ଅଯଂ ତ୍ଵାଂ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାତ୍ମା ରଜନୀଚରଃ। ଅଭିଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯ ମାଯାନାଂ ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗମିଷ୍ଯତି
ଏହି ମହାତ୍ମା ରାତିରେ ଚଳାଉଥିବା ବିଭୀଷଣ, ତାଙ୍କର ମାୟା ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ପଛରୁ ତୁମ ସହ ଯିବେ।
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସଵିଭୀଷଣଃ। ଜଗ୍ରାହ କାର୍ମୁକଶ୍ରେଷ୍ଠମନ୍ଯଦ୍ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ରାଘବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗଭୀର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଭୀଷଣ ଏକ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ସଂନଦ୍ଧଃ କଵଚୀ ଖଡ୍ଗୀ ସଶରୀ ଵାମଚାପଭୃତ୍। ରାମପାଦାଵୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ହୃଷ୍ଟଃ ସୌମିତ୍ରିରବ୍ରଵୀତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, କଟିରେ ତଳୱାର, ପିଠିରେ ତୀର, ବାମ ହାତରେ ଧନୁଷ ଧରି, ଖୁସିରେ ସୌମିତ୍ରି ରାମଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମତ୍କାର୍ମୁକୋନ୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରା ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ରାଵଣିମ୍। ଲଙ୍କାମଭିପତିଷ୍ଯନ୍ତି ହଂସାଃ ପୁଷ୍କରିଣୀମିଵ
ଆଜି ମୋ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀରମାନେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ଭେଦି ଲଙ୍କାରେ ପଡ଼ିବ, ଯେପରି ହଂସମାନେ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରୀଣୀରେ ଉତରନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯୈଵ ତସ୍ଯ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ଶରୀରଂ ମାମକାଃ ଶରାଃ। ଵିଧମିଷ୍ଯନ୍ତି ଭିତ୍ତ୍ଵା ତଂ ମହାଚାପଗୁଣଚ୍ଯୁତାଃ
ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋ ମହାଧନୁଷର ତାରରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀରମାନେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଲୋକଙ୍କର ଦେହକୁ ଭେଦି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ଭ୍ରାତୁରଗ୍ରତଃ। ସ ରାଵଣିଵଧାକାଂକ୍ଷୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତ୍ଵରିତଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି କହି, ତେଜସ୍ୱୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ବଧ କରିବା ଆଶାରେ ଭାଇଙ୍କ ଆଗରେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଗୁରୋଃ ପାଦୌ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ନିକୁମ୍ଭିଲାମଭିଯଯୌ ଚୈତ୍ଯଂ ରାଵଣିପାଲିତମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି ଏବଂ ପରିକ୍ରମା କରି, ସେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ନିକୁମ୍ଭିଳା ଚୈତ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିଭୀଷଣେନ ସହିତୋ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଯଯୌ
ବିଭୀଷଣ ସହିତ ଏହି ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର, ଭାଇଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଵାନରାଣାଂ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ହନୂମାନ୍ ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ଵିଭୀଷଣଶ୍ଚ ସାମାତ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ତ୍ଵରିତଂ ଯଯୌ
ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ହଜାର-ହଜାର ବାନର ଓ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ମହତା ହରିସୈନ୍ଯେନ ସଵେଗମଭିସଂଵୃତଃ। ଋକ୍ଷରାଜବଲଂ ଚୈଵ ଦଦର୍ଶ ପଥି ଵିଷ୍ଠିତମ୍
ବଡ଼ ବାନର ସେନା ସହିତ ତେଜରେ ଘେରାଯାଇ, ସେ ରାସ୍ତାରେ ରିକ୍ଷାରାଜଙ୍କ ସେନାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ସୌମିତ୍ରିର୍ମିତ୍ରନନ୍ଦନଃ। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରବଲଂ ଦୂରାଦପଶ୍ଯଦ୍ ଵ୍ଯୂହମାଶ୍ରିତମ୍
ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ଦୂରରୁ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଦେଖିଲେ।
ସ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ମାଯାଯୋଗମରିଂଦମଃ। ତସ୍ଥୌ ବ୍ରହ୍ମଵିଧାନେନ ଵିଜେତୁଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ରଘୁନନ୍ଦନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଵିଭୀଷଣେନ ସହିତୋ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଅଙ୍ଗଦେନ ଚ ଵୀରେଣ ତଥାନିଲସୁତେନ ଚ
ବିଭୀଷଣ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର, ବୀର ଅଙ୍ଗଦ ଓ ବାୟୁପୁତ୍ର ସହିତ ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉଭୟ ହେଲେ।
ଵିଵିଧମମଲଶସ୍ତ୍ରଭାସ୍ଵରଂ ତଦ୍ ଧ୍ଵଜଗହନଂ ଗହନଂ ମହାରଥୈଶ୍ଚ। ପ୍ରତିଭଯତମମପ୍ରମେଯଵେଗଂ ତିମିରମିଵ ଦ୍ଵିଷତାଂ ବଲଂ ଵିଵେଶ
ନିର୍ମଳ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥରେ ଚମକୁଥିବା, ଧ୍ୱଜରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ ତ୍ୱରାର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ଧକାର ପରି।
thumb|ଷଡଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଷଡଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଛଅଠିଅଶୀତମ ସର୍ଗ ପଢ଼ାଯାଉଛି।
ଅଥ ତସ୍ଯାମଵସ୍ଥାଯାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଵଣାନୁଜଃ। ପରେଷାମହିତଂ ଵାକ୍ଯମର୍ଥସାଧକମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ସମୟରେ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଉପକୃତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କଥା କହିଲେ।
ଯଦେତଦ୍ ରାକ୍ଷସାନୀକଂ ମେଘଶ୍ଯାମଂ ଵିଲୋକ୍ଯତେ। ଏତଦାଯୋଧ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ କପିଭିଶ୍ଚ ଶିଲାଯୁଧୈଃ
ଏହି ମେଘର ଛାୟା ପରି କଳା ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଦେଖ, ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯାନୀକସ୍ଯ ମହତୋ ଭେଦନେ ଯତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତୋଽପ୍ଯତ୍ର ଭିନ୍ନେ ଦୃଶ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।
ସ ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରାଶନିପ୍ରଖ୍ଯୈଃ ଶରୈରଵକିରନ୍ ପରାନ୍। ଅଭିଦ୍ରଵାଶୁ ଯାଵଦ୍ ଵୈ ନୈତତ୍ କର୍ମ ସମାପ୍ଯତେ
ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ତୀର ଝଡ଼ି ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବର୍ଷା କରି, ଏହି କାମ ଅଧୂରା ନ ରହିଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ବଢ଼।
ଜହି ଵୀର ଦୁରାତ୍ମାନଂ ମାଯାପରମଧାର୍ମିକମ୍। ରାଵଣିଂ କ୍ରୂରକର୍ମାଣଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯାଵହମ୍
ହେ ବୀର, ଦୁଷ୍ଟ, ମାୟାବୀ, ଅଧର୍ମିକ, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, କୁକର୍ମ କରୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ସେଠିକୁ ମାର।
ଵିଭୀଷଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ। ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷେଣ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତଂ ପ୍ରତି
ବିଭୀଷଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ।
ଋକ୍ଷାଃ ଶାଖାମୃଗାଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ରୁମପ୍ରଵରଯୋଧିନଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସହିତାସ୍ତଦନୀକମଵସ୍ଥିତମ୍
ଅଫଳ ଓ ବାନରମାନେ, ଗଛ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ସେ ସେନା ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଶିତୈର୍ବାଣୈରସିଭିଃ ଶକ୍ତିତୋମରୈଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସମରେ କପିସୈନ୍ଯଜିଘାଂସଵଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ତଳୱାର, ଶକ୍ତି ଓ ତୋମର ନେଇ ବାନର ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ସମ୍ପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃ ସଂଜଜ୍ଞେ କପିରକ୍ଷସାମ୍। ଶବ୍ଦେନ ମହତା ଲଙ୍କାଂ ନାଦଯନ୍ ଵୈ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଲଙ୍କାକୁ ଗଞ୍ଜାଇଲା।
ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରୈଃ ଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ। ଉଦ୍ଯତୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ଘୋରୈରାକାଶମାଵୃତମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଗଛ ଓ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଉଠାଯାଇ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା।
ରାକ୍ଷସା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଵିକୃତାନନବାହଵଃ। ନିଵେଶଯନ୍ତଃ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ସୁମହଦ୍ଭଯମ୍
ବିକୃତ ମୁହଁ ଓ ହାତ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ବଡ଼ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତଥୈଵ ସକଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ଅଭିଜଘ୍ନୁର୍ନିଜଘ୍ନୁଶ୍ଚ ସମରେ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍
ସେହିପରି, ବାନରମାନେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ର ଚୁଡ଼ା ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ଋକ୍ଷଵାନରମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ମହାକାଯୈର୍ମହାବଲୈଃ। ରକ୍ଷସାଂ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ମହଦ୍ଭଯମଜାଯତ
ଭଲୁଆ ଓ ବାନରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀଘଳ ଦେହ ଥିବା ମୁଖ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ମନରେ ବଡ଼ ଭୟ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵମନୀକଂ ଵିଷଣ୍ଣଂ ତୁ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଭିରର୍ଦିତମ୍। ଉଦତିଷ୍ଠତ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସ କର୍ମଣ୍ଯନନୁଷ୍ଠିତେ
ନିଜ ସେନା ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ତାଙ୍କ କାମ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଠି ଦେଖିଲେ।
ଵୃକ୍ଷାନ୍ଧକାରାନ୍ନିର୍ଗତ୍ଯ ଜାତକ୍ରୋଧଃ ସ ରାଵଣିଃ। ଆରୁରୋହ ରଥଂ ସଜ୍ଜଂ ପୂର୍ଵଯୁକ୍ତଂ ସୁସଂଯତମ୍
ଗଛର ଅନ୍ଧାରୁ ବାହାରି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସୁନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।