ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ସର୍ଵେ ଦାନଵରାକ୍ଷସାଃ। ଭଯେନ ପ୍ରଭୃତା ନିତ୍ଯଂ ଵିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଆଜିଠାରୁ ସବୁ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସଦା ସଦା ପାଇଁ ତିନି ଲୋକରେ ଭୟରେ ଭରିଆ ଘୁରିବେ।
ଦୈଵତୈସ୍ତୁ ସମାଗମ୍ଯ ସର୍ଵୈଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମୈଃ। ଵୃଷଧ୍ଵଜସ୍ତ୍ରିପୁରହା ମହାଦେଵଃ ପ୍ରତୋଷିତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକଠା ହେଲେ। ବୃଷଧ୍ୱଜ, ତିନି ନଗର ଧ୍ୱଂସକାରୀ ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତୁ ମହାଦେଵୋ ଦେଵାନେତଦ୍ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯତି ହିତାର୍ଥଂ ଵୋ ନାରୀ ରକ୍ଷଃକ୍ଷଯାଵହା
ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଏକ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ କରିବେ।'
ଏଷା ଦେଵୈଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ତୁ କ୍ଷୁଦ୍ ଯଥା ଦାନଵାନ୍ ପୁରା। ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି ନଃ ସର୍ଵାନ୍ ରାକ୍ଷସଘ୍ନୀ ସରାଵଣାନ୍
ଏହି ଜଣାଣୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ, ପୂର୍ବରୁ ଭଳି ଦାନବମାନେ ଯେପରି ଭୋଜିତ ହେଇଥିଲେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ରାବଣ ସହିତ, ଭୋଜିଦେବେ।
ରାଵଣସ୍ଯାପନୀତେନ ଦୁର୍ଵିନୀତସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ଅଯଂ ନିଷ୍ଟାନକୋ ଘୋରଃ ଶୋକେନ ସମଭିପ୍ଲୁତଃ
ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶୋକରେ ଭରିଥିବା ଶେଷ ଦୁଃଖର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ତଂ ନ ପଶ୍ଯାମହେ ଲୋକେ ଯୋ ନଃ ଶରଣଦୋ ଭଵେତ୍। ରାଘଵେଣୋପସୃଷ୍ଟାନାଂ କାଲେନେଵ ଯୁଗକ୍ଷଯେ
ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଏହି ସଂସାରରେ ଆମେ ଯାହାଠାରୁ ଆଶ୍ରୟ ପାଇପାରିବା, ଏମିତି କେହିକୁ ଦେଖୁନାହିଁ—ଏହା ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ କାଳ ଆସିଥାଏ।
ନାସ୍ତି ନଃ ଶରଣଂ କିଂଚିଦ୍ ଭଯେ ମହତି ତିଷ୍ଠତାମ୍। ଦାଵାଗ୍ନିଵେଷ୍ଟିତାନାଂ ହି କରେଣୂନାଂ ଯଥା ଵନେ
ଏହି ବଡ଼ ଭୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଆମ ପାଇଁ କିଛି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଦାବାଗ୍ନିରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ମହିଳା ହାତୀମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନପାଆନ୍ତି।
ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ କୃତଂ ତେନ ପୌଲସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା। ଯତ ଏଵ ଭଯଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ତମେଵ ଶରଣଂ ଗତଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟବଂଶୀ ସେ ମହାତ୍ମା ଠିକ୍ ସମୟରେ କାମ କଲେ; ଯେଠାରୁ ଭୟ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଇତୀଵ ସର୍ଵା ରଜନୀଚରସ୍ତ୍ରିଯଃ ପରସ୍ପରଂ ସମ୍ପରିରଭ୍ଯ ବାହୁଭିଃ। ଵିଷେଦୁରାର୍ତାତିଭଯାଭିପୀଡିତା ଵିନେଦୁରୁଚ୍ଚୈଶ୍ଚ ତଦା ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏଭଳି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ପରସ୍ପରକୁ ବାହୁପାଶରେ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚନଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚନଵତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚନବତିତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଆର୍ତାନାଂ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ତୁ ଲଙ୍କାଯାଂ ଵୈ କୁଲେ କୁଲେ। ରାଵଣଃ କରୁଣଂ ଶବ୍ଦଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ପରିଦେଵିତମ୍
ଲଙ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଦୁଃଖିତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେଉଁ ଦୟାଳୁ ଚିତ୍କାର ଓ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ରାବଣ ସେଠାରେ ସେଇ ସବୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।
ସ ତୁ ଦୀର୍ଘଂ ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ମୁହୂର୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ। ବଭୂଵ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଵଣୋ ଭୀମଦର୍ଶନଃ
ସେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, କିଛି ସମୟ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ; ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାବଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ।
ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନୈରୋଷ୍ଠଂ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ରାକ୍ଷସୈରପି ଦୁର୍ଦର୍ଶଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵ ମୂର୍ତିମାନ୍
କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ଦାନ୍ତରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ି, ସେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟ ପାଉଥିଲେ—ଯେପରି ଦେହୀ ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି।
ଉଵାଚ ଚ ସମୀପସ୍ଥାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। କ୍ରୋଧାଵ୍ଯକ୍ତକଥସ୍ତତ୍ର ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, କ୍ରୋଧରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇଥିବା ଭାବରେ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳୁଥିବା, ସେଠାରେ ନିକଟସ୍ଥ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମହୋଦରଂ ମହାପାର୍ଶ୍ଵଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍। ଶୀଘ୍ରଂ ଵଦତ ସୈନ୍ଯାନି ନିର୍ଯାତେତି ମମାଜ୍ଞଯା
ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, "ମୋ ଆଦେଶରେ ସେନାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇବାକୁ କହ।"
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ଚୋଦଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରାନ୍ ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନ୍ ନୃପାଜ୍ଞଯା
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ଭୟଭୀତ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାକ୍ଷସା ଭୀମଦର୍ଶନାଃ। କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଃ ସର୍ଵେ ତେ ରଣାଭିମୁଖା ଯଯୁଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ରାଵଣଂ ତେ ମହାରଥାଃ। ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ଭର୍ତୁର୍ଵିଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାବୀର ରାଥୀମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାବଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ ଭାବେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ଆଶା କରି ଦଢ଼ ହେଲେ।
ତତୋଵାଚ ପ୍ରହସ୍ଯୈତାନ୍ ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ମହୋଦରମହାପାର୍ଶ୍ଵୌ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ହସି ରାବଣ ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ବାଣୈର୍ଧନୁର୍ମୁକ୍ତୈର୍ଯୁଗାନ୍ତାଦିତ୍ଯସଂନିଭୈଃ। ରାଘଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚୈଵ ନେଷ୍ଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ା ତୀର, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଗାନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଖରସ୍ଯ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରହସ୍ତେନ୍ଦ୍ରଜିତୋସ୍ତଥା। କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରତୀକାରମଦ୍ଯ ଶତ୍ରୁଵଧାଦହମ୍
ଖର, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରହସ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରି ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି।
ନୈଵାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ନ ଦିଶୋ ନ ଚ ଦ୍ଯୌର୍ନାପି ସାଗରାଃ। ପ୍ରକାଶତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ମଦ୍ବାଣଜଲଦାଵୃତାଃ
ମୋ ତୀରର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଆକାଶ, ଦିଗ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବ।
ଅଦ୍ଯ ଵାନରମୁଖ୍ଯାନାଂ ତାନି ଯୂଥାନି ଭାଗଶଃ। ଧନୁଷା ଶରଜାଲେନ ଵଧିଷ୍ଯାମି ପତତ୍ତ୍ରିଣା
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ା ତୀରର ବର୍ଷାରେ ବାନରମାନେର ଦଳକୁ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ ଵାନରସୈନ୍ଯାନି ରଥେନ ପଵନୌଜସା। ଧନୁଃସମୁଦ୍ରାଦୁଦ୍ଭୂତୈର୍ମଥିଷ୍ଯାମି ଶରୋର୍ମିଭିଃ
ଆଜି ମୁଁ ମୋ ରଥ ଓ ବାୟୁର ତୀବ୍ରତା ସହିତ, ଧନୁରୁ ଉଠୁଥିବା ତୀରର ତରଙ୍ଗରେ ବାନର ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ର ପରି ମଥିଦେବି।
ଵ୍ଯାକୋଶପଦ୍ମଵକ୍ତ୍ରାଣି ପଦ୍ମକେସରଵର୍ଚସାମ୍। ଅଦ୍ଯ ଯୂଥତଟାକାନି ଗଜଵତ୍ ପ୍ରମଥାମ୍ଯହମ୍
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ୍ମର କେଶର ପରି ତେଜ ଥିବା ବାନର ଦଳମାନେକୁ ଆଜି ହାତୀ ପରି ଚକ୍ନ୍ନ କରିଦେବି।
ସଶରୈରଦ୍ଯ ଵଦନୈଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵାନରଯୂଥପାଃ। ମଣ୍ଡଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଵସୁଧାଂ ସନାଲୈରିଵ ପଙ୍କଜୈଃ
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନର ଦଳପତିମାନେ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ପଦ୍ମ ଓ ତାଙ୍କର ଡଣ୍ଡା ସହ ଶୋଭିତ କରିଦେବେ।
ଅଦ୍ଯ ଯୂଥପ୍ରଚଣ୍ଡାନାଂ ହରୀଣାଂ ଦ୍ରୁମଯୋଧିନାମ୍। ମୁକ୍ତେନୈକେଷୁଣା ଯୁଦ୍ଧେ ଭେତ୍ସ୍ଯାମି ଚ ଶତଂ ଶତମ୍
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଏହି ଦଳପତି, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ବାନରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗଛ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ତୀରରେ ଶତେ ଶତେ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।
ହତୋ ଭ୍ରାତା ଚ ଯେଷାଂ ଵୈ ଯେଷାଂ ଚ ତନଯୋ ହତଃ। ଵଧେନାଦ୍ଯ ରିପୋସ୍ତେଷାଂ କରୋମ୍ଯଶ୍ରୁପ୍ରମାର୍ଜନମ୍
ଯାହାଙ୍କର ଭାଇ ମୃତ, ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ମୃତ, ଏମିତି ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ, ଆଜି ସେମାନେକୁ ମାରି ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜିଦେବି।
ଅଦ୍ଯ ମଦ୍ବାଣନିର୍ଭିନ୍ନୈଃ ପ୍ରସ୍ତୀର୍ଣୈର୍ଗତଚେତନୈଃ। କରୋମି ଵାନରୈର୍ଯୁଦ୍ଧେ ଯତ୍ନାଵେକ୍ଷ୍ଯତଲାଂ ମହୀମ୍
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ମଦ ଭରା ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ, ମୃତ ଓ ଛିଟିଯାଇଥିବା ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଏମିତି ଢାକିଦେବି ଯେ ଭୂମି ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେବ।
ଅଦ୍ଯ କାକାଶ୍ଚ ଗୃଧ୍ରାଶ୍ଚ ଯେ ଚ ମାଂସାଶିନୋଽପରେ। ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂସ୍ତର୍ପଯିଷ୍ଯାମି ଶତ୍ରୁମାଂସୈଃ ଶରାହତୈଃ
ଆଜି କାଉ, ଗୃଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମୁଁ ତୀରରେ ମୃତ ଶତ୍ରୁମାନେର ମାଂସ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିଦେବି।