ଗୋପୁରାଟ୍ଟପ୍ରତୋଲୀଷୁ ଚର୍ଯାସୁ ଵିଵିଧାସୁ ଚ। ପ୍ରାସାଦେଷୁ ଚ ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ସସୃଜୁସ୍ତେ ହୁତାଶନମ୍
ଗୋପୁର, ଦୁର୍ଗ, ରାସ୍ତା, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ରାଜମହଳରେ ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ।
ତେଷାଂ ଗୃହସହସ୍ରାଣି ଦଦାହ ହୁତଭୁକ୍ ତଦା। ପ୍ରାସାଦାଃ ପର୍ଵତାକାରାଃ ପତନ୍ତି ଧରଣୀତଲେ
ସେଇ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଘର ଜଳାଇଦେଲେ; ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଜମହଳମାନେ ଭୂମିରେ ଉପଡ଼ି ପଡ଼ିଲେ।
ଅଗୁରୁର୍ଦହ୍ଯତେ ତତ୍ର ପରଂ ଚୈଵ ସୁଚନ୍ଦନମ୍। ମୌକ୍ତିକା ମଣଯଃ ସ୍ନିଗ୍ଧା ଵଜ୍ରଂ ଚାପି ପ୍ରଵାଲକମ୍
ସେଠାରେ ଅଗରୁ, ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନ, ମଣିମୁକ୍ତା, ମୃଦୁ ମଣି, ହୀରା ଓ ପାଗା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲା।
କ୍ଷୌମଂ ଚ ଦହ୍ଯତେ ତତ୍ର କୌଶେଯଂ ଚାପି ଶୋଭନମ୍। ଆଵିକଂ ଵିଵିଧଂ ଚୌର୍ଣଂ କାଞ୍ଚନଂ ଭାଣ୍ଡମାଯୁଧମ୍
ସେଠାରେ କପଡ଼, ସୁନ୍ଦର ପଟ, ବିଭିନ୍ନ ପଶୁଲୁଣ, ଚୁରୁଣା, ସୁନାର ବାତିଲା, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଜଳିଗଲା।
ନାନାଵିକୃତସଂସ୍ଥାନଂ ଵାଜିଭାଣ୍ଡପରିଚ୍ଛଦମ୍। ଗଜଗ୍ରୈଵେଯକକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ରଥଭାଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ସଂସ୍କୃତାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଘୋଡ଼ା ଉପକରଣ, ହାତୀର ଆବରଣ ଓ ଦାମ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ରଥ ଉପକରଣ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲା।
ତନୁତ୍ରାଣି ଚ ଯୋଧାନାଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାନାଂ ଚ ଵର୍ମ ଚ। ଖଡ୍ଗା ଧନୂଂଷି ଜ୍ଯାବାଣାସ୍ତୋମରାଙ୍କୁଶଶକ୍ତଯଃ
ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର କବଚ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ବର୍ମ, ତଳୱାର, ଧନୁଷ, ତୀର, ଅଙ୍କୁଶ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ରୋମଜଂ ଵାଲଜଂ ଚର୍ମ ଵ୍ଯାଘ୍ରଜଂ ଚାଣ୍ଡଜଂ ବହୁ। ମୁକ୍ତାମଣିଵିଚିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦାଂଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ
କେଶ, ଲୁଣ, ବାଘ ଚର୍ମ, ପକ୍ଷୀ ଚର୍ମ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚର୍ମ, ମଣିମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ରାଜମହଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ଵିଵିଧାନସ୍ତ୍ରସଂଘାତାନଗ୍ନିର୍ଦହତି ତତ୍ର ଵୈ। ନାନାଵିଧାନ୍ ଗୃହାଂଶ୍ଚିତ୍ରାନ୍ ଦଦାହ ହୁତଭୁକ୍ ତଦା
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ଚିତ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଘର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲା।
ଆଵାସାନ୍ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଗୃହଗୃଧ୍ନୁନାମ୍। ହେମଚିତ୍ରତନୁତ୍ରାଣାଂ ସ୍ରଗ୍ଭାଣ୍ଡାମ୍ବରଧାରିଣାମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋଭୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁନାର ଅଲଙ୍କାର ଓ ଚିତ୍ରିତ କବଚ, ମାଳା, ଗହନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଘରବାଡ଼ିକୁ ସେ ଜଳାଇଦେଲେ।
ସୀଧୁପାନଚଲାକ୍ଷାଣାଂ ମଦଵିହ୍ଵଲଗାମିନାମ୍। କାନ୍ତାଲମ୍ବିତଵସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଶତ୍ରୁସଂଜାତମନ୍ଯୁନାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଜୁଆ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇ ଏପଟେ ସେପଟେ ଘୁରୁଥିଲେ, ପ୍ରିୟାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଝୁଲିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଓ ଶତ୍ରୁତାରୁ ରାଗରେ ଜଳୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଘରକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜଳାଇଦେଲେ।
ଗଦାଶୂଲାସିହସ୍ତାନାଂ ଖାଦତାଂ ପିବତାମପି। ଶଯନେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ପ୍ରସୁପ୍ତାନାଂ ପ୍ରିଯୈଃ ସହ
ଯେଉଁମାନେ ହାତରେ ଗଦା, ଶୂଳ, ତଳୱାର ଧରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଖାଉଥିଲେ, ପିଉଥିଲେ, କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଶଯ୍ୟାରେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହିତ ଶୁଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିଗଲେ।
ତ୍ରସ୍ତାନାଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ତୂର୍ଣଂ ପୁତ୍ରାନାଦାଯ ସର୍ଵତଃ। ତେଷାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ତଦା ଲଙ୍କାନିଵାସିନାମ୍
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ତାଙ୍କର ପିଲାମାନେକୁ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିବା ଲଙ୍କାବାସୀଙ୍କ ଶତ ଶହ ଲୋକ ଏ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଦହତ୍ ପାଵକସ୍ତତ୍ର ଜଜ୍ଵାଲ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ସାରଵନ୍ତି ମହାର୍ହାଣି ଗମ୍ଭୀରଗୁଣଵନ୍ତି ଚ
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସମସ୍ତ ମହଲ୍ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷରେ ପୁଣିପୁଣି ଜ୍ୱାଳା ଲଗାଇଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣ ଓ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ହେମଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାଣି ଚନ୍ଦ୍ରଶାଲୋନ୍ନତାନି ଚ। ତତ୍ର ଚିତ୍ରଗଵାକ୍ଷାଣି ସାଧିଷ୍ଠାନାନି ସର୍ଵଶଃ
ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଘର ଭଳି ଉଚ୍ଚ ମହଲ୍, ଚିତ୍ରିତ ଜନେଲା ଓ ନିଜସ୍ୱ ମଞ୍ଚ ଥିବା ସମସ୍ତ ଘର ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମଣିଵିଦ୍ରୁମଚିତ୍ରାଣି ସ୍ପୃଶନ୍ତୀଵ ଦିଵାକରମ୍। କ୍ରୌଞ୍ଚବର୍ହିଣଵୀଣାନାଂ ଭୂଷଣାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନୈଃ
ମଣି, ପଗଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛୁଇଁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ମୟୂର ଭାଁରୀ ଓ ଗହନାର ଧ୍ୱନିରେ ମହଲ୍ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା।
ନାଦିତାନ୍ଯଚଲାଭାନି ଵେଶ୍ମାନ୍ଯଗ୍ନିର୍ଦଦାହ ସଃ। ଜ୍ଵଲନେନ ପରୀତାନି ତୋରଣାନି ଚକାଶିରେ
ଅଗ୍ନି ସେଇ ସମସ୍ତ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅନୁରଣିତ ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ଜ୍ୱାଳାରେ ଘିରିଥିବା ତୋରଣଗୁଡ଼ିକ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରିଵ ନଦ୍ଧାନି ମେଘଜାଲାନି ଘର୍ମଗେ। ଜ୍ଵଲନେନ ପରୀତାନି ଗୃହାଣି ପ୍ରଚକାଶିରେ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଜଡିଥିବା ମେଘମାଳା ପରି, ଅଗ୍ନିରେ ଘିରିଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଦାଵାଗ୍ନିଦୀପ୍ତାନି ଯଥା ଶିଖରାଣି ମହାଗିରେଃ। ଵିମାନେଷୁ ପ୍ରସୁପ୍ତାଶ୍ଚ ଦହ୍ଯମାନା ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ଯେପରି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଉଥାଏ, ସେପରି ମହଲ୍ରେ ଶୁଇଥିବା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତାଭରଣସଂଯୋଗା ହାହେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଵିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ। ତତ୍ର ଚାଗ୍ନିପରୀତାନି ନିପେତୁର୍ଭଵନାନ୍ଯପି
ଅଲଙ୍କାର ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେମାନେ 'ହା ହେ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଘିରିଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହେଉଥିଲା।
ଵଜ୍ରିଵଜ୍ରହତାନୀଵ ଶିଖରାଣି ମହାଗିରେଃ। ତାନି ନିର୍ଦହ୍ଯମାନାନି ଦୂରତଃ ପ୍ରଚକାଶିରେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି, ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଘରଗୁଡ଼ିକ ଦୂରରୁ ଚମକୁଥିଲା।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରାଣୀଵ ଦହ୍ଯମାନାନି ସର୍ଵଶଃ। ହର୍ମ୍ଯାଗ୍ରୈର୍ଦହ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ଜ୍ଵାଲାପ୍ରଜ୍ଵଲିତୈରପି
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିଯିବା ପରି, ମହଲ୍ର ଛାଦ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳାରେ ଜଳୁଥିଲା।
ରାତ୍ରୌ ସା ଦୃଶ୍ଯତେ ଲଙ୍କା ପୁଷ୍ପିତୈରିଵ କିଂଶୁକୈଃ। ହସ୍ତ୍ଯଧ୍ଯକ୍ଷୈର୍ଗଜୈର୍ମୁକ୍ତୈର୍ମୁକ୍ତୈଶ୍ଚ ତୁରଗୈରପି। ବଭୂଵ ଲଙ୍କା ଲୋକାନ୍ତେ ଭ୍ରାନ୍ତଗ୍ରାହ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ରାତିରେ ସେଇ ଲଙ୍କା ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ହାତୀପାଳକ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ା ହୋଇଥିବା ହାତୀ ଓ ଛାଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଲଙ୍କା ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମତାଳ ମାଛମାନେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵଂ ମୁକ୍ତଂ ଗଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଵଚିଦ୍ ଭୀତୋଽପସର୍ପତି। ଭୀତୋ ଭୀତଂ ଗଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଵଚିଦଶ୍ଵୋ ନିଵର୍ତତେ
କେଉଁଠି ଛାଡ଼ା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖି ହାତୀ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟୁଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ଭୟଭୀତ ହାତୀକୁ ଦେଖି ଘୋଡ଼ା ଭୟରେ ଫେରିଯାଉଥିଲା।
ଲଙ୍କାଯାଂ ଦହ୍ଯମାନାଯାଂ ଶୁଶୁଭେ ଚ ମହୋଦଧିଃ। ଛାଯାସଂସକ୍ତସଲିଲୋ ଲୋହିତୋଦ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ଲଙ୍କା ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଚାୟା ମିଶିଥିବା ପାଣିରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ସମୁଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ସା ବଭୂଵ ମୁହୂର୍ତେନ ହରିଭିର୍ଦୀପିତା ପୁରୀ। ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ଘୋରେ ପ୍ରଦୀପ୍ତେଵ ଵସୁନ୍ଧରା
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମକଡ଼ମାନେ ସେଇ ସହରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳାଇଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ଏହି ପୃଥିବୀ ଲୋକର ଶେଷରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଉଛି।
ନାରୀଜନସ୍ଯ ଧୂମେନ ଵ୍ଯାପ୍ତସ୍ଯୋଚ୍ଚୈର୍ଵିନେଦୁଷଃ। ସ୍ଵନୋ ଜ୍ଵଲନତପ୍ତସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଶତଯୋଜନମ୍
ଧୂମରେ ଘିରିଯାଇଥିବା ମହିଳାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ଏହି କାନ୍ଦଣି ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଜନ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରଦଗ୍ଧକାଯାନପରାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ନିର୍ଗତାନ୍ ବହିଃ। ସହସା ହ୍ଯୁତ୍ପତନ୍ତି ସ୍ମ ହରଯୋଽଥ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେହ ନେଇ ବାହାରିଆସିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ମନ୍ଦ୍ରିଲା ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଉଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନମ୍। ଦିଶୋ ଦଶ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ଚ ଵ୍ଯନାଦଯତ୍
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ସମସ୍ତ ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା।
ଵିଶଲ୍ଯୌ ଚ ମହାତ୍ମାନୌ ତାଵୁଭୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୌ ଜଗୃହତୁସ୍ତେ ଉଭେ ଧନୁଷୀ ଵରେ
ସେଇ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅକ୍ଷତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ରହି, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ତତୋ ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ରାମଶ୍ଚ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍। ବଭୂଵ ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଭଯାଵହଃ
ତାପରେ ରାମ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।