ସ ତୁ ଵୈହାଯସରଥୋ ଯୁଧି ତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଅଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକାଶରଥରେ ରହି, ଦୃଶ୍ୟ ରହିନଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତୌ ତସ୍ଯ ଶରଵେଗେନ ପରୀତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଧନୁଷୀ ସଶରେ କୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ତାଙ୍କର ବାଣର ଦମନରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ, ଧନୁଷରେ ବାଣ ଲଗାଇ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯନ୍ତୌ ଗଗନଂ ଶରଜାଲୈର୍ମହାବଲୌ। ତମସ୍ତ୍ରୈଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈର୍ନୈଵ ପସ୍ପର୍ଶତୁଃ ଶରୈଃ
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆକାଶକୁ ବାଣର ଝାଡ଼ିରେ ଢାକିଦେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବାଣରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହିଲେ।
ସ ହି ଧୂମାନ୍ଧକାରଂ ଚ ଚକ୍ରେ ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯନ୍ନଭଃ। ଦିଶଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନୀହାରତମସା ଵୃତାଃ
ସେ ଧୂଆଁ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ, ଧନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ମିଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ନୈଵ ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷୋ ନ ଚ ନେମିଖୁରସ୍ଵନଃ। ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ନ ଚ ରୂପଂ ପ୍ରକାଶତେ
ସେ ଚଳିବାବେଳେ ଧନୁଷର ତାଣିର ଶବ୍ଦ, ରଥଚକ୍ରର ଧ୍ୱନି କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଆକୃତି କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ଘନାନ୍ଧକାରେ ତିମିରେ ଶିଲାଵର୍ଷମିଵାଦ୍ଭୁତମ୍। ସ ଵଵର୍ଷ ମହାବାହୁର୍ନାରାଚଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ବର୍ଷା ପରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ ନାରାଚ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ସ ରାମଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈଃ ଶରୈର୍ଦତ୍ତଵରୈର୍ଭୃଶମ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ରାଵଣିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ରାବଣପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦେବତାଂକ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ।
ତୌ ହନ୍ଯମାନୌ ନାରାଚୈର୍ଧାରାଭିରିଵ ପର୍ଵତୌ। ହେମପୁଙ୍ଖାନ୍ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ତିଗ୍ମାନ୍ ମୁମୁଚତୁଃ ଶରାନ୍
ନାରାଚ ବାଣର ଝରଣାରେ ଦୁଇ ବୀର, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଝରଣା ପରି ଆଘାତ ପାଇ, ସୁନା ପଙ୍ଖ ଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ସମାସାଦ୍ଯ ରାଵଣିଂ କଙ୍କପତ୍ରିଣଃ। ନିକୃତ୍ଯ ପତଗା ଭୂମୌ ପେତୁସ୍ତେ ଶୋଣିତାପ୍ଲୁତାଃ
ଆକାଶରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଯାଇଥିବା ପଖିର ପାଖିର ଭଳି ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ରାବଣ କାଟିଦେଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ଅତିମାତ୍ରଂ ଶରୌଘେଣ ଦୀପ୍ଯମାନୌ ନରୋତ୍ତମୌ। ତାନିଷୂନ୍ ପତତୋ ଭଲ୍ଲୈରନେକୈର୍ଵିଚକର୍ତତୁଃ
ଅତ୍ୟଧିକ ତୀରବର୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅନେକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଯତୋ ହି ଦଦୃଶାତେ ତୌ ଶରାନ୍ ନିପତିତାଞ୍ଛିତାନ୍। ତତସ୍ତୁ ତୌ ଦାଶରଥୀ ସସୃଜାତେଽସ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ତାହେଁମାନେ ତୀର ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ରାଵଣିସ୍ତୁ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ରଥେନାତିରଥୋଽପତତ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ତୌ ଦାଶରଥୀ ଲଘ୍ଵସ୍ତ୍ରୋ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରଥ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ତୀବ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେନାତିଵିଦ୍ଧୌ ତୌ ଵୀରୌ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ସୁସଂହତୈଃ। ବଭୂଵତୁର୍ଦାଶରଥୀ ପୁଷ୍ପିତାଵିଵ କିଂଶୁକୌ
ସୁନିଖୁତ ଏବଂ ସୁନିଯୁକ୍ତ ସୁନା ଫଳା ତୀରରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନାସ୍ଯ ଵେଗଗତିଂ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଚ ରୂପଂ ଧନୁଃ ଶରାନ୍। ନ ଚାସ୍ଯ ଵିଦିତଂ କିଂଚିତ୍ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵାଭ୍ରସମ୍ପ୍ଲଵେ
ତାଙ୍କର ଗତି, ଆକୃତି, ଧନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ତୀର କେହି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁନଥିଲେ; ସେ ଏମିତି ଅଜଣା ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘରେ ଢାକିଯାଏ।
ତେନ ଵିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ହରଯୋ ନିହତାଶ୍ଚ ଗତାସଵଃ। ବଭୂଵୁଃ ଶତଶସ୍ତତ୍ର ପତିତା ଧରଣୀତଲେ
ତାଙ୍କ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଅନେକ ବାନର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଗଲା; ଶତଶଃ ବାନର ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ ହୋଇ ଥିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଯୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଧାର୍ଥଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବି।'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍। ନୈକସ୍ଯ ହେତୋ ରକ୍ଷାଂସି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ହନ୍ତୁମର୍ହସି
ତାପରେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମ କହିଲେ, 'ଏକ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅଯୁଧ୍ଯମାନଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ଶରଣାଗତମ୍। ପଲାଯମାନଂ ମତ୍ତଂ ଵା ନ ହନ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିହାର୍ହସି
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି, ଲୁଚି ରହନ୍ତି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶରଣ ନେଉଛନ୍ତି, ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ମଦରେ ମତ୍ତ, ସେମାନେକୁ ତୁମେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ଯୈଵ ତୁ ଵଧେ ଯତ୍ନଂ କରିଷ୍ଯାମି ମହାଭୁଜ। ଆଦେକ୍ଷ୍ଯାଵୋ ମହାଵେଗାନସ୍ତ୍ରାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରୟାସ କରିବି, ହେ ମହାବାହୁ, ଆମେ ଅତି ତୀବ୍ର ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମାନ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବୁ।
ତମେନଂ ମାଯିନଂ କ୍ଷୁଦ୍ରମନ୍ତର୍ହିତରଥଂ ବଲାତ୍। ରାକ୍ଷସଂ ନିହନିଷ୍ଯନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରଯୂଥପାଃ
ଯେତେବେଳେ ବାନର ମୁଖିଆମାନେ ଏହି ଛଳକର, ଛୋଟ ଏବଂ ଲୁଚି ରଥ ରଖିଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ।
ଯଦ୍ଯେଷ ଭୂମିଂ ଵିଶତେ ଦିଵଂ ଵା ରସାତଲଂ ଵାପି ନଭସ୍ତଲଂ ଵା। ଏଵଂ ଵିଗୂଢୋଽପି ମମାସ୍ତ୍ରଦଗ୍ଧଃ ପତିଷ୍ଯତେ ଭୂମିତଲେ ଗତାସୁଃ
ଏହି ରାକ୍ଷସ ଯଦି ଭୂମି, ଆକାଶ, ପାତାଳ କିମ୍ବା ନଭ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଲୁଚିଯାଉଥିବି, ମୋର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଏମିତି ଲୁଚିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ମହାର୍ଥଂ ରଘୁପ୍ରଵୀରଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭୈର୍ଵୃତଃ। ଵଧାଯ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ନୃଶଂସକର୍ମଣ- ସ୍ତଦା ମହାତ୍ମା ତ୍ଵରିତଂ ନିରୀକ୍ଷତେ
ଏପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, ରଘୁବଂଶର ଶୂରବୀର, ବାନରମାନେ ଘେରିଥିବା ସେ, ତାହା ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାରୁଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଅଷୀତିତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ।
thumb|ଏକାଶୀତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏକାଶୀତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହା ତିନି ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ।
ଵିଜ୍ଞାଯ ତୁ ମନସ୍ତସ୍ଯ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ସ ନିଵୃତ୍ଯାହଵାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ତତଃ
ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ମନ ଜାଣି, ସେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଫେରି ଶହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୋଽନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ଵଧଂ ତେଷାଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍। କ୍ରୋଧତାମ୍ରେକ୍ଷଣଃ ଶୂରୋ ନିର୍ଜଗାମାଥ ରାଵଣିଃ
ତୀବ୍ର ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଚକୁ ହୋଇ, ଶୂର ରାବଣପୁତ୍ର ବାହାରିଲେ।
ସ ପଶ୍ଚିମେନ ଦ୍ଵାରେଣ ନିର୍ଯଯୌ ରାକ୍ଷସୈର୍ଵୃତଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସୁମହାଵୀର୍ଯଃ ପୌଲସ୍ତ୍ଯୋ ଦେଵକଣ୍ଟକଃ
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦୁଃଖର କାରଣ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବାହାରିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ତୁ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ରଣାଯାଭ୍ଯୁୁଦ୍ଯତୌ ଵୀରୌ ମାଯାଂ ପ୍ରାଦୁଷ୍କରୋତ୍ ତଦା
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦେଖାଇଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ତୁ ରଥେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ସୀତାଂ ମାଯାମଯୀଂ ତଦା। ବଲେନ ମହତାଵୃତ୍ଯ ତସ୍ଯା ଵଧମରୋଚଯତ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର ରଥରେ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ମୋହନାର୍ଥଂ ତୁ ସର୍ଵେଷାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ କୃତ୍ଵା ସୁଦୁର୍ମତିଃ। ହନ୍ତୁଂ ସୀତାଂ ଵ୍ଯଵସିତୋ ଵାନରାଭିମୁଖୋ ଯଯୌ
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ, ମନରେ ଖରାପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧରି, ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।