ତ୍ଯଜୈନଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ମିଥ୍ଯା ସଂତାପମାଗତମ୍। ସୀଦତେ ହି ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଶୋକକର୍ଶିତମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଅସତ୍ୟ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ତୁମକୁ ଶୋକରେ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅବସାନ ହେଉଛି।
ଇହ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵସ୍ଥହୃଦଯସ୍ତିଷ୍ଠ ସତ୍ତ୍ଵସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରେଷଯାସ୍ମାଭିଃ ସହ ସୈନ୍ଯାନୁକର୍ଷିଭିଃ
ଏଠାରେ ତୁମେ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟ ଓ ଦୃଢ଼ ମନେ ରୁହ; ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସେନାନାୟକମାନେ ସହିତ ପଠାଉ।
ଏଷ ତଂ ନରଶାର୍ଦୂଲୋ ରାଵଣିଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ତ୍ଯାଜଯିଷ୍ଯତି ତତ୍କର୍ମ ତତୋ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ହଟାଇଦେବେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ହେବ।
ତସ୍ଯୈତେ ନିଶିତାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଃ ପତ୍ରିପତ୍ରାଙ୍ଗଵାଜିନଃ। ପତତ୍ତ୍ରିଣ ଇଵାସୌମ୍ଯାଃ ଶରାଃ ପାସ୍ଯନ୍ତି ଶୋଣିତମ୍
ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଧାରାଳୁ ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ପଖା ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଥିବା, ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ନମ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଯିବେ।
ତତ୍ ସଂଦିଶ ମହାବାହୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍। ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଵଜ୍ରଂ ଵଜ୍ରଧରୋ ଯଥା
ଏହିଠାରେ, ବଳଶାଳୀ ମହାବାହୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେମନ୍ତ୍ରଣା କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି, ସେପରି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ।
ମନୁଜଵର ନ କାଲଵିପ୍ରକର୍ଷୋ ରିପୁନିଧନଂ ପ୍ରତି ଯତ୍କ୍ଷମୋଽଦ୍ଯ କର୍ତୁମ୍। ତ୍ଵମତିସୃଜ ରିପୋର୍ଵଧାଯ ଵଜ୍ରଂ ଦିଵିଜରିପୋର୍ମଥନେ ଯଥା ମହେନ୍ଦ୍ରଃ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ସମୟର କୌଣସି ବିଳମ୍ବ ନାହିଁ; ଆଜି ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ। ମହେନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ବଜ୍ର ଦେଇ ନାଶ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ବଜ୍ର ଛାଡ଼।
ସମାପ୍ତକର୍ମା ହି ସ ରାକ୍ଷସର୍ଷଭୋ ଭଵତ୍ଯଦୃଶ୍ଯଃ ସମରେ ସୁରାସୁରୈଃ। ଯୁଯୁତ୍ସତା ତେନ ସମାପ୍ତକର୍ମଣା ଭଵେତ୍ ସୁରାଣାମପି ସଂଶଯୋ ମହାନ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିଥାଏ, ସେ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏପରି ସମାପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ହେଇଯାନ୍ତି।
thumb|ପଞ୍ଚାଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚାଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏଠାରେ ପଞ୍ଚାଶୀତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵଃ ଶୋକକର୍ଶିତଃ। ନୋପଧାରଯତେ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତେନ ରକ୍ଷସା
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଶୋକରେ କ୍ଳାନ୍ତ ରାଘବ ସେଇ ରାକ୍ଷସ କହିଥିବା କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଧୈର୍ଯମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ରାମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ। ଵିଭୀଷଣମୁପାସୀନମୁଵାଚ କପିସଂନିଧୌ
ତାପରେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାମ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନୈର୍ଋତାଧିପତେ ଵାକ୍ଯଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ତେ ଵିଭୀଷଣ। ଭୂଯସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ହେ ନିଶାଚରମହାରାଜ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ସେଥିରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ତୁମର ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଥି କହ।
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ। ଯତ୍ ତତ୍ ପୁନରିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ବଭାଷେଽଥ ଵିଭୀଷଣଃ
ରାଘବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବିଭୀଷଣ ପୁଣି ସେଇ କଥା ଏଭଳି କହିଲେ।
ଯଥାଽଽଜ୍ଞପ୍ତଂ ମହାବାହୋ ତ୍ଵଯା ଗୁଲ୍ମନିଵେଶନମ୍। ତତ୍ ତଥାନୁଷ୍ଠିତଂ ଵୀର ତ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯସମନନ୍ତରମ୍
ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲ, ସେଇ ଭଳି ସେନା ବିନ୍ୟାସ ତୁମ କଥା ପରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କରାଯାଇଛି।
ତାନ୍ଯନୀକାନି ସର୍ଵାଣି ଵିଭକ୍ତାନି ସମନ୍ତତଃ। ଵିନ୍ଯସ୍ତା ଯୂଥପାଶ୍ଚୈଵ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିଭାଗଶଃ
ସମସ୍ତ ସେନା ଚାରିପାଖରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେନାନାୟକମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଦଳରେ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି।
ଭୂଯସ୍ତୁ ମମ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵଯ୍ଯକାରଣସଂତପ୍ତେ ସଂତପ୍ତହୃଦଯା ଵଯମ୍
ମହାପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ଅଛି, ଦୟାକରି ଶୁଣ; ଯେପରି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ, ଆମ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅଛି।
ତ୍ଯଜ ରାଜନ୍ନିମଂ ଶୋକଂ ମିଥ୍ଯା ସଂତାପମାଗତମ୍। ଯଦିଯଂ ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଚିନ୍ତା ଶତ୍ରୁହର୍ଷଵିଵର୍ଧିନୀ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଶୋକ ଓ ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼; ଏହି ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କର, ଯାହା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଏ।
ଉଦ୍ଯମଃ କ୍ରିଯତାଂ ଵୀର ହର୍ଷଃ ସମୁପସେଵ୍ଯତାମ୍। ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯା ଯଦି ତେ ସୀତା ହନ୍ତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ନିଶାଚରାଃ
ହେ ବୀର, ଚେଷ୍ଟା କର, ଆତ୍ମବଳ ଧର; ଯଦି ସୀତାକୁ ପୁନଃ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏବଂ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ ହେବେ।
ରଘୁନନ୍ଦନ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାଂ ମେ ହିତଂ ଵଚଃ। ସାଧ୍ଵଯଂ ଯାତୁ ସୌମିତ୍ରିର୍ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ
ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ମୁଁ ଉପକାରୀ କଥା କହିବି, ଶୁଣ; ସଉମିତ୍ରି ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯାଉ।
ନିକୁମ୍ଭିଲାଯାଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ହନ୍ତୁଂ ରାଵଣିମାହଵେ। ଧନୁର୍ମଣ୍ଡଲନିର୍ମୁକ୍ତୈରାଶୀଵିଷଵିଷୋପମୈଃ
ସେ ନିକୁମ୍ଭିଳାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ଧନୁଷରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ସାପର ବିଷ ସମାନ ବାଣରେ ବଧ କରୁ।
ଶରୈର୍ହନ୍ତୁଂ ମହେଷ୍ଵାସୋ ରାଵଣିଂ ସମିତିଂଜଯଃ। ତେନ ଵୀରେଣ ତପସା ଵରଦାନାତ୍ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ। ଅସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଶିରଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ କାମଗାଶ୍ଚ ତୁରଙ୍ଗମାଃ
ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜେତା, ବାଣରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ବଧ କରିବେ; କାରଣ, ଏହି ବୀର ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ବ୍ରହ୍ମଶିରସ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ଘୋଡ଼ା ପାଇଛନ୍ତି।
ସ ଏଷ କିଲ ସୈନ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିଲ ନିକୁମ୍ଭିଲାମ୍। ଯଦ୍ଯୁତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ କୃତଂ କର୍ମ ହତାନ୍ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଧି ନଃ
ସେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଏବେ ନିକୁମ୍ଭିଳାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ସେ ଯଦି ତାଙ୍କର କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଛି, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୃତ ହେବା ସମାନ ବୋଲି ଜାଣ।
ନିକୁମ୍ଭିଲାମସମ୍ପ୍ରାପ୍ତମକୃତାଗ୍ନିଂ ଚ ଯୋ ରିପୁଃ। ତ୍ଵାମାତତାଯିନଂ ହନ୍ଯାଦିନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୋ ସ ତେ ଵଧଃ
ଶତ୍ରୁ ଯଦି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିକୁମ୍ଭିଳାକୁ ଆସିନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋମ କରିନାହାନ୍ତି, ତୁମେ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଉଛ, ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ, ତେବେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ମହାବାହୋ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରେଣ ଵୈ। ଇତ୍ଯେଵଂ ଵିହିତୋ ରାଜନ୍ ଵଧସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଧୀମତଃ
ବଡ଼ ବାହୁବଳୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଏକ ଵର ପାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ରାଜା, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଵଧାଯେନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ରାମ ସଂଦିଶସ୍ଵ ମହାବଲମ୍। ହତେ ତସ୍ମିନ୍ ହତଂ ଵିଦ୍ଧି ରାଵଣଂ ସସୁହୃଦ୍ଗଣମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ, ରାମ। ସେ ମୃତ ହେଲେ, ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେବେ ବୋଲି ଜାଣ।
ଵିଭୀଷଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଜାନାମି ତସ୍ଯ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ମାଯାଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ
ବିଭୀଷଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତାପରେ କହିଲେ: ମୁଁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଲୋକଙ୍କର ମାୟା ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପକୁ ଜାଣେ।
ସ ହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମହାମାଯୋ ମହାବଲଃ। କରୋତ୍ଯସଂଜ୍ଞାନ୍ ସଂଗ୍ରାମେ ଦେଵାନ୍ ସଵରୁଣାନପି
ସେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବଡ଼ ମାୟା ଓ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଵରୁଣ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଅଚେତନ କରିପାରେ।
ତସ୍ଯାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚରତଃ ସରଥସ୍ଯ ମହାଯଶଃ। ନ ଗତିର୍ଜ୍ଞାଯତେ ଵୀର ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵାଭ୍ରସମ୍ପ୍ଲଵେ
ସେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ବିର ତୁମେ, ସେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘରେ ଲୁଚିଯାଏ।
ରାଘଵସ୍ତୁ ରିପୋର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାଯାଵୀର୍ଯଂ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ କୀର୍ତିସମ୍ପନ୍ନମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାଘବ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ମାୟା ଓ ପ୍ରଭଳତା ଜାଣି, ଗୁଣବାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଦ୍ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବଲଂ ତେନ ସର୍ଵେଣ ସଂଵୃତଃ। ହନୂମତ୍ପ୍ରମୁଖୈଶ୍ଚୈଵ ଯୂଥପୈଃ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବାନରରାଜଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଆଗେ ବଢ଼।
ଜାମ୍ବଵେନର୍କ୍ଷପତିନା ସହ ସୈନ୍ଯେନ ସଂଵୃତଃ। ଜହି ତଂ ରାକ୍ଷସସୁତଂ ମାଯାବଲସମନ୍ଵିତମ୍
ଜାମ୍ବବାନ, ଭଲୁଆଁମାନଙ୍କ ରାଜା, ଓ ସେନା ସହିତ ଘିରି ତୁମେ ମାୟା ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସପୁତ୍ରକୁ ବଧ କର।