ଗଦାଶୂଲାସିହସ୍ତାନାଂ ଖାଦତାଂ ପିବତାମପି। ଶଯନେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ପ୍ରସୁପ୍ତାନାଂ ପ୍ରିଯୈଃ ସହ
ଯେଉଁମାନେ ହାତରେ ଗଦା, ଶୂଳ, ତଳୱାର ଧରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଖାଉଥିଲେ, ପିଉଥିଲେ, କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଶଯ୍ୟାରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହିତ ଶୁଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିଗଲେ।
ତ୍ରସ୍ତାନାଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ତୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ରାନାଦାଯ ସର୍ଵତଃ। ତେଷାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ତଦା ଲଙ୍କାନିଵାସିନାମ୍
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ତାଙ୍କର ପିଲାମାନେକୁ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିବା ଲଙ୍କାବାସୀଙ୍କ ଶତ ଶହ ଲୋକ ଏ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଦହତ୍ ପାଵକସ୍ତତ୍ର ଜଜ୍ଵାଲ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ସାରଵନ୍ତି ମହାର୍ହାଣି ଗମ୍ଭୀରଗୁଣଵନ୍ତି ଚ
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସମସ୍ତ ମହଲ୍ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷରେ ପୁଣିପୁଣି ଜ୍ୱାଳା ଲଗାଇଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣ ଓ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ହେମଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାଣି ଚନ୍ଦ୍ରଶାଲୋନ୍ନତାନି ଚ। ତତ୍ର ଚିତ୍ରଗଵାକ୍ଷାଣି ସାଧିଷ୍ଠାନାନି ସର୍ଵଶଃ
ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଘର ଭଳି ଉଚ୍ଚ ମହଲ୍, ଚିତ୍ରିତ ଜନେଲା ଓ ନିଜସ୍ୱ ମଞ୍ଚ ଥିବା ସମସ୍ତ ଘର ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମଣିଵିଦ୍ରୁମଚିତ୍ରାଣି ସ୍ପୃଶନ୍ତୀଵ ଦିଵାକରମ୍। କ୍ରୌଞ୍ଚବର୍ହିଣଵୀଣାନାଂ ଭୂଷଣାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନୈଃ
ମଣି, ପଗଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ମୟୂର ଭାଁରୀ ଓ ଗହନାର ଧ୍ୱନିରେ ମହଲ୍ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା।
ନାଦିତାନ୍ଯଚଲାଭାନି ଵେଶ୍ମାନ୍ଯଗ୍ନିର୍ଦଦାହ ସଃ। ଜ୍ଵଲନେନ ପରୀତାନି ତୋରଣାନି ଚକାଶିରେ
ଅଗ୍ନି ସେଇ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅନୁରଣିତ ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ଜ୍ୱାଳାରେ ଘିରିଥିବା ତୋରଣଗୁଡ଼ିକ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରିଵ ନଦ୍ଧାନି ମେଘଜାଲାନି ଘର୍ମଗେ। ଜ୍ଵଲନେନ ପରୀତାନି ଗୃହାଣି ପ୍ରଚକାଶିରେ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଜଡିଥିବା ମେଘମାଳା ପରି, ଅଗ୍ନିରେ ଘିରିଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଦାଵାଗ୍ନିଦୀପ୍ତାନି ଯଥା ଶିଖରାଣି ମହାଗିରେଃ। ଵିମାନେଷୁ ପ୍ରସୁପ୍ତାଶ୍ଚ ଦହ୍ଯମାନା ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ଯେପରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଉଥାଏ, ସେପରି ମହଲ୍ରେ ଶୁଇଥିବା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତାଭରଣସଂଯୋଗା ହାହେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଵିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ। ତତ୍ର ଚାଗ୍ନିପରୀତାନି ନିପେତୁର୍ଭଵନାନ୍ଯପି
ଅଲଙ୍କାର ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେମାନେ 'ହା ହେ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଘିରିଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଉଥିଲା।
ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରହତାନୀଵ ଶିଖରାଣି ମହାଗିରେଃ। ତାନି ନିର୍ଦହ୍ଯମାନାନି ଦୂରତଃ ପ୍ରଚକାଶିରେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି, ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଘରଗୁଡ଼ିକ ଦୂରରୁ ଚମକୁଥିଲା।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରାଣୀଵ ଦହ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵଶଃ। ହର୍ମ୍ଯାଗ୍ରୈର୍ଦହ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ଜ୍ଵାଲାପ୍ରଜ୍ଵଲିତୈରପି
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିଯିବା ପରି, ମହଲ୍ର ଛାଦ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳାରେ ଜଳୁଥିଲା।
ରାତ୍ରୌ ସା ଦୃଶ୍ଯତେ ଲଙ୍କା ପୁଷ୍ପିତୈରିଵ କିଂଶୁକୈଃ। ହସ୍ତ୍ଯଧ୍ଯକ୍ଷୈର୍ଗଜୈର୍ମୁକ୍ତୈର୍ମୁକ୍ତୈଶ୍ଚ ତୁରଗୈରପି। ବଭୂଵ ଲଙ୍କା ଲୋକାନ୍ତେ ଭ୍ରାନ୍ତଗ୍ରାହ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ରାତିରେ ସେଇ ଲଙ୍କା ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ହାତୀପାଳକ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ା ହୋଇଥିବା ହାତୀ ଓ ଛାଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଲଙ୍କା ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମତାଳ ମାଛମାନେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵଂ ମୁକ୍ତଂ ଗଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଵଚିଦ୍ ଭୀତୋଽପସର୍ପତି। ଭୀତୋ ଭୀତଂ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଵଚିଦଶ୍ଵୋ ନିଵର୍ତତେ
କେଉଁଠି ଛାଡ଼ା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ହାତୀ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟୁଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ଭୟଭୀତ ହାତୀକୁ ଦେଖି ଘୋଡ଼ା ଭୟରେ ଫେରିଯାଉଥିଲା।
ଲଙ୍କାଯାଂ ଦହ୍ଯମାନାଯାଂ ଶୁଶୁଭେ ଚ ମହୋଦଧିଃ। ଛାଯାସଂସକ୍ତସଲିଲୋ ଲୋହିତୋଦ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ଲଙ୍କା ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଚାୟା ମିଶିଥିବା ପାଣିରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ସମୁଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ସା ବଭୂଵ ମୁହୂର୍ତେନ ହରିଭିର୍ଦୀପିତା ପୁରୀ। ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ଘୋରେ ପ୍ରଦୀପ୍ତେଵ ଵସୁନ୍ଧରା
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମକଡ଼ମାନେ ସେଇ ସହରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳାଇଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ଏହି ପୃଥିବୀ ଲୋକର ଶେଷରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଉଛି।
ନାରୀଜନସ୍ଯ ଧୂମେନ ଵ୍ଯାପ୍ତସ୍ଯୋଚ୍ଚୈର୍ଵିନେଦୁଷଃ। ସ୍ଵନୋ ଜ୍ଵଲନତପ୍ତସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଶତଯୋଜନମ୍
ଧୂମରେ ଘିରିଯାଇଥିବା ମହିଳାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏହି କାନ୍ଦଣି ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଜନ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରଦଗ୍ଧକାଯାନପରାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ନିର୍ଗତାନ୍ ବହିଃ। ସହସା ହ୍ଯୁତ୍ପତନ୍ତି ସ୍ମ ହରଯୋଽଥ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେହ ନେଇ ବାହାରିଆସିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ମନ୍ଦ୍ରିଲା ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଉଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନମ୍। ଦିଶୋ ଦଶ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚ ଵ୍ଯନାଦଯତ୍
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ସମସ୍ତ ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା।
ଵିଶଲ୍ଯୌ ଚ ମହାତ୍ମାନୌ ତାଵୁଭୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୌ ଜଗୃହତୁସ୍ତେ ଉଭେ ଧନୁଷୀ ଵରେ
ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ରହି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ତତୋ ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ରାମଶ୍ଚ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍। ବଭୂଵ ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଭଯାଵହଃ
ତାପରେ ରାମ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଅଶୋଭତ ତଦା ରାମୋ ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରଯନ୍ ମହତ୍। ଭଗଵାନିଵ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭଵୋ ଵେଦମଯଂ ଧନୁଃ
ସେ ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଇଲେ, ଯେପରି ରୂଷ୍ଟ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ବେଦମୟ ଧନୁଷ ଧରିଛନ୍ତି।
ଉଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନମ୍। ଜ୍ଯାଶବ୍ଦସ୍ତାଵୁଭୌ ଶବ୍ଦାଵତି ରାମସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୁଵେ
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସହିତ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦ ଏକାସାଥିରେ ଶୁଣାଗଲା।
ଵାନରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟଘୋଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନଃ। ଜ୍ଯାଶବ୍ଦଶ୍ଚାପି ରାମସ୍ଯ ତ୍ରଯଂ ଵ୍ଯାପ ଦିଶୋ ଦଶ
ବାନରମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ହୁଁକାର ଓ ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦ—ଏଇ ତିନିଟି ଦଶଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା।
ତସ୍ଯ କାର୍ମୁକନିର୍ମୁକ୍ତୈଃ ଶରୈସ୍ତତ୍ପୁରଗୋପୁରମ୍। କୈଲାସଶୃଙ୍ଗପ୍ରତିମଂ ଵିକୀର୍ଣମଭଵଦ୍ ଭୁଵି
ତାଙ୍କର ଧନୁଷରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀରରେ, ସହରର ଦ୍ୱାର ମହଳ, ଯାହା କୈଳାଶ ପର୍ବତ ଶିଖର ସମାନ ଥିଲା, ଭୂମିରେ ଭଙ୍ଗିଗଲା।
ତତୋ ରାମଶରାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମାନେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଚ। ସଂନାହୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତୁମୁଲଃ ସମପଦ୍ଯତ
ତାପରେ ରାମଙ୍କ ତୀର ଗୃହ ଓ ମହଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତେଷାଂ ସଂନହ୍ଯମାନାନାଂ ସିଂହନାଦଂ ଚ କୁର୍ଵତାମ୍। ଶର୍ଵରୀ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ରୌଦ୍ରୀଵ ସମପଦ୍ଯତ
ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ସିଂହ ଭଳି ହୁଁକାର ଦେଉଥିବାବେଳେ, ରାକ୍ଷସନାୟକମାନଙ୍କର ରାତି ମୃତ୍ୟୁଦେବୀ ପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
ଆଦିଷ୍ଟା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା। ଆସନ୍ନଂ ଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେଇ ବାନରନାୟକମାନେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱାର ପହଞ୍ଚି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଯଶ୍ଚ ଵୋ ଵିତଥଂ କୁର୍ଯାତ୍ ତତ୍ର ତତ୍ରାପ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ। ସ ହନ୍ତଵ୍ଯୋଽଭିସମ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ରାଜଶାସନଦୂଷକଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଥିବା କେହି ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ, ଧରି ମାରିଦିଆଯିବ।
ତେଷୁ ଵାନରମୁଖ୍ଯେଷୁ ଦୀପ୍ତୋଲ୍କୋଜ୍ଜ୍ଵଲପାଣିଷୁ। ସ୍ଥିତେଷୁ ଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଵଣଂ କ୍ରୋଧ ଆଵିଶତ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିଶଳା ହାତରେ ଧରି, ସେଇ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ରାବଣଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଭରିଗଲା।
ତସ୍ଯ ଜୃମ୍ଭିତଵିକ୍ଷେପାଦ୍ ଵ୍ଯାମିଶ୍ରା ଵୈ ଦିଶୋ ଦଶ। ରୂପଵାନିଵ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ଯୁର୍ଗାତ୍ରେଷ୍ଵଦୃଶ୍ଯତ
ତାଙ୍କର ଜମ୍ଭା ଓ ଦେହ ଏପାଖେପାଖି ହେବାରେ, ଦଶଦିଗ ଗୋଟେଠାରେ ମିଶିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା; ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା।