ସୋଽଙ୍ଗଦଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତଦା ଵିଵ୍ଯାଧ ଵେଗିତଃ। ଶରୀରଦାରଣୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କାଲାଗ୍ନିସମଵିଗ୍ରହୈଃ
ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତୀବ୍ର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ସେଇ ବାଣମାନେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦେହ ଚିରିଦେଲା, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
କ୍ଷୁରକ୍ଷୁରପ୍ରନାରାଚୈର୍ଵତ୍ସଦନ୍ତୈଃ ଶିଲୀମୁଖୈଃ। କର୍ଣିଶଲ୍ଯଵିପାଠୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଶୋଣିତାକ୍ଷ କ୍ଷୁର, ନାରାଚ, ଲୋହା ଶଳା, ବଛଡ଼ା ଦାନ୍ତ ଭଳି ଶର, ପାଥର ମୁଣ୍ଡିଆ ଶର, କାଣ୍ତା ଓ ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବହୁ ଶର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଙ୍ଗଦଃ ପ୍ରତିଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗୋ ଵାଲିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଧନୁରୁଗ୍ରଂ ରଥଂ ବାଣାନ୍ ମମର୍ଦ ତରସା ବଲୀ
ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ତାଳରେ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଶୋଣିତାକ୍ଷଙ୍କ ଧନୁଷ, ରଥ ଓ ବାଣ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଶୋଣିତାକ୍ଷସ୍ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରମସିଚର୍ମ ସମାଦଦେ। ଉତ୍ପପାତ ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵେଗଵାନଵିଚାରଯନ୍
ତାପରେ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇଲେ। ସେ ରାଗରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତଂ କ୍ଷିପ୍ରତରମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ପରାମୃଶ୍ଯାଙ୍ଗଦୋ ବଲୀ। କରେଣ ତସ୍ଯ ତଂ ଖଡ୍ଗଂ ସମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ନନାଦ ଚ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ତାଙ୍କ ହାତରୁ ତଳୱାର ଛିଣିନେଲେ ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଘୋଷ କଲେ।
ତସ୍ଯାଂସଫଲକେ ଖଡ୍ଗଂ ନିଜଘାନ ତତୋଽଙ୍ଗଦଃ। ଯଜ୍ଞୋପଵୀତଵଚ୍ଚୈନଂ ଚିଚ୍ଛେଦ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ଅଙ୍ଗଦ ତଳୱାର ଦେଇ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଢାଳ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ବାନରମୁଖ୍ୟ ଅଙ୍ଗଦ ଏହାକୁ ଉପବୀତ ଭଳି ସଫା କଟିଦେଲେ।
ତଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମହାଖଡ୍ଗଂ ଵିନଦ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଵାଲିପୁତ୍ରୋଽଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରଣଶୀର୍ଷେ ପରାନରୀନ୍
ବଡ଼ ତଳୱାର ଧରି, ପୁନିପୁନି ଘୋଷ କରି, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ପ୍ରଜଙ୍ଘସହିତୋ ଵୀରୋ ଯୂପାକ୍ଷସ୍ତୁ ତତୋ ବଲୀ। ରଥେନାଭିଯଯୌ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଲିପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ତାପରେ ପ୍ରଜଂଘ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୂପାକ୍ଷ ରଥ ନେଇ ରାଗରେ ବାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଆଯସୀଂ ତୁ ଗଦାଂ ଗୃହ୍ଯ ସ ଵୀରଃ କନକାଙ୍ଗଦଃ। ଶୋଣିତାକ୍ଷଃ ସମାଶ୍ଵସ୍ଯ ତମେଵାନୁପପାତ ହ
ଶୋଣିତାକ୍ଷ, ସୁନାର କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏହି ବୀର, ଲୋହାର ଗଦା ନେଇ, ମନ ସ୍ଥିର କରି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ପ୍ରଜଙ୍ଘସ୍ତୁ ମହାଵୀରୋ ଯୂପାକ୍ଷସହିତୋ ବଲୀ। ଗଦଯାଭିଯଯୌ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଲିପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ପ୍ରଜଂଘ, ମହାବୀର ଓ ଯୂପାକ୍ଷ ସହିତ, ରାଗରେ ଗଦା ନେଇ ବାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶୋଣିତାକ୍ଷପ୍ରଜଙ୍ଘଯୋଃ। ଵିଶାଖଯୋର୍ମଧ୍ଯଗତଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାବଭୌ
ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଜଂଘଙ୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଯେମିତି ଦୁଇଟି ବିଶାଖା ତାରା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେହିପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତୌ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦ ଏଵ ଚ। ତସ୍ଯ ତସ୍ଥତୁରଭ୍ଯାଶେ ପରସ୍ପରଦିଦୃକ୍ଷଯା
ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସମୀପରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ଅଭିପେତୁର୍ମହାକାଯାଃ ପ୍ରତିଯତ୍ତା ମହାବଲାଃ। ରାକ୍ଷସା ଵାନରାନ୍ ରୋଷାଦସିବାଣଗଦାଧରାଃ
ବଡ଼ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ତଳୱାର, ତୀର ଓ ଗଦା ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ବନରମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତ୍ରଯାଣାଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତ୍ରିଭୀ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵୈଃ। ସଂସକ୍ତାନାଂ ମହଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତିନିଜଣ ବନର ନାୟକ ଓ ତିନିଜଣ ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତେ ତୁ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ସମାଦାଯ ସମ୍ପ୍ରଚିକ୍ଷିପୁରାହଵେ। ଖଡ୍ଗେନ ପ୍ରତିଚିକ୍ଷେପ ତାନ୍ ପ୍ରଜଙ୍ଘୋ ମହାବଲଃ
ସେମାନେ ଗଛ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ପ୍ରଜଂଘ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
ରଥାନଶ୍ଵାନ୍ ଦ୍ରୁମାଞ୍ଛୈଲାନ୍ ପ୍ରତିଚିକ୍ଷିପୁରାହଵେ। ଶରୌଘୈଃ ପ୍ରତିଚିଚ୍ଛେଦ ତାନ୍ ଯୂପାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ
ସେମାନେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଯୂପାକ୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ସୃଷ୍ଟାନ୍ ଦ୍ଵିଵିଦମୈନ୍ଦାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ରୁମାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ବଭଞ୍ଜ ଗଦଯା ମଧ୍ଯେ ଶୋଣିତାକ୍ଷଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ମୈନ୍ଦ ଯେଉଁ ଗଛ ଉପ୍ରୁଟି ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତାହାକୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଖଡ୍ଗଂ ପରମର୍ମଵିଦାରଣମ୍। ପ୍ରଜଙ୍ଘୋ ଵାଲିପୁତ୍ରାଯ ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗିତଃ
ପ୍ରଜଂଘ ଏକ ବଡ଼ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଯାହା ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇପାରିବା, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତମଭ୍ଯାଶଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ଆଜଘାନାଶ୍ଵକର୍ଣେନ ଦ୍ରୁମେଣାତିବଲସ୍ତଦା
ସେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନର ମୁଖ୍ୟ ଏକ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଭାରି ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ବାହୁଂ ଚାସ୍ଯ ସନିସ୍ତ୍ରିଂଶମାଜଘାନ ସ ମୁଷ୍ଟିନା। ଵାଲିପୁତ୍ରସ୍ଯ ଘାତେନ ସ ପପାତ କ୍ଷିତାଵସିଃ
ତଳୱାର ଧରିଥିବା ତାଙ୍କ ହାତକୁ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଆଘାତରେ ସେ ତଳୱାରଧାରୀ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ଖଡ୍ଗଂ ମୁସଲସଂନିଭମ୍। ମୁଷ୍ଟିଂ ସଂଵର୍ତଯାମାସ ଵଜ୍ରକଲ୍ପଂ ମହାବଲଃ
ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନର ମୁଖ୍ୟ ତଳୱାର କିମ୍ବା ମୁସଳ ପରି କଠିନ ଏକ ମୁଷ୍ଟି ବନ୍ଧିଲେ।
ସ ଲଲାଟେ ମହାଵୀର୍ଯମଙ୍ଗଦଂ ଵାନରର୍ଷଭମ୍। ଆଜଘାନ ମହାତେଜାଃ ସ ମୁହୂର୍ତଂ ଚଚାଲ ହ
ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଡ଼ ବୀର ଲୋକେ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହି ଆଘାତରେ ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ସ ସଂଜ୍ଞାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଵାଲିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ପ୍ରଜଙ୍ଘସ୍ଯ ଶିରଃ କାଯାତ୍ ପାତଯାମାସ ମୁଷ୍ଟିନା
ପୁନଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟି ପାଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜଂଘଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେହରୁ ଛିଣ୍ଡିଦେଲେ।
ସ ଯୂପାକ୍ଷୋଽଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷଃ ପିତୃଵ୍ଯେ ନିହତେ ରଣେ। ଅଵରୁହ୍ଯ ରଥାତ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂ କ୍ଷୀଣେଷୁଃ ଖଡ୍ଗମାଦଦେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପିତୃବ୍ୟଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଯୂପାକ୍ଷଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ତଳୱାର ଧରିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଯୂପାକ୍ଷଂ ଦ୍ଵିଵିଦସ୍ତ୍ଵରନ୍। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜଗ୍ରାହ ଚ ବଲାଦ୍ ବଲୀ
ଯୂପାକ୍ଷ ଆଗ୍ରହରେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦ୍ୱିବିଦ ତୁରନ୍ତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବରେ ଧରିନେଲେ।
ଗୃହୀତଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୋଣିତାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ। ଆଜଘାନ ମହାତେଜା ଵକ୍ଷସି ଦ୍ଵିଵିଦଂ ତତଃ
ନିଜ ଭାଇ ଧରାଯିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ତେଜସ୍ବୀ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତତୋଽଭିହତସ୍ତେନ ଚଚାଲ ଚ ମହାବଲଃ। ଉଦ୍ଯତାଂ ଚ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ଜହାର ଦ୍ଵିଵିଦୋ ଗଦାମ୍
ତାଙ୍କ ଆଘାତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱିବିଦ କିଛି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ପୁନି ସେ ତାଙ୍କର ଉଠାଇଥିବା ଗଦାକୁ ଛିଣିନେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦାଭ୍ଯାଶମାଗମତ୍। ଯୂପାକ୍ଷଂ ତାଡଯାମାସ ତଲେନୋରସି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ମୈନ୍ଦ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସି, ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କ ହାତର ତଳ ଦ୍ୱାରା ଯୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତୌ ଶୋଣିତାକ୍ଷଯୂପାକ୍ଷୌ ପ୍ଲଵଂଗାଭ୍ଯାଂ ତରସ୍ଵିନୌ। ଚକ୍ରତୁଃ ସମରେ ତୀଵ୍ରମାକର୍ଷୋତ୍ପାଟନଂ ଭୃଶମ୍
ଶୋଣିତାକ୍ଷ ଓ ଯୂପାକ୍ଷ, ଦୁଇଁଜଣ ବନରା ମଧ୍ୟରେ ବେଶ୍ ଦକ୍ଷ ଓ ଦୃତ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଟାଣିବା ଓ ଛିଁଡିବା କାମ କରିଲେ।
ଦ୍ଵିଵିଦଃ ଶୋଣିତାକ୍ଷଂ ତୁ ଵିଦଦାର ନଖୈର୍ମୁଖେ। ନିଷ୍ପିପେଷ ସ ଵୀର୍ଯେଣ କ୍ଷିତାଵାଵିଧ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦ୍ୱିବିଦ ତାଙ୍କର ନଖରେ ଶୋଣିତାକ୍ଷଙ୍କ ମୁହଁ ଫାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଚାପି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।