ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶୋଣିତାକ୍ଷପ୍ରଜଙ୍ଘଯୋଃ। ଵିଶାଖଯୋର୍ମଧ୍ଯଗତଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାବଭୌ
ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଜଂଘଙ୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଯେମିତି ଦୁଇଟି ବିଶାଖା ତାରା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେହିପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତୌ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦ ଏଵ ଚ। ତସ୍ଯ ତସ୍ଥତୁରଭ୍ଯାଶେ ପରସ୍ପରଦିଦୃକ୍ଷଯା
ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସମୀପରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ଅଭିପେତୁର୍ମହାକାଯାଃ ପ୍ରତିଯତ୍ତା ମହାବଲାଃ। ରାକ୍ଷସା ଵାନରାନ୍ ରୋଷାଦସିବାଣଗଦାଧରାଃ
ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ତଳୱାର, ତୀର ଓ ଗଦା ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ବନରମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତ୍ରଯାଣାଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତ୍ରିଭୀ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵୈଃ। ସଂସକ୍ତାନାଂ ମହଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତିନିଜଣ ବନର ନାୟକ ଓ ତିନିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତେ ତୁ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ସମାଦାଯ ସମ୍ପ୍ରଚିକ୍ଷିପୁରାହଵେ। ଖଡ୍ଗେନ ପ୍ରତିଚିକ୍ଷେପ ତାନ୍ ପ୍ରଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ
ସେମାନେ ଗଛ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ପ୍ରଜଂଘ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ରଥାନଶ୍ଵାନ୍ ଦ୍ରୁମାଞ୍ଛୈଲାନ୍ ପ୍ରତିଚିକ୍ଷିପୁରାହଵେ। ଶରୌଘୈଃ ପ୍ରତିଚିଚ୍ଛେଦ ତାନ୍ ଯୂପାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ
ସେମାନେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଯୂପାକ୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ସୃଷ୍ଟାନ୍ ଦ୍ଵିଵିଦମୈନ୍ଦାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ରୁମାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ବଭଞ୍ଜ ଗଦଯା ମଧ୍ଯେ ଶୋଣିତାକ୍ଷଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ମୈନ୍ଦ ଯେଉଁ ଗଛ ଉପ୍ରୁଟି ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତାହାକୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଖଡ୍ଗଂ ପରମର୍ମଵିଦାରଣମ୍। ପ୍ରଜଙ୍ଘୋ ଵାଲିପୁତ୍ରାଯ ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗିତଃ
ପ୍ରଜଂଘ ଏକ ବଡ଼ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଯାହା ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇପାରିବା, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତମଭ୍ଯାଶଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ଆଜଘାନାଶ୍ଵକର୍ଣେନ ଦ୍ରୁମେଣାତିବଲସ୍ତଦା
ସେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନର ମୁଖ୍ୟ ଏକ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଭାରି ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ବାହୁଂ ଚାସ୍ଯ ସନିସ୍ତ୍ରିଂଶମାଜଘାନ ସ ମୁଷ୍ଟିନା। ଵାଲିପୁତ୍ରସ୍ଯ ଘାତେନ ସ ପପାତ କ୍ଷିତାଵସିଃ
ତଳୱାର ଧରିଥିବା ତାଙ୍କ ହାତକୁ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଆଘାତରେ ସେ ତଳୱାରଧାରୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ଖଡ୍ଗଂ ମୁସଲସଂନିଭମ୍। ମୁଷ୍ଟିଂ ସଂଵର୍ତଯାମାସ ଵଜ୍ରକଲ୍ପଂ ମହାବଲଃ
ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନର ମୁଖ୍ୟ ତଳୱାର କିମ୍ବା ମୁସଳ ପରି କଠିନ ଏକ ମୁଷ୍ଟି ବନ୍ଧିଲେ।
ସ ଲଲାଟେ ମହାଵୀର୍ଯମଙ୍ଗଦଂ ଵାନରର୍ଷଭମ୍। ଆଜଘାନ ମହାତେଜାଃ ସ ମୁହୂର୍ତଂ ଚଚାଲ ହ
ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଡ଼ ବୀର ଲୋକେ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହି ଆଘାତରେ ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ସ ସଂଜ୍ଞାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଵାଲିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ପ୍ରଜଙ୍ଘସ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାତ୍ ପାତଯାମାସ ମୁଷ୍ଟିନା
ପୁନଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟି ପାଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜଂଘଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେହରୁ ଛିଣ୍ଡିଦେଲେ।
ସ ଯୂପାକ୍ଷୋଽଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷଃ ପିତୃଵ୍ଯେ ନିହତେ ରଣେ। ଅଵରୁହ୍ଯ ରଥାତ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂ କ୍ଷୀଣେଷୁଃ ଖଡ୍ଗମାଦଦେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପିତୃବ୍ୟଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଯୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ତଳୱାର ଧରିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଯୂପାକ୍ଷଂ ଦ୍ଵିଵିଦସ୍ତ୍ଵରନ୍। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜଗ୍ରାହ ଚ ବଲାଦ୍ ବଲୀ
ଯୂପାକ୍ଷ ଆଗ୍ରହରେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦ୍ୱିବିଦ ତୁରନ୍ତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବରେ ଧରିନେଲେ।
ଗୃହୀତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୋଣିତାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ। ଆଜଘାନ ମହାତେଜା ଵକ୍ଷସି ଦ୍ଵିଵିଦଂ ତତଃ
ନିଜ ଭାଇ ଧରାଯିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତେଜସ୍ବୀ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତତୋଽଭିହତସ୍ତେନ ଚଚାଲ ଚ ମହାବଲଃ। ଉଦ୍ଯତାଂ ଚ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ଜହାର ଦ୍ଵିଵିଦୋ ଗଦାମ୍
ତାଙ୍କ ଆଘାତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱିବିଦ କିଛି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ପୁନି ସେ ତାଙ୍କର ଉଠାଇଥିବା ଗଦାକୁ ଛିଣିନେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦାଭ୍ଯାଶମାଗମତ୍। ଯୂପାକ୍ଷଂ ତାଡଯାମାସ ତଲେନୋରସି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ମୈନ୍ଦ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସି, ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କ ହାତର ତଳ ଦ୍ୱାରା ଯୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତୌ ଶୋଣିତାକ୍ଷଯୂପାକ୍ଷୌ ପ୍ଲଵଂଗାଭ୍ଯାଂ ତରସ୍ଵିନୌ। ଚକ୍ରତୁଃ ସମରେ ତୀଵ୍ରମାକର୍ଷୋତ୍ପାଟନଂ ଭୃଶମ୍
ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଓ ଯୂପାକ୍ଷ, ଦୁଇଁଜଣ ବନରା ମଧ୍ୟରେ ବେଶ୍ ଦକ୍ଷ ଓ ଦୃତ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଟାଣିବା ଓ ଛିଁଡିବା କାମ କରିଲେ।
ଦ୍ଵିଵିଦଃ ଶୋଣିତାକ୍ଷଂ ତୁ ଵିଦଦାର ନଖୈର୍ମୁଖେ। ନିଷ୍ପିପେଷ ସ ଵୀର୍ଯେଣ କ୍ଷିତାଵାଵିଧ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦ୍ୱିବିଦ ତାଙ୍କର ନଖରେ ଶୋଣିତାକ୍ଷଙ୍କ ମୁହଁ ଫାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଚାପି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଯୂପାକ୍ଷମଭିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମୈନ୍ଦୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ। ପୀଡଯାମାସ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପପାତ ସ ହତଃ କ୍ଷିତୌ
ଯୂପାକ୍ଷ ଉପରେ ଖୁବ୍ ରାଗିଥିବା ବନରାମାନ୍ୟ ମହାବଳୀ ମୈନ୍ଦ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଚାପି ଦେଲେ, ଯୂପାକ୍ଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ହତପ୍ରଵୀରା ଵ୍ଯଥିତା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଚମୂସ୍ତଥା। ଜଗାମାଭିମୁଖୀ ସା ତୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣାତ୍ମଜୋ ଯତଃ
ନାୟକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସେନା ଭୟଭୀତ ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଆପତନ୍ତୀଂ ଚ ଵେଗେନ କୁମ୍ଭସ୍ତାଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯଚ୍ଚମୂମ୍। ଅଥୋତ୍କୃଷ୍ଟଂ ମହାଵୀର୍ଯୈର୍ଲବ୍ଧଲକ୍ଷୈଃ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ
ସେନା ଦୃତ ଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କୁମ୍ଭ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ, ଏବଂ ଶୂର ବନରାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିଶାନା ଲଗାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ନିପାତିତମହାଵୀରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷଶ୍ଚମୂଂ ତଦା। କୁମ୍ଭଃ ପ୍ରଚକ୍ରେ ତେଜସ୍ଵୀ ରଣେ କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ରାକ୍ଷସ ସେନାର ବଡ଼ ବିରମାନେ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ଦେଖି, ତେଜସ୍ବୀ କୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି କଠିନ କାମ କରିଦେଲେ।
ସ ଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସୁସମାହିତଃ। ମୁମୋଚାଶୀଵିଷପ୍ରଖ୍ଯାଞ୍ଛରାନ୍ ଦେହଵିଦାରଣାନ୍
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ କୁମ୍ଭ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଧନୁଷ ଧରିଲେ, ଏବଂ ସରପ ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ଶର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ଫାଟିଯାଏ।
ତସ୍ଯ ତଚ୍ଛୁଶୁଭେ ଭୂଯଃ ସଶରଂ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍। ଵିଦ୍ଯୁଦୈରାଵତାର୍ଚିଷ୍ମଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେନ୍ଦ୍ରଧନୁର୍ଯଥା
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଓ ଶର ଏତେ ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ମେଘବିଜ୍ଜୁଳି ଓ ଏଇରାବତଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଆକର୍ଣକୃଷ୍ଟମୁକ୍ତେନ ଜଘାନ ଦ୍ଵିଵିଦଂ ତଦା। ତେନ ହାଟକପୁଙ୍ଖେନ ପତ୍ରିଣା ପତ୍ରଵାସସା
କୁମ୍ଭ ସେଇ ସୁନା ତୀର ଓ ପଖ ଥିବା ଶର ଟାଣି ଛାଡ଼ି, ସେଇ ସମୟରେ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ସହସାଭିହତସ୍ତେନ ଵିପ୍ରମୁକ୍ତପଦଃ ସ୍ଫୁରନ୍। ନିପପାତ ତ୍ରିକୂଟାଭୋ ଵିହ୍ଵଲନ୍ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ
ହଠାତ୍ ଏହି ଘାତରେ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ପାଦ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ସେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ା ଭୂମିକୁ ଢଳିଯାଏ।
ମୈନ୍ଦସ୍ତୁ ଭ୍ରାତରଂ ତତ୍ର ଭଗ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାହଵେ। ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲାଂ ଶିଲାମ୍
ମୈନ୍ଦ, ତାଙ୍କ ଭାଇଁ ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦୃତ ଗତିରେ ଏଗିଯାଇ ଏକ ବଡ଼ ପାଥର ଉଠାଇଲେ।
ତାଂ ଶିଲାଂ ତୁ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ରାକ୍ଷସାଯ ମହାବଲଃ। ବିଭେଦ ତାଂ ଶିଲାଂ କୁମ୍ଭଃ ପ୍ରସନ୍ନୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ
ସେଇ ପାଥରଟିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୈନ୍ଦ ରାକ୍ଷସ କୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ, କୁମ୍ଭ ପଞ୍ଚଟି ଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଶରରେ ସେଇ ପାଥରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।