ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରୋଧାଦ୍ ରକ୍ଷୋଧିପାତ୍ମଜମ୍
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସୁନ୍ଦର, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ଦୁରାତ୍ମନ୍ନାତ୍ମନାଶାଯ କେଶପକ୍ଷେ ପରାମୃଶଃ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀଣାଂ କୁଲେ ଜାତୋ ରାକ୍ଷସୀଂ ଯୋନିମାଶ୍ରିତଃ
ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି କାମ କରୁଛ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁଲି ଧରି ଟାଣୁଛ; ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ବି, ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଛ।
ଧିକ୍ ତ୍ଵାଂ ପାପସମାଚାରଂ ଯସ୍ଯ ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ। ନୃଶଂସାନାର୍ଯ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ପାପପରାକ୍ରମ। ଅନାର୍ଯସ୍ଯେଦୃଶଂ କର୍ମ ଘୃଣା ତେ ନାସ୍ତି ନିର୍ଘୃଣ
ଧିକ୍ ତୁମେ, ପାପ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଏମିତି ମନ ଥିବା! ନିଷ୍ଠୁର, ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ଦୁର୍ବୃତ୍ତ, ଛୋଟ, ପାପ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ; ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଅନାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠୁର।
ଚ୍ଯୁତା ଗୃହାଚ୍ଚ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚ ରାମହସ୍ତାଚ୍ଚ ମୈଥିଲୀ। କିଂ ତଵୈଷାପରାଦ୍ଧା ହି ଯଦେନାଂ ହଂସି ନିର୍ଦଯ
ମୈଥିଳୀ ଘରରୁ, ରାଜ୍ୟରୁ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ହାତରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ତେବେ ତାଙ୍କର କଣ ଦୋଷ, ଯେ ତୁମେ ଏଭଳି ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ମାରୁଛ?
ସୀତାଂ ହତ୍ଵା ତୁ ନ ଚିରଂ ଜୀଵିଷ୍ଯସି କଥଂଚନ। ଵଧାର୍ହ କର୍ମଣା ତେନ ମମ ହସ୍ତଗତୋ ହ୍ଯସି
ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ତୁମେ କେବେ ବଞ୍ଚି ପାରିବେ ନାହିଁ; ଏପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରି, ଏବେ ତୁମେ ମୋ ହାତରେ ପଡ଼ିଛ।
ଯେ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଘାତିନାଂ ଲୋକା ଲୋକଵଧ୍ଯୈଶ୍ଚ କୁତ୍ସିତାଃ। ଇହ ଜୀଵିତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପ୍ରେତ୍ଯ ତାନ୍ ପ୍ରତି ଲପ୍ସ୍ଯସେ
ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀହନନ କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଃଖଦ ଲୋକ ଅଛି, ଏଠାରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି, ସେଠାକୁ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିବ।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣୋ ହନୁମାନ୍ ସାଯୁଧୈର୍ହରିଭିର୍ଵୃତଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି, ହନୁମାନ୍ ସସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସରାଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଉଥିଲେ।
ଆପତନ୍ତଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ତଦନୀକଂ ଵନୌକସାମ୍। ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକୋପାନାମନୀକେନ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ତେବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସ, ସେ ଶୂର ବାନରମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲା।
ସ ତାଂ ବାଣସହସ୍ରେଣ ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯ ହରିଵାହିନୀମ୍। ହନୂମନ୍ତଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ବାନର ସେନାକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ରାମଶ୍ଚ ଯନ୍ନିମିତ୍ତମିହାଗତାଃ। ତାଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ଵୈଦେହୀମଦ୍ଯୈଵ ତଵ ପଶ୍ଯତଃ
ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ଏବଂ ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛ, ସେ ଭାଇଦେହୀକୁ ଆଜି ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
ଇମାଂ ହତ୍ଵା ତତୋ ରାମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଵାନର। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ଵଧିଷ୍ଯାମି ତଂ ଚାନାର୍ଯଂ ଵିଭୀଷଣମ୍
ଏହି ଜଣେକୁ ମାରିଦେଇ, ତାପରେ ମୁଁ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ବାନର, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ସେ ଅନାଚାରୀ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବି।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚେତି ଯଦ୍ ବ୍ରଵୀଷି ପ୍ଲଵଂଗମ। ପୀଡାକରମମିତ୍ରାଣାଂ ଯଚ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯମେଵ ତତ୍
ତୁମେ କହୁଛ, 'ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ', ବାନର; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବ, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରୁଦତୀଂ ସୀତାଂ ମାଯାମଯୀଂ ଚ ତାମ୍। ଶିତଧାରେଣ ଖଡ୍ଗେନ ନିଜଘାନେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି କହି, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ନିଜେ ଅଶ୍ରୁପୁର୍ଣ୍ଣ ମାୟାମୟୀ ସୀତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତମାର୍ଗେଣ ଛିନ୍ନା ତେନ ତପସ୍ଵିନୀ। ସା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀ ପପାତ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନା
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପଥରେ ତାଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ; ସେ ଚଉଡ଼ା କଟି ଓ ଆକର୍ଷକ ଦେହ ଥିବା ସାଧ୍ବୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ହତ୍ଵା ହନୂମନ୍ତମୁଵାଚ ହ। ମଯା ରାମସ୍ଯ ପଶ୍ଯେମାଂ ପ୍ରିଯାଂ ଶସ୍ତ୍ରନିଷୂଦିତାମ୍। ଏଷା ଵିଶସ୍ତା ଵୈଦେହୀ ନିଷ୍ଫଲୋ ଵଃ ପରିଶ୍ରମଃ
ସେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେଖ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୋର ଶସ୍ତ୍ରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ; ଭାଇଦେହୀ ମୃତ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ।'
ତତଃ ଖଡ୍ଗେନ ମହତା ହତ୍ଵା ତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସ୍ଵଯମ୍। ହୃଷ୍ଟଃ ସ ରଥମାସ୍ଥାଯ ନନାଦ ଚ ମହାସ୍ଵନମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ନିଜେ ବଡ଼ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ମାରିଦେଲେ; ଖୁସିରେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଵାନରାଃ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ ଶବ୍ଦମଦୂରେ ପ୍ରତ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯସ୍ଯ ନଦତସ୍ତଦ୍ଦୁର୍ଗଂ ସଂଶ୍ରିତସ୍ଯ ତୁ
ସେଇ ଦୁର୍ଗରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା, ବଡ଼ମୁହଁ ଖୋଲି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଧ୍ୱନି, ନିକଟରେ ଥିବା ବାନରମାନେ ଶୁଣିଲେ।
ତଥା ତୁ ସୀତାଂ ଵିନିହତ୍ଯ ଦୁର୍ମତିଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଚେତାଃ ସ ବଭୂଵ ରାଵଣିଃ। ତଂ ହୃଷ୍ଟରୂପଂ ସମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଵାନରା ଵିଷଣ୍ଣରୂପାଃ ସମଭିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ଏଭଳି ସୀତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖି, ବାନରମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକାଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ବାଲ୍ମୀକିକୃତ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଏକାଶୀତିତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ।
thumb|ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ବୟାଶୀତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଭୀମନିର୍ହ୍ରାଦଂ ଶକ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନମ୍। ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଵାନରା ଭୃଶମ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ଭଳି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାନରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଁ, ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ।
ତାନୁଵାଚ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଵିଷଣ୍ଣଵଦନାନ୍ ଦୀନାଂସ୍ତ୍ରସ୍ତାନ୍ ଵିଦ୍ରଵତଃ ପୃଥକ୍
ତାପରେ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ମୁଁହ ନମାଇ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅଲଗା ଅଲଗା ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ କୁ କହିଲେ।
କସ୍ମାଦ୍ ଵିଷଣ୍ଣଵଦନା ଵିଦ୍ରଵଧ୍ଵଂ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ତ୍ଯକ୍ତଯୁଦ୍ଧସମୁତ୍ସାହାଃ ଶୂରତ୍ଵଂ କ୍ଵ ନୁ ଵୋ ଗତମ୍
ହେ ବାନରମାନେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏମିତି ମୁହଁ ହେଲା ମନ୍ଦ ହୋଇ ଭଗିଯାଉଛ? ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ଉତ୍ସାହ ଥିଲା, ସେ ଶୂରତା କେଉଁଠି ହରାଇଗଲା?
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଵ୍ରଜଧ୍ଵଂ ମାମଗ୍ରତୋ ଯାନ୍ତମାହଵେ। ଶୂରୈରଭିଜନୋପେତୈରଯୁକ୍ତଂ ହି ନିଵର୍ତିତୁମ୍
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପଛରେ ଚାଲ। ଶୂରବୀର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଜନମର ଲୋକମାନେ ପଛକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତାଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଵାଯୁପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗାନ୍ ଦ୍ରୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ଜଗୃହୁର୍ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାନରମାନେ ଭଲେଇ ରାଗିଗଲେ, ମନ ଖୁସିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଓ ଗଛ ଧରିଲେ।
ଅଭିପେତୁଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତୋ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଵାନରର୍ଷଭାଃ। ପରିଵାର୍ଯ ହନୂମନ୍ତମନ୍ଵଯୁଶ୍ଚ ମହାହଵେ
ବାନରମାନେ ଗଜ୍ଜନ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଘେରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ସ ତୈର୍ଵାନରମୁଖ୍ଯୈସ୍ତୁ ହନୂମାନ୍ ସର୍ଵତୋ ଵୃତଃ। ହୁତାଶନ ଇଵାର୍ଚିଷ୍ମାନଦହଚ୍ଛତ୍ରୁଵାହିନୀମ୍
ସେଇ ବାନରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରହିଲେ, ହନୁମାନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦହିଦେଲେ।
ସ ରାକ୍ଷସାନାଂ କଦନଂ ଚକାର ସୁମହାକପିଃ। ଵୃତୋ ଵାନରସୈନ୍ଯେନ କାଲାନ୍ତକଯମୋପମଃ
ସେ ବଡ଼ ବାନର, ବାନର ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଯେମିତି ସମୟର ଶେଷରେ ଯମ ଆସନ୍ତି, ସେଇପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ବିନାଶ ଆଣିଲେ।
ସ ତୁ ଶୋକେନ ଚାଵିଷ୍ଟଃ କୋପେନ ମହତା କପିଃ। ହନୂମାନ୍ ରାଵଣିରଥେ ମହତୀଂ ପାତଯଚ୍ଛିଲାମ୍
ହନୁମାନ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଚୁଆଁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ରଥଃ ସାରଥିନା ତଦା। ଵିଧେଯାଶ୍ଵସମାଯୁକ୍ତଃ ଵିଦୂରମପଵାହିତଃ
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଚୁଆଁ ଝରିଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରଥଚାଳକ ଦକ୍ଷ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଗାଇ ରଥକୁ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲେ।