ଜମ୍ବୁମାଲୀ ମହାମାଲୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣଵେଗୋଽଶନିପ୍ରଭଃ। ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ
ଜାମ୍ବୁମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ଅସନି ପରି ଭୟଙ୍କର; ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ଓ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ନାମକ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସଂହ୍ରାଦୀ ଵିକଟୋଽରିଘ୍ନସ୍ତପନୋ ମନ୍ଦ ଏଵ ଚ। ପ୍ରଘାସଃ ପ୍ରଘସଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଜଙ୍ଘୋ ଜଙ୍ଘ ଏଵ ଚ
ସଂହ୍ରାଦୀ, ବିକଟ, ଅରିଘ୍ନ, ତପନ ଓ ମନ୍ଦ; ପ୍ରଘାସ, ପ୍ରଘସ, ପ୍ରଜଂଘ ଓ ଜଂଘ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵୋ ଦ୍ଵିଜିହ୍ଵଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ
ଅଗ୍ନିକେତୁ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ରଶ୍ମିକେତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଦ୍ୱିଜିହ୍ବ ଓ ସୂର୍ୟଶତ୍ରୁ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅକମ୍ପନଃ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚ ଚକ୍ରମାଲୀ ଚ ରାକ୍ଷସଃ। କମ୍ପନଃ ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୌ ତୌ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ
ଅକମ୍ପନ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଚକ୍ରମାଳୀ ରାକ୍ଷସ; କମ୍ପନ ଓ ଦୁଇ ଶୂର, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଏତାନ୍ ନିହତ୍ଯାତିବଲାନ୍ ବହୂନ୍ ରାକ୍ଷସସତ୍ତମାନ୍। ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସାଗରଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଲଙ୍ଘ୍ଯତାଂ ଗୋଷ୍ପଦଂ ଲଘୁ
ଏହି ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ, ତୁମେ ଦୁଇ ହାତରେ ସାଗରକୁ ଗୋଉଠ ଚିହ୍ନ ପରି ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କର।
ଏତାଵଦେଵ ଶେଷଂ ଵୋ ଜେତଵ୍ଯମିତି ଵାନରାଃ। ହତାଃ ସର୍ଵେ ସମାଗମ୍ଯ ରାକ୍ଷସା ବଲଦର୍ପିତାଃ
ବାନରମାନେ, ଏହି ଅନ୍ୟଟି ମାତ୍ର ଜୟ କରିବାକୁ ଅଛି; ଶକ୍ତିରେ ଅଭିମାନୀ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅଯୁକ୍ତଂ ନିଧନଂ କର୍ତୁଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜନିତୁର୍ମମ। ଘୃଣାମପାସ୍ଯ ରାମାର୍ଥେ ନିହନ୍ଯାଂ ଭ୍ରାତୁରାତ୍ମଜମ୍
ମୋର ପକ୍ଷରୁ, ଭାଇର ପୁଅକୁ ମୃତ୍ୟୁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟାକୁ ଛାଡି, ମୁଁ ଭାଇର ପୁଅକୁ ମାରିପାରିବି।
ହନ୍ତୁକାମସ୍ଯ ମେ ବାଷ୍ପଂ ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚୈଵ ନିରୁଧ୍ଯତି। ତମେଵୈଷ ମହାବାହୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶମଯିଷ୍ଯତି
ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ଆଖିରେ ଲୁହ ଆସି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅଟକାଇ ଦେଇଛି; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବେ।
ଵାନରା ଘ୍ନତ ସମ୍ଭୂଯ ଭୃତ୍ଯାନସ୍ଯ ସମୀପଗାନ୍। ଇତି ତେନାତିଯଶସା ରାକ୍ଷସେନାଭିଚୋଦିତାଃ
ବାନରମାନେ, ଏକଠା ହୋଇ ତାଙ୍କର ନିକଟରେ ଥିବା ଭୃତ୍ୟମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କର; ଏଭଳି ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ବାନରସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଵାନରେନ୍ଦ୍ରା ଜହୃଷିରେ ଲାଙ୍ଗୂଲାନି ଚ ଵିଵ୍ଯଧୁଃ। ତତସ୍ତୁ କପିଶାର୍ଦୂଲାଃ କ୍ଷ୍ଵେଡନ୍ତଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ମୁମୁଚୁର୍ଵିଵିଧାନ୍ ନାଦାନ୍ ମେଘାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଵ ବର୍ହିଣଃ
ବାନରନେତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଛ ଉଠାଇ ଦେଲେ; ପରେ କପିଶାର୍ଦୂଳମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନି କରିଲେ, ମେଘ ମାନେ ମୟୂରକୁ ଦେଖି ଯେପରି।
ଜାମ୍ବଵାନପି ତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ଵଯୂଥ୍ଯୈରଭିସଂଵୃତଃ। ତେଽଶ୍ମଭିସ୍ତାଡଯାମାସୁର୍ନଖୈର୍ଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍
ଜାମ୍ବବାନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଘିରି ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ପଥର, ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ନିଘ୍ନନ୍ତମୃକ୍ଷାଧିପତିଂ ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ମହାବଲାଃ। ପରିଵଵ୍ରୁର୍ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତମନେକଵିଧାଯୁଧାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟକୁ ଛାଡି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ମୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଘିରି ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ଶରୈଃ ପରଶୁଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପଟ୍ଟିଶୈର୍ଯଷ୍ଟିତୋମରୈଃ। ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ମୃଧେ ଜଘ୍ନୁର୍ନିଘ୍ନନ୍ତଂ ରାକ୍ଷସୀଂ ଚମୂମ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, କୁହା, ବର୍ଚ୍ଛି ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡରେ, ରାକ୍ଷସସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ସ ସମ୍ପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃ ସଂଜଜ୍ଞେ କପିରକ୍ଷସାମ୍। ଦେଵାସୁରାଣାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାନାଂ ଯଥା ଭୀମୋ ମହାସ୍ଵନଃ
କପି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ରୁଷ୍ଟ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ ହୁଏ।
ହନୂମାନପି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସାଲମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ପର୍ଵତାତ୍। ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ସ୍ଵଯଂ ପୃଷ୍ଠାଦଵରୋପ୍ଯ ମହାମନାଃ
ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପାହାଡ଼ରୁ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଉପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ମହାସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ପିଠରୁ ଉତାରିଲେ।
ରକ୍ଷସାଂ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ଦୁରାସାଦଃ ସହସ୍ରଶଃ। ସ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ପିତୃଵ୍ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ ବଲୀ
ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ହନୁମାନ ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ନିଜ ପିତୃବ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପରଵୀରଘ୍ନଃ ପୁନରେଵାଭ୍ଯଧାଵତ। ତୌ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧୌ ତଦା ଵୀରୌ ମୃଧେ ଲକ୍ଷ୍ମଣରାକ୍ଷସୌ
ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନି ଆଗେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ ଦୁଇ ଶୂର, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାକ୍ଷସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁକାବିଲା କଲେ।
ଶରୌଘାନଭିଵର୍ଷନ୍ତୌ ଜଘ୍ନତୁସ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍। ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣମନ୍ତର୍ଦଧତୁଃ ଶରଜାଲୈର୍ମହାବଲୌ
ଦୁଇଜଣେ ଅନେକ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ପୁନିପୁନି ଏକାପରେ ଆଘାତ କଲେ; ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଜ ଗଢ଼ା ବାଣରେ ସଦା ଲୁଚି ରହିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଵିଵୋଷ୍ଣାନ୍ତେ ଯଥା ମେଘୈସ୍ତରସ୍ଵିନୌ। ନହ୍ଯାଦାନଂ ନ ସଂଧାନଂ ଧନୁଷୋ ଵା ପରିଗ୍ରହଃ
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମେଘରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୁଚିଯାଇଥିବା ପରି, ସେମାନଙ୍କର ଧନୁଷ ଉଠାଇବା, ତାର ଚ଼ାପିବା କିମ୍ବା ଧନୁଷ ଧରିବା କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନା।
ନ ଵିପ୍ରମୋକ୍ଷୋ ବାଣାନାଂ ନ ଵିକର୍ଷୋ ନ ଵିଗ୍ରହଃ। ନ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରତିସଂଧାନଂ ନ ଲକ୍ଷ୍ଯପ୍ରତିପାଦନମ୍
ବାଣ ଛାଡିବା, ଧନୁଷ ଟାଣିବା, ଚଳାଚଳ କିମ୍ବା ମୁଷ୍ଟି ପୁନଃ ସଜାଇବା, ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିଶାନା କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନା।
ଅଦୃଶ୍ଯତ ତଯୋସ୍ତତ୍ର ଯୁଧ୍ଯତୋଃ ପାଣିଲାଘଵାତ୍। ଚାପଵେଗପ୍ରଯୁକ୍ତୈଶ୍ଚ ବାଣଜାଲୈଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ହାତର ତେଜୀ ଗତି ଓ ଧନୁଷରୁ ଛାଡାଯାଉଥିବା ଚାରିପାଖରେ ବାଣ ବର୍ଷାରେ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନା।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେଽଭିସମ୍ପନ୍ନେ ନ ରୂପାଣି ଚକାଶିରେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାଵଣିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଵଣିଶ୍ଚାପି ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍
ଆକାଶରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନା; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣୀଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ରାବଣୀ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଭଵତ୍ଯୁଗ୍ରା ତାଭ୍ଯାମନ୍ଯୋନ୍ଯଵିଗ୍ରହେ। ତାଭ୍ଯାମୁଭାଭ୍ଯାଂ ତରସା ପ୍ରସୃଷ୍ଟୈର୍ଵିଶିଖୈଃ ଶିତୈଃ
ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଗଲା; ଉଭୟଙ୍କର ତେଜ ଓ ତିକ୍ତ ବାଣ ତୁରନ୍ତ ଛାଡାଯାଇ ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତେଜନା ବଢିଗଲା।
ନିରନ୍ତରମିଵାକାଶଂ ବଭୂଵ ତମସା ଵୃତମ୍। ତୈଃ ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ବହୁଭିସ୍ତଯୋଃ ଶରଶତୈଃ ଶିତୈଃ
ଆକାଶ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଅନ୍ଧାରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଇଗଲା; ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶତ-ଶତ ତିକ୍ତ ବାଣ ଚାଲିଥିବାରୁ ଆକାଶ ଅନ୍ଧାର ହେଇଗଲା।
ଦିଶଶ୍ଚ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚୈଵ ବଭୂଵୁଃ ଶରସଂକୁଲାଃ। ତମସା ପିହିତଂ ସର୍ଵମାସୀତ୍ ପ୍ରତିଭଯଂ ମହତ୍
ସମସ୍ତ ଦିଶା ଓ ପ୍ରଦିଶା ବାଣରେ ଭରିଗଲା; ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧାରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଇ, ବଡ଼ ଭୟ ଆସିଗଲା।
ଅସ୍ତଂ ଗତେ ସହସ୍ରାଂଶୌ ସଂଵୃତେ ତମସା ଚ ଵୈ। ରୁଧିରୌଘା ମହାନଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଵର୍ତନ୍ତ ସହସ୍ରଶଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଗଲା; ରକ୍ତର ତରଙ୍ଗ, ବଡ଼ ନଦୀ ପରି, ହଜାର-ହଜାର ଚାଲିଗଲା।
କ୍ରଵ୍ଯାଦା ଦାରୁଣା ଵାଗ୍ଭିଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁର୍ଭୀମନିଃସ୍ଵନାନ୍। ନ ତଦାନୀଂ ଵଵୌ ଵାଯୁର୍ନ ଚ ଜଜ୍ଵାଲ ପାଵକଃ
ଭୟଙ୍କର ମାଂସଭୋଜୀ ଭୟଭୀତ ସ୍ୱରରେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରିଲେ; ସେ ସମୟରେ ବାୟୁ ବହିଲେନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଲେନାହିଁ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଲୋକେଭ୍ଯ ଇତି ଜଜଲ୍ପୁସ୍ତେ ମହର୍ଷଯଃ। ସମ୍ପେତୁଶ୍ଚାତ୍ର ସଂତପ୍ତା ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସହ ଚାରଣୈଃ
ମହାଋଷିମାନେ 'ସମସ୍ତ ଲୋକର ଭଲ ହେଉ' ବୋଲି ଜପ କରିଲେ; ଦୁଃଖିତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଅଥ ରାକ୍ଷସସିଂହସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାନ୍ କନକଭୂଷଣାନ୍। ଶରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସୌମିତ୍ରିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଚତୁରୋ ହଯାନ୍
ତାପରେ ସୌମିତ୍ରି ଚାରିଟି କଳା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟି ବାଣରେ ରାକ୍ଷସ ସିଂହଙ୍କୁ ଘାୟଲ କରିଲେ।
ତତୋଽପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ପୀତେନ ନିଶିତେନ ଚ। ସମ୍ପୂର୍ଣାଯତମୁକ୍ତେନ ସୁପତ୍ରେଣ ସୁଵର୍ଚସା
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ହଳଦି ଓ ତିକ୍ତ ବାଣ, ଧନୁଷରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣି ଛାଡି, ଉତ୍ତମ ପାଖ ଲାଗିଥିବା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବାଣ ଦେଇଲେ।