ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଭିନିର୍ଯାନ୍ତଂ ସର୍ଵେ ତେ କାନନୌକସଃ। ଉତ୍ପେତୁରଭିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ଶିଲାହସ୍ତା ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ବାନରମାନେ ରାଗରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ହାତରେ ପଥର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ।
ହନୂମାନ୍ ପୁରତସ୍ତେଷାଂ ଜଗାମ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସୁମହଚ୍ଛୃଙ୍ଗଂ ପର୍ଵତସ୍ଯ ଦୁରାସଦମ୍
ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହାନୁମାନ୍, ବଡ଼ ବାନର, ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ବଡ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗ ଧରିଥିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ହତାନନ୍ଦାଂ ସୀତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ରଥେ। ଏକଵେଣୀଧରାଂ ଦୀନାମୁପଵାସକୃଶାନନାମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କ ରଥରେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା, ଏକମାତ୍ର ବେଣୀ ଧରିଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଉପବାସରେ ଶୋଷିତ ମୁହଁ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ।
ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟୈକଵସନାମମୃଜାଂ ରାଘଵପ୍ରିଯାମ୍। ରଜୋମଲାଭ୍ଯାମାଲିପ୍ତୈଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରୈର୍ଵରସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ମାତ୍ର ମେଳା ଜମା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅଲଙ୍କାର ବିହୀନ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଧୂଳି ଓ ମଳରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ମହିଳାକୁ।
ତାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁହୂର୍ତଂ ତୁ ମୈଥିଲୀମଧ୍ଯଵସ୍ଯ ଚ। ବଭୂଵାଚିରଦୃଷ୍ଟା ହି ତେନ ସା ଜନକାତ୍ମଜା
ସେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦେଖି, ଭାବିଲେ, ଏହି ଜନକନନ୍ଦିନୀକୁ ବହୁ ଦିନ ହେଲା ଦେଖିନଥିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତାଂ ତୁ ଶୋକାର୍ତାଂ ନିରାନନ୍ଦାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥସ୍ଥିତାଂ ଦୀନାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତଶ୍ରିତାମ୍
ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା, ଆନନ୍ଦ ବିହୀନ, ତପସ୍ଵିନୀ, ରଥରେ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ଦଢ଼ିଥିବା, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଅଧୀନ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
କିଂ ସମର୍ଥିତମସ୍ଯେତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ସ ମହାକପିଃ। ସହ ତୈର୍ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠୈରଭ୍ଯଧାଵତ ରାଵଣିମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ ହେବ, ଭାବି, ସେ ମହାବାନର ଅନ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତଦ୍ ଵାନରବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଵଣିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। କୃତ୍ଵା ଵିକୋଶଂ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ସୀତାମକର୍ଷଯତ୍
ବାନର ସେନାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁଲି ଧରି ଟାଣିଲେ।
ତାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପଶ୍ଯତାଂ ତେଷାଂ ତାଡଯାମାସ ରାକ୍ଷସଃ। କ୍ରୋଶନ୍ତୀଂ ରାମ ରାମେତି ମାଯଯା ଯୋଜିତାଂ ରଥେ
ସେ ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ରଥରେ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଜଣେ ମହିଳାକୁ ମାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ 'ରାମ! ରାମ!' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଗୃହୀତମୂର୍ଧଜାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ଦୈନ୍ଯମାଗତଃ। ଦୁଃଖଜଂ ଵାରି ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମୁତ୍ସୃଜନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁଲି ଧରି ଟାଣିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ହାନୁମାନ୍ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, ମାରୁତନନ୍ଦନ ଦୁଃଖର ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରାଇଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରୋଧାଦ୍ ରକ୍ଷୋଧିପାତ୍ମଜମ୍
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସୁନ୍ଦର, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ଦୁରାତ୍ମନ୍ନାତ୍ମନାଶାଯ କେଶପକ୍ଷେ ପରାମୃଶଃ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀଣାଂ କୁଲେ ଜାତୋ ରାକ୍ଷସୀଂ ଯୋନିମାଶ୍ରିତଃ
ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି କାମ କରୁଛ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁଲି ଧରି ଟାଣୁଛ; ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ବି, ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଛ।
ଧିକ୍ ତ୍ଵାଂ ପାପସମାଚାରଂ ଯସ୍ଯ ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ। ନୃଶଂସାନାର୍ଯ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ପାପପରାକ୍ରମ। ଅନାର୍ଯସ୍ଯେଦୃଶଂ କର୍ମ ଘୃଣା ତେ ନାସ୍ତି ନିର୍ଘୃଣ
ଧିକ୍ ତୁମେ, ପାପ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଏମିତି ମନ ଥିବା! ନିଷ୍ଠୁର, ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ଦୁର୍ବୃତ୍ତ, ଛୋଟ, ପାପ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ; ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଅନାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଠୁର।
ଚ୍ଯୁତା ଗୃହାଚ୍ଚ ରାଜ୍ଯାଚ୍ଚ ରାମହସ୍ତାଚ୍ଚ ମୈଥିଲୀ। କିଂ ତଵୈଷାପରାଦ୍ଧା ହି ଯଦେନାଂ ହଂସି ନିର୍ଦଯ
ମୈଥିଳୀ ଘରରୁ, ରାଜ୍ୟରୁ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ହାତରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ତେବେ ତାଙ୍କର କଣ ଦୋଷ, ଯେ ତୁମେ ଏଭଳି ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ମାରୁଛ?
ସୀତାଂ ହତ୍ଵା ତୁ ନ ଚିରଂ ଜୀଵିଷ୍ଯସି କଥଂଚନ। ଵଧାର୍ହ କର୍ମଣା ତେନ ମମ ହସ୍ତଗତୋ ହ୍ଯସି
ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ତୁମେ କେବେ ବଞ୍ଚି ପାରିବେ ନାହିଁ; ଏପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରି, ଏବେ ତୁମେ ମୋ ହାତରେ ପଡ଼ିଛ।
ଯେ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଘାତିନାଂ ଲୋକା ଲୋକଵଧ୍ଯୈଶ୍ଚ କୁତ୍ସିତାଃ। ଇହ ଜୀଵିତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପ୍ରେତ୍ଯ ତାନ୍ ପ୍ରତି ଲପ୍ସ୍ଯସେ
ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀହନନ କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଃଖଦ ଲୋକ ଅଛି, ଏଠାରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି, ସେଠାକୁ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିବ।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣୋ ହନୁମାନ୍ ସାଯୁଧୈର୍ହରିଭିର୍ଵୃତଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି, ହନୁମାନ୍ ସସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସରାଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଉଥିଲେ।
ଆପତନ୍ତଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ତଦନୀକଂ ଵନୌକସାମ୍। ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକୋପାନାମନୀକେନ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ତେବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସ, ସେ ଶୂର ବାନରମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ, ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲା।
ସ ତାଂ ବାଣସହସ୍ରେଣ ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯ ହରିଵାହିନୀମ୍। ହନୂମନ୍ତଂ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ବାନର ସେନାକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ରାମଶ୍ଚ ଯନ୍ନିମିତ୍ତମିହାଗତାଃ। ତାଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ଵୈଦେହୀମଦ୍ଯୈଵ ତଵ ପଶ୍ଯତଃ
ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ଏବଂ ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛ, ସେ ଭାଇଦେହୀକୁ ଆଜି ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
ଇମାଂ ହତ୍ଵା ତତୋ ରାମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ତ୍ଵାଂ ଚ ଵାନର। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ଵଧିଷ୍ଯାମି ତଂ ଚାନାର୍ଯଂ ଵିଭୀଷଣମ୍
ଏହି ଜଣେକୁ ମାରିଦେଇ, ତାପରେ ମୁଁ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ବାନର, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ସେ ଅନାଚାରୀ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବି।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚେତି ଯଦ୍ ବ୍ରଵୀଷି ପ୍ଲଵଂଗମ। ପୀଡାକରମମିତ୍ରାଣାଂ ଯଚ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯମେଵ ତତ୍
ତୁମେ କହୁଛ, 'ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ', ବାନର; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିବ, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରୁଦତୀଂ ସୀତାଂ ମାଯାମଯୀଂ ଚ ତାମ୍। ଶିତଧାରେଣ ଖଡ୍ଗେନ ନିଜଘାନେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି କହି, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ନିଜେ ଅଶ୍ରୁପୁର୍ଣ୍ଣ ମାୟାମୟୀ ସୀତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତମାର୍ଗେଣ ଛିନ୍ନା ତେନ ତପସ୍ଵିନୀ। ସା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀ ପପାତ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନା
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପଥରେ ତାଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ; ସେ ଚଉଡ଼ା କଟି ଓ ଆକର୍ଷକ ଦେହ ଥିବା ସାଧ୍ବୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ହତ୍ଵା ହନୂମନ୍ତମୁଵାଚ ହ। ମଯା ରାମସ୍ଯ ପଶ୍ଯେମାଂ ପ୍ରିଯାଂ ଶସ୍ତ୍ରନିଷୂଦିତାମ୍। ଏଷା ଵିଶସ୍ତା ଵୈଦେହୀ ନିଷ୍ଫଲୋ ଵଃ ପରିଶ୍ରମଃ
ସେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେଖ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୋର ଶସ୍ତ୍ରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ; ଭାଇଦେହୀ ମୃତ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ।'
ତତଃ ଖଡ୍ଗେନ ମହତା ହତ୍ଵା ତାମିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସ୍ଵଯମ୍। ହୃଷ୍ଟଃ ସ ରଥମାସ୍ଥାଯ ନନାଦ ଚ ମହାସ୍ଵନମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ନିଜେ ବଡ଼ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ମାରିଦେଲେ; ଖୁସିରେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଵାନରାଃ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ ଶବ୍ଦମଦୂରେ ପ୍ରତ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯସ୍ଯ ନଦତସ୍ତଦ୍ଦୁର୍ଗଂ ସଂଶ୍ରିତସ୍ଯ ତୁ
ସେଇ ଦୁର୍ଗରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା, ବଡ଼ମୁହଁ ଖୋଲି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଧ୍ୱନି, ନିକଟରେ ଥିବା ବାନରମାନେ ଶୁଣିଲେ।
ତଥା ତୁ ସୀତାଂ ଵିନିହତ୍ଯ ଦୁର୍ମତିଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଚେତାଃ ସ ବଭୂଵ ରାଵଣିଃ। ତଂ ହୃଷ୍ଟରୂପଂ ସମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଵାନରା ଵିଷଣ୍ଣରୂପାଃ ସମଭିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ଏଭଳି ସୀତାଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖି, ବାନରମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକାଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ବାଲ୍ମୀକିକୃତ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଏକାଶୀତିତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ।
thumb|ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ବୟାଶୀତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।