ଆର୍ତାନାଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ତୁ ଲଙ୍କାଯାଂ ଵୈ କୁଲେ କୁଲେ। ରାଵଣଃ କରୁଣଂ ଶବ୍ଦଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ପରିଦେଵିତମ୍
ଲଙ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଦୁଃଖିତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେଉଁ ଦୟାଳୁ ଚିତ୍କାର ଓ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ରାବଣ ସେଠାରେ ସେଇ ସବୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।
ସ ତୁ ଦୀର୍ଘଂ ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ମୁହୂର୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ। ବଭୂଵ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଵଣୋ ଭୀମଦର୍ଶନଃ
ସେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, କିଛି ସମୟ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ; ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ।
ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନୈରୋଷ୍ଠଂ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ରାକ୍ଷସୈରପି ଦୁର୍ଦର୍ଶଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵ ମୂର୍ତିମାନ୍
କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ଦାନ୍ତରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ି, ସେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟ ପାଉଥିଲେ—ଯେପରି ଦେହୀ ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି।
ଉଵାଚ ଚ ସମୀପସ୍ଥାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। କ୍ରୋଧାଵ୍ଯକ୍ତକଥସ୍ତତ୍ର ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, କ୍ରୋଧରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇଥିବା ଭାବରେ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳୁଥିବା, ସେଠାରେ ନିକଟସ୍ଥ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମହୋଦରଂ ମହାପାର୍ଶ୍ଵଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍। ଶୀଘ୍ରଂ ଵଦତ ସୈନ୍ଯାନି ନିର୍ଯାତେତି ମମାଜ୍ଞଯା
ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, "ମୋ ଆଦେଶରେ ସେନାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇବାକୁ କହ।"
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ଚୋଦଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାନ୍ ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନ୍ ନୃପାଜ୍ଞଯା
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଭୟଭୀତ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାକ୍ଷସା ଭୀମଦର୍ଶନାଃ। କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଃ ସର୍ଵେ ତେ ରଣାଭିମୁଖା ଯଯୁଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ରାଵଣଂ ତେ ମହାରଥାଃ। ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ଭର୍ତୁର୍ଵିଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାବୀର ରାଥୀମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାବଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ ଭାବେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ଆଶା କରି ଦଢ଼ ହେଲେ।
ତତୋଵାଚ ପ୍ରହସ୍ଯୈତାନ୍ ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ମହୋଦରମହାପାର୍ଶ୍ଵୌ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ହସି ରାବଣ ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ବାଣୈର୍ଧନୁର୍ମୁକ୍ତୈର୍ଯୁଗାନ୍ତାଦିତ୍ଯସଂନିଭୈଃ। ରାଘଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚୈଵ ନେଷ୍ଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ା ତୀର, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଖରସ୍ଯ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରହସ୍ତେନ୍ଦ୍ରଜିତୋସ୍ତଥା। କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରତୀକାରମଦ୍ଯ ଶତ୍ରୁଵଧାଦହମ୍
ଖର, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରହସ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରି ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି।
ନୈଵାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ନ ଦିଶୋ ନ ଚ ଦ୍ଯୌର୍ନାପି ସାଗରାଃ। ପ୍ରକାଶତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ମଦ୍ବାଣଜଲଦାଵୃତାଃ
ମୋ ତୀରର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଆକାଶ, ଦିଗ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବ।
ଅଦ୍ଯ ଵାନରମୁଖ୍ଯାନାଂ ତାନି ଯୂଥାନି ଭାଗଶଃ। ଧନୁଷା ଶରଜାଲେନ ଵଧିଷ୍ଯାମି ପତତ୍ତ୍ରିଣା
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ା ତୀରର ବର୍ଷାରେ ବାନରମାନେର ଦଳକୁ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ ଵାନରସୈନ୍ଯାନି ରଥେନ ପଵନୌଜସା। ଧନୁଃସମୁଦ୍ରାଦୁଦ୍ଭୂତୈର୍ମଥିଷ୍ଯାମି ଶରୋର୍ମିଭିଃ
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ରଥ ଓ ବାୟୁର ତୀବ୍ରତା ସହିତ, ଧନୁରୁ ଉଠୁଥିବା ତୀରର ତରଙ୍ଗରେ ବାନର ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ର ପରି ମଥିଦେବି।
ଵ୍ଯାକୋଶପଦ୍ମଵକ୍ତ୍ରାଣି ପଦ୍ମକେସରଵର୍ଚସାମ୍। ଅଦ୍ଯ ଯୂଥତଟାକାନି ଗଜଵତ୍ ପ୍ରମଥାମ୍ଯହମ୍
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ୍ମର କେଶର ପରି ତେଜ ଥିବା ବାନର ଦଳମାନେକୁ ଆଜି ହାତୀ ପରି ଚକ୍ନ୍ନ କରିଦେବି।
ସଶରୈରଦ୍ଯ ଵଦନୈଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵାନରଯୂଥପାଃ। ମଣ୍ଡଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵସୁଧାଂ ସନାଲୈରିଵ ପଙ୍କଜୈଃ
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନର ଦଳପତିମାନେ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ଓ ତାଙ୍କର ଡଣ୍ଡା ସହ ଶୋଭିତ କରିଦେବେ।
ଅଦ୍ଯ ଯୂଥପ୍ରଚଣ୍ଡାନାଂ ହରୀଣାଂ ଦ୍ରୁମଯୋଧିନାମ୍। ମୁକ୍ତେନୈକେଷୁଣା ଯୁଦ୍ଧେ ଭେତ୍ସ୍ଯାମି ଚ ଶତଂ ଶତମ୍
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଏହି ଦଳପତି, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ବାନରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗଛ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ତୀରରେ ଶତେ ଶତେ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।
ହତୋ ଭ୍ରାତା ଚ ଯେଷାଂ ଵୈ ଯେଷାଂ ଚ ତନଯୋ ହତଃ। ଵଧେନାଦ୍ଯ ରିପୋସ୍ତେଷାଂ କରୋମ୍ଯଶ୍ରୁପ୍ରମାର୍ଜନମ୍
ଯାହାଙ୍କର ଭାଇ ମୃତ, ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ମୃତ, ଏମିତି ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ, ଆଜି ସେମାନେକୁ ମାରି ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ ମଦ୍ବାଣନିର୍ଭିନ୍ନୈଃ ପ୍ରସ୍ତୀର୍ଣୈର୍ଗତଚେତନୈଃ। କରୋମି ଵାନରୈର୍ଯୁଦ୍ଧେ ଯତ୍ନାଵେକ୍ଷ୍ଯତଲାଂ ମହୀମ୍
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ମଦ ଭରା ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ, ମୃତ ଓ ଛିଟିଯାଇଥିବା ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଏମିତି ଢାକିଦେବି ଯେ ଭୂମି ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେବ।
ଅଦ୍ଯ କାକାଶ୍ଚ ଗୃଧ୍ରାଶ୍ଚ ଯେ ଚ ମାଂସାଶିନୋଽପରେ। ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂସ୍ତର୍ପଯିଷ୍ଯାମି ଶତ୍ରୁମାଂସୈଃ ଶରାହତୈଃ
ଆଜି କାଉ, ଗୃଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମୁଁ ତୀରରେ ମୃତ ଶତ୍ରୁମାନେର ମାଂସ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିଦେବି।
କଲ୍ପ୍ଯତାଂ ମେ ରଥଃ ଶୀଘ୍ରଂ କ୍ଷିପ୍ରମାନୀଯତାଂ ଧନୁଃ। ଅନୁପ୍ରଯାନ୍ତୁ ମାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଯେଽତ୍ର ଶିଷ୍ଟା ନିଶାଚରାଃ
ମୋ ରଥକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଧନୁଷକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ନିଶାଚର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚଲନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ। ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାନ୍ ସ୍ଥିତାଂସ୍ତତ୍ର ବଲଂ ସଂତ୍ଵର୍ଯତାମିତି
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସେନାପତିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେନାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତୁ।"
ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାସ୍ତୁ ସଂଯୁକ୍ତା ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନ୍ ଗୃହେ ଗୃହେ। ଚୋଦଯନ୍ତଃ ପରିଯଯୁର୍ଲଙ୍କାଂ ଲଘୁପରାକ୍ରମାଃ
ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ନାୟକମାନେ ଲଙ୍କାର ଘରେ ଘରେ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାନ୍ନିଷ୍ପେତୂ ରାକ୍ଷସା ଭୀମଦର୍ଶନାଃ। ନଦନ୍ତୋ ଭୀମଵଦନା ନାନାପ୍ରହରଣୈର୍ଭୁଜୈଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୟଭୀତ ମୁହଁ ନେଇ ଘର୍ଜନା କରୁଥିବା, ହାତରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ବାହାରିଆସିଲେ।
ଅସିଭିଃ ପଟ୍ଟିଶୈଃ ଶୂଲୈର୍ଗଦାଭିର୍ମୁସଲୈର୍ହଲୈଃ। ଶକ୍ତିଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରାଭିର୍ମହଦ୍ଭିଃ କୂଟମୁଦ୍ଗରୈଃ
ସେମାନେ ତାଲୱାର, ବାଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, ମୁସଳ, ହଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କୁଟା ଓ ମୁଦଗର ନେଇଥିଲେ।
ଯଷ୍ଟିଭିର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚକ୍ରୈର୍ନିଶିତୈଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧୈଃ। ଭିନ୍ଦିପାଲୈଃ ଶତଘ୍ନୀଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚାପି ଵରାଯୁଧୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲାଠି, ଚକ୍ର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର, ଭିନ୍ଦିପାଳ, ପାଥର ଛାଡ଼ିବା ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଥିଲେ।
ଅଥାନଯନ୍ ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ରାଵଣାଜ୍ଞଯା। ରଥାନାଂ ନିଯୁତଂ ସାଗ୍ରଂ ନାଗାନାଂ ନିଯୁତତ୍ରଯମ୍
ତାପରେ, ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାରିଜଣ ବଳାଧ୍ୟକ୍ଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ରଥ ଏବଂ ତିନି ଲକ୍ଷ ହାତୀ ଆଣିଲେ।
ଅଶ୍ଵାନାଂ ଷଷ୍ଟିକୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ। ପଦାତଯସ୍ତ୍ଵସଂଖ୍ଯାତା ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ରାଜଶାସନାତ୍
ଷଷ୍ଠି କୋଟି ଘୋଡ଼ା, ଏହିପରି କଟ୍ଟା ଓ ଉଣ୍ଟ ଥିଲା; ପଦାତିମାନେ ଅଗଣନୀୟ, ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯାଉଥିଲେ।
ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ସେନାଂ ପୁରଃସ୍ଥିତାମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ସୂତଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ ତଂ ରଥମ୍
ବଳାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସାରଥି ରଥକୁ ଆଣି ଦେଲେ।
ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵରସମ୍ପନ୍ନଂ ନାନାଲଂକାରଭୂଷିତମ୍। ନାନାଯୁଧସମାକୀର୍ଣଂ କିଙ୍କିଣୀଜାଲସଂଯୁତମ୍
ସେଇ ରଥ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ, ବିଭିନ୍ନ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଭରିଥିବା ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝାଲି ଲାଗିଥିଲା।