ଗଦାପରିଘହସ୍ତୌ ତୌ ଯୁଧି ଵୀରୌ ସମୀଯତୁଃ। ନର୍ଦନ୍ତୌ ଗୋଵୃଷପ୍ରଖ୍ଯୌ ଘନାଵିଵ ସଵିଦ୍ଯୁତୌ
ଗଦା ଓ ପରିଘ ଧରିଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଠି ଆସିଲେ, ବଳଦ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗଦାଂ ତସ୍ମୈ ଚିକ୍ଷେପ ରଜନୀଚରଃ। ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ଭାସ୍କରାଭାସାଂ ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ମହୋଦରଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ରାତିର ଚରଣାର୍ଥୀ ମହୋଦର ତାଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଗଦାକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଗଦାଂ ତାଂ ସୁମହାଘୋରାମାପତନ୍ତୀଂ ମହାବଲଃ। ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ମହାହଵେ
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଆକ୍ରୋଶରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଥିଲା, ସେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦାଟି ଆସୁଥିବାବେଳେ ତାହାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଆଜଘାନ ଗଦାଂ ତସ୍ଯ ପରିଘେଣ ହରୀଶ୍ଵରଃ। ପପାତ ତରସା ଭିନ୍ନଃ ପରିଘସ୍ତସ୍ଯ ଭୂତଲେ
ବାନରମାନ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ପରିଘ ଦ୍ୱାରା ଗଦାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରିଘଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତୋ ଜଗ୍ରାହ ତେଜସ୍ଵୀ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵସୁଧାତଲାତ୍। ଆଯସଂ ମୁସଲଂ ଘୋରଂ ସର୍ଵତୋ ହେମଭୂଷିତମ୍
ତାପରେ ଚମକୁଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହାର ମୁସଳ ଉଠାଇଲେ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସ ତମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ସୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରାକ୍ଷିପଦ୍ ଗଦାମ୍। ଭିନ୍ନାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ପେତତୁସ୍ତୌ ମହୀତଲେ
ସେ ମୁସଳଟି ଉଠାଇ ଫେଙ୍ଗିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣ ତାଙ୍କର ଗଦା ଫେଙ୍ଗିଲେ; ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ର ଏକାପରେ ଏକ ଲଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତୋ ଭିନ୍ନପ୍ରହରଣୌ ମୁଷ୍ଟିଭ୍ଯାଂ ତୌ ସମୀଯତୁଃ। ତେଜୋବଲସମାଵିଷ୍ଟୌ ଦୀପ୍ତାଵିଵ ହୁତାଶନୌ
ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ପରେ, ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମାନ ହୋଇ, ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଜଘ୍ନତୁସ୍ତୌ ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନଦନ୍ତୌ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ତଲୈଶ୍ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ପେତତୁଶ୍ଚ ମହୀତଲେ
ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ଚିତ୍କାର କରି ଏକାପରେ ଏକ ଆଘାତ କଲେ, ତାଳ ଦ୍ୱାରା ଏକାପରେ ଏକ ଲଗି ଦୁଇଜଣ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଉତ୍ପେତତୁସ୍ତଦା ତୂର୍ଣଂ ଜଘ୍ନତୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍। ଭୁଜୈଶ୍ଚିକ୍ଷିପତୁର୍ଵୀରାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମପରାଜିତୌ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣ ବିର ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ି ଉଠି, ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ ଓ ଦୁଇଜଣ ଆପଣାପଣା ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଏକାପରେ ଏକ ଫେଙ୍ଗିଲେ।
ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ଶ୍ରମଂ ଵୀରୌ ବାହୁଯୁଦ୍ଧେ ପରଂତପୌ। ଆଜହାର ତଦା ଖଡ୍ଗମଦୂରପରିଵର୍ତିନମ୍
ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁନିବାରକ ବିର ଭୁଜାଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ନିକଟରେ ପଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇଲେ।
ରାକ୍ଷସଶ୍ଚର୍ମଣା ସାର୍ଧଂ ମହାଵେଗୋ ମହୋଦରଃ। ତଥୈଵ ଚ ମହାଖଡ୍ଗଂ ଚର୍ମଣା ପତିତଂ ସହ। ଜଗ୍ରାହ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵେଗଵତ୍ତରଃ
ରାକ୍ଷସ ମହୋଦର ତାଙ୍କର ତର୍ଜନୀ ତଳୱାର ଓ ଚମର ଉଠାଇଲେ, ଏହିପରି ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଚମର ଉଠାଇଲେ, ସେ ବାନରମାନ୍ୟ ଅଧିକ ଶୀଘ୍ର ଥିଲେ।
ତତୋ ରୋଷପରୀତାଙ୍ଗୌ ନଦନ୍ତାଵଭ୍ଯଧାଵତାମ୍। ଉଦ୍ଯତାସୀ ରଣେ ହୃଷ୍ଟୌ ଯୁଧି ଶସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦୌ
ତାଙ୍କର ଦେହ ରୋଷରେ ଭରି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଏକାପରେ ଏକ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଥିଲେ।
ଦକ୍ଷିଣଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଚୋଭୌ ସୁତୂର୍ଣଂ ସମ୍ପରୀଯତୁଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୌ ଜଯେ ପ୍ରଣିହିତାଵୁଭୌ
ଦୁଇଜଣ ଜୟ ପାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକାପରେ ଏକ ରୋଷରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଘୂରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସ ତୁ ଶୂରୋ ମହାଵେଗୋ ଵୀର୍ଯଶ୍ଲାଘୀ ମହୋଦରଃ। ମହାଵର୍ମଣି ତଂ ଖଡ୍ଗଂ ପାତଯାମାସ ଦୁର୍ମତିଃ
ସେ ବିର ଶୀଘ୍ର ଓ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ମହୋଦର, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବର୍ମରେ ତଳୱାର ଆଘାତ କଲେ।
ଲଗ୍ନମୁତ୍କର୍ଷତଃ ଖଡ୍ଗଂ ଖଡ୍ଗେନ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ଜହାର ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂ କୁଣ୍ଡଲୋପଗତଂ ଶିରଃ
କପିଯୋଧା ତଳୱାର ଉଠାଇ, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ତଳୱାରକୁ ଧରି, ମୁଣ୍ଡ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ମୁଣ୍ଡଟି କାଟିଦେଲେ।
ନିକୃତ୍ତଶିରସସ୍ତସ୍ଯ ପତିତସ୍ଯ ମହୀତଲେ। ତଦ୍ ବଲଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ମହୋଦରଙ୍କର କଟା ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲାବେଳେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ସେନା ଏହା ଦେଖି ଦୃଶ୍ୟ ରୁପରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ହତ୍ଵା ତଂ ଵାନରୈଃ ସାର୍ଧଂ ନନାଦ ମୁଦିତୋ ହରିଃ। ଚୁକ୍ରୋଧ ଚ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ବଭୌ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ରାଘଵଃ
ତାଙ୍କୁ ହତ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହରି ବାନରମାନ୍ୟ ସହ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଦଶମୁଖ ରାବଣ ରୋଷରେ ଭରିଗଲେ, ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣଵଦନାଃ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସା ଦୀନଚେତସଃ। ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ତତଃ ସର୍ଵେ ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତଚେତସଃ
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୁହଁ ନିମ୍ନ ଓ ମନ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ମନରେ ଦୃତ ଭାଗିଗଲେ।
ମହୋଦରଂ ତଂ ଵିନିପାତ୍ଯ ଭୂମୌ ମହାଗିରେଃ କୀର୍ଣମିଵୈକଦେଶମ୍। ସୂର୍ଯାତ୍ମଜସ୍ତତ୍ର ରରାଜ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସୂର୍ଯଃ ସ୍ଵତେଜୋଭିରିଵାପ୍ରଧୃଷ୍ଯଃ
ମହୋଦରଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେବା ପରେ, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଅଂଶ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ନିଜ ତେଜରେ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।
ଅଥ ଵିଜଯମଵାପ୍ଯ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଃ ସମରମୁଖେ ସୁରସିଦ୍ଧଯକ୍ଷସଙ୍ଘୈଃ। ଅଵନିତଲଗତୈଶ୍ଚ ଭୂତସଙ୍ଘୈ- ର୍ହରୁଷସମାକୁଲିତୈର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ
ବିଜୟ ଲାଭ କରିବା ପରେ, ବାନରରାଜା ସମର ମୁଖରେ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ଭୂତମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟନଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟନଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଅଠାନବେ ଶର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମହୋଦରେ ତୁ ନିହତେ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମହାବଲଃ। ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଥ କ୍ରୋଧାତ୍ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ମହୋଦରଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହେଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦସ୍ଯ ଚମୂଂ ଭୀମାଂ କ୍ଷୋଭଯାମାସ ମାର୍ଗଣୈଃ। ସ ଵାନରାଣାଂ ମୁଖ୍ଯାନାମୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ରାକ୍ଷସଃ
ସେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ବାଣରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମୁଖ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ପାତଯାମାସ କାଯେଭ୍ଯଃ ଫଲଂ ଵୃନ୍ତାଦିଵାନିଲଃ। କେଷାଂଚିଦିଷୁଭିର୍ବାହୂଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦାଥ ସ ରାକ୍ଷସଃ
ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ଫଳକୁ ଗଛର ଡାଲିରୁ ପବନ ଫଳ ଖସାଇଦେଇଥିବା ପରି ଖସାଇଦେଲେ, ଏବଂ କିଛି ବାନରଙ୍କର ବାଣରେ ହାତ କାଟିଦେଲେ।
ଵାନରାଣାଂ ସୁସଂରବ୍ଧଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ କେଷାଂଚିଦାକ୍ଷିପତ୍। ତେଽର୍ଦିତା ବାଣଵର୍ଷେଣ ମହାପାର୍ଶ୍ଵେନ ଵାନରାଃ
ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ କିଛି ବାନରଙ୍କର ପାଶ୍ୱକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଏହି ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ।
ଵିଷାଦଵିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁର୍ଗତଚେତସଃ। ନିଶମ୍ଯ ବଲମୁଦ୍ଵିଗ୍ନମଙ୍ଗଦୋ ରାକ୍ଷସାର୍ଦିତମ୍
ସମସ୍ତେ ନିରାଶ ହେଇ ପଛକୁ ଘୁଅଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା; ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ସେନାକୁ ଶୁଣି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଵେଗଂ ଚକ୍ରେ ମହାଵେଗଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ପର୍ଵସୁ। ଆଯସଂ ପରିଘଂ ଗୃହ୍ଯ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିସମପ୍ରଭମ୍
ସେ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତାଳତା ପରି ବେଗ ନେଲେ, ଏବଂ ଆୟସ ର ଲୋହା ଗଦା, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଧରିଲେ।
ସମରେ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାପାର୍ଶ୍ଵେ ନ୍ଯପାତଯତ୍। ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ଵିଚେତନଃ
ସେନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସସୂତଃ ସ୍ଯନ୍ଦନାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଵିସଂଜ୍ଞଶ୍ଚାପତଦ୍ ଭୁଵି। ତସ୍ଯର୍କ୍ଷରାଜସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମଃ
ଏହି ଆଘାତରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ଅଚେତନ ହେଇ ରଥରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନିଷ୍ପତ୍ଯ ସୁମହାଵୀର୍ଯଃ ସ୍ଵଯୂଥାନ୍ମେଘସଂନିଭାତ୍। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଭାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଵିପୁଲାଂ ଶିଲାମ୍
ତାପରେ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ନୀଳାଞ୍ଜନ ର ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଜା ରିକ୍ଷ ତାଙ୍କର ସେନାରୁ ମେଘ ଦଳ ପରି ବାହାରିଲେ।