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରୀନ୍ ଦଶଭିର୍ଦଶ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ଦର୍ଶଯନ୍ ପାଣିଲାଘଵମ୍
ଏକ ବାଣରେ ଏକ, ତିନି ବାଣରେ ତିନି, ଦଶ ବାଣରେ ଦଶ—ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବାଣକୁ କାଟିଦେଇ, ରାବଣ ତାଙ୍କର ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇଲେ।
ଅଭ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ସୌମିତ୍ରିଂ ରାଵଣଃ ସମିତିଂଜଯଃ। ଆସସାଦ ରଣେ ରାମଂ ସ୍ଥିତଂ ଶୈଲମିଵାପରମ୍
ସାଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁ ରାମ ଏକ ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପରି ଦଉଡି ରହିଲେ।
ସ ରାଘଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛରଵର୍ଷାଣି ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ ଅନେକ ବାଣର ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ।
ଶରଧାରାସ୍ତତୋ ରାମୋ ରାଵଣସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାପତିତାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଲ୍ଲାଞ୍ଜଗ୍ରାହ ସତ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ରାମ, ରାବଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣର ଝଡ଼ ତୁରନ୍ତ ତଳକୁ ପଡ଼ିବା ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲା ଧରିଲେ।
ତାଞ୍ଛରୌଘାଂସ୍ତତୋ ଭଲ୍ଲୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ରାଘଵଃ। ଦୀପ୍ଯମାନାନ୍ ମହାଘୋରାଞ୍ଛରାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
ତାପରେ ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲାରେ, ଦେଖିବାକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ, ମୃତ୍ୟୁ ସାପ ପରି ଭୟାନକ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ରାଘଵୋ ରାଵଣଂ ତୂର୍ଣଂ ରାଵଣୋ ରାଘଵଂ ତଥା। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଵିଧୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶରଵର୍ଷୈର୍ଵଵର୍ଷତୁଃ
ରାଘବ ତୁରନ୍ତ ରାବଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ରାବଣ ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ଚେରତୁଶ୍ଚ ଚିରଂ ଚିତ୍ରଂ ମଣ୍ଡଲଂ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣମ୍। ବାଣଵେଗାତ୍ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମପରାଜିତୌ
ଦୁଇଜଣ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି, ବାଣର ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚକ୍ରାକାର ଚଳାଚଳ କରିଲେ; ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଅପରାଜିତ ରହିଲେ।
ତଯୋର୍ଭୂତାନି ଵିତ୍ରେସୁର୍ଯୁଗପତ୍ ସମ୍ପ୍ରଯୁଧ୍ଯତୋଃ। ରୌଦ୍ରଯୋଃ ସାଯକମୁଚୋର୍ଯମାନ୍ତକନିକାଶଯୋଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧର, ଯମ ଓ ଅନ୍ତକାଙ୍କୁ ସମାନ, ସମୟସାରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଅତିର୍କିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ସତତଂ ଵିଵିଧୈର୍ବାଣୈର୍ବଭୂଵ ଗଗନଂ ତଦା। ଘନୈରିଵାତପାପାଯେ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲାସମାକୁଲୈଃ
ସେ ସମୟରେ ଆକାଶ ନିରନ୍ତର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ମেঘମାଳା ଭିତରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମାଳା ଭଳି ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ରଉଥିଲା, ଯାହା ରବିର ତାପକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଇଥିଲା।
ଗଵାକ୍ଷିତମିଵାକାଶଂ ବଭୂଵ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ। ମହାଵେଗୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈର୍ଗୃଧ୍ରପତ୍ରୈଃ ସୁଵାଜିତୈଃ
ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଆକାଶ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଗବାକ୍ଷ ଭଳି ଝାଲି ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏହି ତୀରଗୁଡିକ ଦ୍ରୁତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର, ଗୃଧ୍ର ପଖ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଓ ସୁନିଖିଲ ଥିଲା।
ଶରାନ୍ଧକାରମାକାଶଂ ଚକ୍ରତୁଃ ପରମଂ ତଦା। ଗତେଽସ୍ତଂ ତପନେ ଚାପି ମହାମେଘାଵିଵୋତ୍ଥିତୌ
ସେ ତୀରଗୁଡିକ ଏତେ ଆକାଶକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲା, ଯେଉଁଠି ରବି ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ବଡ଼ ମେଘ ଉଠି ଆକାଶ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଇଥିବା ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ତଯୋରଭୂନ୍ମହାଯୁଦ୍ଧମନ୍ଯୋନ୍ଯଵଧକାଂକ୍ଷିଣୋଃ। ଅନାସାଦ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅପୂର୍ବ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଥିଲା, ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି।
ଉଭୌ ହି ପରମେଷ୍ଵାସାଵୁଭୌ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦୌ। ଉଭାଵସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ମୁଖ୍ଯାଵୁଭୌ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଚେରତୁଃ
ଦୁଇଁଜଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁର୍ଧର, ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୁଇଁଜଣ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଚାଲିଫିରୁଥିଲେ।