ସ ଵାଜିଭିଶ୍ଚତୁର୍ଭିସ୍ତୁ ବାଣୈସ୍ତୁ ନିଶିତୈର୍ଯୁତଃ। ଆରୋପିତମହାଚାପଃ ଶୁଶୁଭେ ସ୍ଯନ୍ଦନୋତ୍ତମଃ
ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଉଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଲଗାଯାଇଥିବା ସେ ଉତ୍ତମ ରଥଟି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନୋ ଵପୁଷା ତପନୀଯପରିଚ୍ଛଦଃ। ମୃଗୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସ ରଥଃ ସମଲଂକୃତଃ
ସୁନା ଜିନିଷରେ ସଜିଥିବା, ହରିଣ ଓ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା ସେଇ ରଥ।
ଜାମ୍ବୂନଦମହାକମ୍ବୁର୍ଦୀପ୍ତପାଵକସଂନିଭଃ। ବଭୂଵେନ୍ଦ୍ରଜିତଃ କେତୁର୍ଵୈଦୂର୍ଯସମଲଂକୃତଃ
ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ବଡ଼ ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କର ପତାକା ଅତି ଚମକୁଥିଲା।
ତେନ ଚାଦିତ୍ଯକଲ୍ପେନ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ଚ ପାଲିତଃ। ସ ବଭୂଵ ଦୁରାଧର୍ଷୋ ରାଵଣିଃ ସୁମହାବଲଃ
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ରାବଣଙ୍କର ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଅଜୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ସୋଽଭିନିର୍ଯାଯ ନଗରାଦିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସମିତିଂଜଯଃ। ହୁତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈରନ୍ତର୍ଧାନଗତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ନଗର ଛାଡ଼ି, ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ହୋମ କରି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ହତ୍ଵା ରଣେ ଯୌ ତୌ ମିଥ୍ଯା ପ୍ରଵ୍ରଜିତୌ ଵନେ। ଜଯଂ ପିତ୍ରେ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ରାଵଣାଯ ରଣେଽଧିକମ୍
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ମିଥ୍ୟା ବନବାସୀଙ୍କୁ ମାରି, ମୁଁ ମୋ ବାପା ରାବଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧଜୟ ଦେଇବି।
ଅଦ୍ଯ ନିର୍ଵାନରାମୁର୍ଵୀଂ ହତ୍ଵା ରାମଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। କରିଷ୍ଯେ ପରମାଂ ପ୍ରୀତିମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଆଜି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରି, ଏ ଭୂମିକୁ ଶତ୍ରୁଶୂନ୍ୟ କରି, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିବି—ଏହିପରି କହି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଆପପାତାଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଗ୍ରୀଵେଣ ଚୋଦିତଃ। ତୀକ୍ଷ୍ଣକାର୍ମୁକନାରାଚୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରରିପୂ ରଣେ
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ରୋଷରେ ପ୍ରେରିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାଵୀର୍ଯୌ ନାଗୌ ତ୍ରିଶିରସାଵିଵ। ସୃଜନ୍ତାଵିଷୁଜାଲାନି ଵୀରୌ ଵାନରମଧ୍ଯଗୌ
ସେ ଦେଖିଲେ, ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ତିନିମୁଣ୍ଡି ସାପ ପରି, ଅନେକ ବାଣର ଝରଣା ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଇମୌ ତାଵିତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ସଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଚ କାର୍ମୁକମ୍। ସଂତତାନେଷୁଧାରାଭିଃ ପର୍ଜନ୍ଯ ଇଵ ଵୃଷ୍ଟିମାନ୍
‘ଏହି ଦୁଇଜଣ’ ବୋଲି ଭାବି, ଧନୁଷକୁ ତଣି, ମେଘ ପରି ଅବିରତ ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲେ।
ସ ତୁ ଵୈହାଯସରଥୋ ଯୁଧି ତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଅଚକ୍ଷୁର୍ଵିଷଯେ ତିଷ୍ଠନ୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକାଶରଥରେ ରହି, ଦୃଶ୍ୟ ରହିନଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତୌ ତସ୍ଯ ଶରଵେଗେନ ପରୀତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଧନୁଷୀ ସଶରେ କୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ
ତାଙ୍କର ବାଣର ଦମନରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ, ଧନୁଷରେ ବାଣ ଲଗାଇ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କଲେ।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯନ୍ତୌ ଗଗନଂ ଶରଜାଲୈର୍ମହାବଲୌ। ତମସ୍ତ୍ରୈଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈର୍ନୈଵ ପସ୍ପର୍ଶତୁଃ ଶରୈଃ
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆକାଶକୁ ବାଣର ଝାଡ଼ିରେ ଢାକିଦେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବାଣରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହିଲେ।
ସ ହି ଧୂମାନ୍ଧକାରଂ ଚ ଚକ୍ରେ ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯନ୍ନଭଃ। ଦିଶଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନୀହାରତମସା ଵୃତାଃ
ସେ ଧୂଆଁ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ, ଧନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ମିଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ନୈଵ ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷୋ ନ ଚ ନେମିଖୁରସ୍ଵନଃ। ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ନ ଚ ରୂପଂ ପ୍ରକାଶତେ
ସେ ଚଳିବାବେଳେ ଧନୁଷର ତାଣିର ଶବ୍ଦ, ରଥଚକ୍ରର ଧ୍ୱନି କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଆକୃତି କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ଘନାନ୍ଧକାରେ ତିମିରେ ଶିଲାଵର୍ଷମିଵାଦ୍ଭୁତମ୍। ସ ଵଵର୍ଷ ମହାବାହୁର୍ନାରାଚଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ବର୍ଷା ପରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ ନାରାଚ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ସ ରାମଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈଃ ଶରୈର୍ଦତ୍ତଵରୈର୍ଭୃଶମ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ରାଵଣିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ରାବଣପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦେବତାଂକ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ।
ତୌ ହନ୍ଯମାନୌ ନାରାଚୈର୍ଧାରାଭିରିଵ ପର୍ଵତୌ। ହେମପୁଙ୍ଖାନ୍ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ତିଗ୍ମାନ୍ ମୁମୁଚତୁଃ ଶରାନ୍
ନାରାଚ ବାଣର ଝରଣାରେ ଦୁଇ ବୀର, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଝରଣା ପରି ଆଘାତ ପାଇ, ସୁନା ପଙ୍ଖ ଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ସମାସାଦ୍ଯ ରାଵଣିଂ କଙ୍କପତ୍ରିଣଃ। ନିକୃତ୍ଯ ପତଗା ଭୂମୌ ପେତୁସ୍ତେ ଶୋଣିତାପ୍ଲୁତାଃ
ଆକାଶରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଯାଇଥିବା ପଖିର ପାଖିର ଭଳି ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ରାବଣ କାଟିଦେଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ଅତିମାତ୍ରଂ ଶରୌଘେଣ ଦୀପ୍ଯମାନୌ ନରୋତ୍ତମୌ। ତାନିଷୂନ୍ ପତତୋ ଭଲ୍ଲୈରନେକୈର୍ଵିଚକର୍ତତୁଃ
ଅତ୍ୟଧିକ ତୀରବର୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅନେକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଯତୋ ହି ଦଦୃଶାତେ ତୌ ଶରାନ୍ ନିପତିତାଞ୍ଛିତାନ୍। ତତସ୍ତୁ ତୌ ଦାଶରଥୀ ସସୃଜାତେଽସ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ତାହେଁମାନେ ତୀର ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ରାଵଣିସ୍ତୁ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ରଥେନାତିରଥୋଽପତତ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ତୌ ଦାଶରଥୀ ଲଘ୍ଵସ୍ତ୍ରୋ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରଥ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ତୀବ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେନାତିଵିଦ୍ଧୌ ତୌ ଵୀରୌ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ସୁସଂହତୈଃ। ବଭୂଵତୁର୍ଦାଶରଥୀ ପୁଷ୍ପିତାଵିଵ କିଂଶୁକୌ
ସୁନିଖୁତ ଏବଂ ସୁନିଯୁକ୍ତ ସୁନା ଫଳା ତୀରରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନାସ୍ଯ ଵେଗଗତିଂ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଚ ରୂପଂ ଧନୁଃ ଶରାନ୍। ନ ଚାସ୍ଯ ଵିଦିତଂ କିଂଚିତ୍ ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵାଭ୍ରସମ୍ପ୍ଲଵେ
ତାଙ୍କର ଗତି, ଆକୃତି, ଧନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ତୀର କେହି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁନଥିଲେ; ସେ ଏମିତି ଅଜଣା ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘରେ ଢାକିଯାଏ।
ତେନ ଵିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ହରଯୋ ନିହତାଶ୍ଚ ଗତାସଵଃ। ବଭୂଵୁଃ ଶତଶସ୍ତତ୍ର ପତିତା ଧରଣୀତଲେ
ତାଙ୍କ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଅନେକ ବାନର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଗଲା; ଶତଶଃ ବାନର ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ ହୋଇ ଥିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭ୍ରାତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଯୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଧାର୍ଥଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବି।'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍। ନୈକସ୍ଯ ହେତୋ ରକ୍ଷାଂସି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ହନ୍ତୁମର୍ହସି
ତାପରେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମ କହିଲେ, 'ଏକ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅଯୁଧ୍ଯମାନଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ଶରଣାଗତମ୍। ପଲାଯମାନଂ ମତ୍ତଂ ଵା ନ ହନ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିହାର୍ହସି
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି, ଲୁଚି ରହନ୍ତି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ଶରଣ ନେଉଛନ୍ତି, ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ମଦରେ ମତ୍ତ, ସେମାନେକୁ ତୁମେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ଯୈଵ ତୁ ଵଧେ ଯତ୍ନଂ କରିଷ୍ଯାମି ମହାଭୁଜ। ଆଦେକ୍ଷ୍ଯାଵୋ ମହାଵେଗାନସ୍ତ୍ରାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରୟାସ କରିବି, ହେ ମହାବାହୁ, ଆମେ ଅତି ତୀବ୍ର ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମାନ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବୁ।
ତମେନଂ ମାଯିନଂ କ୍ଷୁଦ୍ରମନ୍ତର୍ହିତରଥଂ ବଲାତ୍। ରାକ୍ଷସଂ ନିହନିଷ୍ଯନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରଯୂଥପାଃ
ଯେତେବେଳେ ବାନର ମୁଖିଆମାନେ ଏହି ଛଳକର, ଛୋଟ ଏବଂ ଲୁଚି ରଥ ରଖିଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ।