ସୋଽତିଵିଦ୍ଧୋ ବଲଵତା ଶତ୍ରୁଣା ଶତ୍ରୁଘାତିନା। ଅସକ୍ତଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ବହୂନ୍ ଶରାନ୍
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାରି ଆହତ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଅବିରତ ଭାବେ ଅନେକ ବାଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାନପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ପରଵୀରହା। ସାରଥେରସ୍ଯ ଚ ରଣେ ରଥିନୋ ରଥସତ୍ତମଃ
ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେଇ ଆସୁଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଶତ୍ରୁ ସାରଥିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଶିରୋ ଜହାର ଧର୍ମାତ୍ମା ଭଲ୍ଲେନାନତପର୍ଵଣା। ଅସୂତାସ୍ତେ ହଯାସ୍ତତ୍ର ରଥମୂହୁରଵିକ୍ଲଵାଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ; ତଥାପି ସେଠାରେ ଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ରଥ ପାଖରେ ଅଡ଼ିଆ ହେଲେ।
ମଣ୍ଡଲାନ୍ଯଭିଧାଵନ୍ତି ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନଃ ସୌମିତ୍ରିର୍ଦୃଢଵିକ୍ରମଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ରଥକୁ ନେଇ ଘୋଡ଼ାଘୋଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ; ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା। କ୍ରୋଧରେ ଭରିପୁରା ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପୀ ସୌମିତ୍ରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦ୍ଧଯାଂସ୍ତସ୍ଯ ଶରୈର୍ଵିତ୍ରାସଯନ୍ ରଣେ। ଅମର୍ଷମାଣସ୍ତତ୍କର୍ମ ରାଵଣସ୍ଯ ସୁତୋ ରଣେ
ସୌମିତ୍ରି ତୀରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ରାବଣପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିର୍ବାଣୈଃ ସୌମିତ୍ରିଂ ତମମର୍ଷଣମ୍। ତେ ତସ୍ଯ ଵଜ୍ରପ୍ରତିମାଃ ଶରାଃ ସର୍ପଵିଷୋପମାଃ। ଵିଲଯଂ ଜଗ୍ମୁରାଗତ୍ଯ କଵଚଂ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦଶଟି ତୀରରେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ସେଠି ତୀରମାନେ ବଜ୍ରପ୍ରଭା ଓ ସର୍ପବିଷ ସମାନ ଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସୁନା ଆଭା ଅସ୍ତ୍ରକବଚକୁ ଛୁଇଁ ହରାଇଗଲେ।
ଅଭେଦ୍ଯକଵଚଂ ମତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଲଲାଟେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ବାଣୈଃ ସୁପୁଙ୍ଖୈସ୍ତ୍ରିଭିରିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କବଚ ଅଭେଦ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତିନିଟି ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ତୀରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଅଵିଧ୍ଯତ୍ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶୀଘ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍। ତୈଃ ପୃଷତ୍କୈର୍ଲଲାଟସ୍ଥୈଃ ଶୁଶୁଭେ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତୀବ୍ର ତୀରଚଳନ ଦେଖାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଲଳାଟକୁ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ସେଇ ତୀରମାନେ ଲଳାଟରେ ଲାଗି ରଘୁନନ୍ଦନକୁ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ କରିଦେଲେ।
ରଣାଗ୍ରେ ସମରଶ୍ଲାଘୀ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ଇଵ ପର୍ଵତଃ। ସ ତଥାପ୍ଯର୍ଦିତୋ ବାଣୈ ରାକ୍ଷସେନ ତଦା ମୃଧେ
ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ, ସେ ପ୍ରଶଂସିତ ବୀର ତିନି-ଶିଖର ଗିରି ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ରାକ୍ଷସଙ୍କ ତୀରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ତମାଶୁ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ। ଵିକୃଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଵଦନେ ଶୁଭକୁଣ୍ଡଲେ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଧନୁଷ ଟାଣି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ମୁହଁରେ, ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର କୁଣ୍ଡଳ ପାଖରେ, ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରଜିତୌ ଵୀରୌ ମହାବଲଶରାସନୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ନତୁର୍ଵୀରୌ ଵିଶିଖୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୌ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ବୀର, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ ଏକାପରେକ ତୀର ଚଳାଇ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରଜିତାଵୁଭୌ। ରଣେ ତୌ ରେଜତୁର୍ଵୀରୌ ପୁଷ୍ପିତାଵିଵ କିଂଶୁକୌ
ତାପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଦୁହେଁଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇଟି ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ତୌ ପରସ୍ପରମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ଧନ୍ଵିନୌ। ଘୋରୈର୍ଵିଵ୍ଯଧତୁର୍ବାଣୈଃ କୃତଭାଵାଵୁଭୌ ଜଯେ
ସେଇ ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର, ଏକାପରେକ ନିକଟକୁ ଆସି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଚଳାଇ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଦୁହେଁ ଜୟ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ।
ତତଃ ସମରକୋପେନ ସଂଯୁତୋ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଵିଭୀଷଣଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଵଦନେ ଶୁଭେ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଥିବା ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତିନିଟି ତୀରରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଯୋମୁଖୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଏକୈକେନାଭିଵିଵ୍ଯାଧ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ହରିଯୂଥପାନ୍
ତିନିଟି ଲୋହା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନରାଜ ନାୟକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦୃଢତରଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜଘାନ ଗଦଯା ହଯାନ୍। ଵିଭୀଷଣୋ ମହାତେଜା ରାଵଣେଃ ସ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏହାରେ, ବିଭୀଷଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଗଦାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥାନ୍ନିହତସାରଥେଃ। ଅଥ ଶକ୍ତିଂ ମହାତେଜାଃ ପିତୃଵ୍ଯାଯ ମୁମୋଚ ହ
ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତାଙ୍କ ପିସା ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ। ଚିଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଦଶଧାପାତଯଦ୍ ଭୁଵି
ସେଇ ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଏହାକୁ ଦଶଟି ଖଣ୍ଡରେ କାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦୃଢଧନୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହତାଶ୍ଵାଯ ଵିଭୀଷଣଃ। ଵଜ୍ରସ୍ପର୍ଶସମାନ୍ ପଞ୍ଚ ସସର୍ଜୋରସି ମାର୍ଗଣାନ୍
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦୃଢ଼ ଧନୁଷଧାରୀ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଉପରେ ବଜ୍ର ସମାନ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତେ ତସ୍ଯ କାଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ତୁ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖା ନିମିତ୍ତଗାଃ। ବଭୂଵୁର୍ଲୋହିତାଦିଗ୍ଧା ରକ୍ତା ଇଵ ମହୋରଗାଃ
ସେଇ ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭେଦି, ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇ, ବଡ଼ ଲାଲ୍ ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ପିତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଛରମାଦଦେ। ଉତ୍ତମଂ ରକ୍ଷସାଂ ମଧ୍ଯେ ଯମଦତ୍ତଂ ମହାବଲଃ
ତେବେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ତାଙ୍କ ପିତୃବ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ଯମ ଦେବତା ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ ଉଠାଇଲେ।
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାତେଜା ମହେଷୁଂ ତେନ ସଂହିତମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପ୍ଯାଦଦେ ବାଣମନ୍ଯଦ୍ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଉଠାଇଲେ।
କୁବେରେଣ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଦ୍ ଦତ୍ତମମିତାତ୍ମନା। ଦୁର୍ଜଯଂ ଦୁର୍ଵିଷହ୍ଯଂ ଚ ସେନ୍ଦ୍ରୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ
ଏହି ବାଣଟି, କୁବେର ନିଜେ ଏକ ସ୍ଵପ୍ନରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତା, ଦାନବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମିଶି ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଏବଂ ଅପରାଜିତ।
ତଯୋସ୍ତୁ ଧନୁଷୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ବାହୁଭିଃ ପରିଘୋପମୈଃ। ଵିକୃଷ୍ଯମାଣେ ବଲଵତ୍ କ୍ରୌଞ୍ଚାଵିଵ ଚୁକୂଜତୁଃ
ଉଭୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି ଭାଜୁ ଦ୍ୱାରା ଟାଣିବା ସମୟରେ, କଉଁ ଚିତ୍କାର ପରି ଶବ୍ଦ କରିଥିଲା।
ତାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଧନୁଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ସଂହିତୌ ସାଯକୋତ୍ତମୌ। ଵିକୃଷ୍ଯମାଣୌ ଵୀରାଭ୍ଯାଂ ଭୃଶଂ ଜଜ୍ଵଲତୁଃ ଶ୍ରିଯା
ଉଭୟ ବୀର ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ ଉପରେ ଉତ୍ତମ ବାଣ ଲଗାଇ ଟାଣିବା ସମୟରେ, ଧନୁଷ୍ ଦୁଇଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭାବରେ ଚମକିଉଠିଲା।
ତୌ ଭାସଯନ୍ତାଵାକାଶଂ ଧନୁର୍ଭ୍ଯାଂ ଵିଶିଖୌ ଚ୍ଯୁତୌ। ମୁଖେନ ମୁଖମାହତ୍ଯ ସଂନିପେତତୁରୋଜସା
ଉଭୟ ବାଣ ଧନୁଷ୍ରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇ ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ମୁହଁ ମୁହଁ ଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଟକ୍କର ଦେଲା।
ସଂନିପାତସ୍ତଯୋଶ୍ଚାସୀଚ୍ଛରଯୋର୍ଘୋରରୂପଯୋଃ। ସଧୂମଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଶ୍ଚ ତଜ୍ଜୋଽଗ୍ନିର୍ଦାରୁଣୋଽଭଵତ୍
ଏହି ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ବାଣର ଟକ୍କରରୁ ଧୁଆଁ ଓ ଚିଙ୍ଗାରି ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ତୌ ମହାଗ୍ରହସଂକାଶାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂନିପତ୍ଯ ଚ। ସଂଗ୍ରାମେ ଶତଧା ଯାତୌ ମେଦିନ୍ଯାଂ ଚୈଵ ପେତତୁଃ
ଏହି ଦୁଇ ବାଣ, ବଡ଼ ଗ୍ରହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଉଁ ଟକ୍କର ଦେଇ, ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଶରୌ ପ୍ରତିହତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଵୁଭୌ ରଣମୂର୍ଧନି। ଵ୍ରୀଡିତୌ ଜାତରୋଷୌ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରଜିତୌ ତଦା
ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ବାଣ ବାଧା ହେବାକୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଲଜ୍ଜିତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ସୁସଂରବ୍ଧସ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରିରସ୍ତ୍ରଂ ଵାରୁଣମାଦଦେ। ରୌଦ୍ରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ ଯୁଦ୍ଧେଽପ୍ଯସୃଜଦ୍ ଯୁଧି ନିଷ୍ଠିତଃ
ତେବେ, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ସୌମିତ୍ରି ବାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ; ରାବଣପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।