ହଵିସ୍ତତ୍ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ପାଵକଃ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥିତଃ। ସୋଽସ୍ତ୍ରମାହାରଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ଅଗ୍ନି ନିଜେ ଉଠି ହବନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ଧନୁଶ୍ଚାତ୍ମରଥଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଂ ତତ୍ରାଭ୍ଯମନ୍ତ୍ରଯତ୍। ତସ୍ମିନ୍ନାହୂଯମାନେଽସ୍ତ୍ରେ ହୂଯମାନେ ଚ ପାଵକେ। ସାର୍କଗ୍ରହେନ୍ଦୁନକ୍ଷତ୍ରଂ ଵିତତ୍ରାସ ନଭସ୍ଥଲମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ, ରଥ ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣକୁ ମନ୍ତ୍ରପୂତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଅସ୍ତ୍ର ଆହ୍ୱାନ ହେଉଥିଲା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ହବନ ଦିଆଯାଉଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ସହିତ ଆକାଶ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା।
ସ ପାଵକଂ ପାଵକଦୀପ୍ତତେଜା ହୁତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵଃ। ସଚାପବାଣାସିରଥାଶ୍ଵସୂତଃ ଖେଽନ୍ତର୍ଦଧେଽଽତ୍ମାନମଚିନ୍ତ୍ଯଵୀର୍ଯଃ
ଅଗ୍ନିକୁ ହବନ କରି, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧନୁଷ, ବାଣ, ତଳୱାର, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଆକାଶରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତୋ ହଯରଥାକୀର୍ଣଂ ପତାକାଧ୍ଵଜଶୋଭିତମ୍। ନିର୍ଯଯୌ ରାକ୍ଷସବଲଂ ନର୍ଦମାନଂ ଯୁଯୁତ୍ସଯା
ତାପରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଭରିଥିବା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଗର୍ଜନ କରି ବାହାରିଗଲା।
ତେ ଶରୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଚିତ୍ରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଵେଗୈରଲଂକୃତୈଃ। ତୋମରୈରଙ୍କୁଶୈଶ୍ଚାପି ଵାନରାଞ୍ଜଘ୍ନୁରାହଵେ
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତୀବ୍ର ତୀର, ବଣ୍ଡୁକ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ରାଵଣିସ୍ତୁ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାନ୍ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ନିଶାଚରାନ୍। ହୃଷ୍ଟା ଭଵନ୍ତୋ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତୁ ଵାନରାଣାଂ ଜିଘାଂସଯା
କିନ୍ତୁ ରାବଣ, ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ନିଶାଚରମାନେକୁ ଦେଖି, କହିଲେ—'ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ ଏବଂ ବାନରମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କର!'
ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ଗର୍ଜନ୍ତୋ ଜଯକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଂସ୍ତତୋ ଘୋରଂ ଵାନରାନ୍ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଗର୍ଜନ କରି, ବାନରମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା କଲେ।
ସ ତୁ ନାଲୀକନାରାଚୈର୍ଗଦାଭିର୍ମୁସଲୈରପି। ରକ୍ଷୋଭିଃ ସଂଵୃତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵାନରାନ୍ ଵିଚକର୍ଷ ହ
ସେଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଳିକ, ନାରାଚ, ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ବାନରମାନେକୁ ପଛକୁ ହଟାଇଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାଃ ସମରେ ଵାନରାଃ ପାଦପାଯୁଧାଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ତ ସହସା ରାଵଣିଂ ଶୈଲପାଦପୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଉଥିବା ବାନରମାନେ, ଗଛକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରି, ହଠାତ୍ ରାବଣ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ବର୍ଷା କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତୁ ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାତେଜା ମହାବଲଃ। ଵାନରାଣାଂ ଶରୀରାଣି ଵ୍ଯଧମଦ୍ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ
ତାପରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ବହୁତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବାନରମାନେର ଦେହକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଶରେଣୈକେନ ଚ ହରୀନ୍ ନଵ ପଞ୍ଚ ଚ ସପ୍ତ ଚ। ବିଭେଦ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସାନ୍ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ବାନରକୁ ଏକ ତୀରରେ, କେହିକୁ ପାଞ୍ଚ, ସାତ କିମ୍ବା ନଅ ତୀରରେ ଘାୟଲ କଲେ; ଏହି ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସ ଶରୈଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈଃ ଶାତକୁମ୍ଭଵିଭୂଷଣୈଃ। ଵାନରାନ୍ ସମରେ ଵୀରଃ ପ୍ରମମାଥ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ
ସେ ଅଜୟ ନାୟକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତେ ଭିନ୍ନଗାତ୍ରାଃ ସମରେ ଵାନରାଃ ଶରପୀଡିତାଃ। ପେତୁର୍ମଥିତସଂକଲ୍ପାଃ ସୁରୈରିଵ ମହାସୁରାଃ
ସେହି ବାନରମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗ କରୁଥିବା, ମନୋବଳ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ମହାଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଦେଇଥିଲେ ସେଭଳି।
ତେ ତପନ୍ତମିଵାଦିତ୍ଯଂ ଘୋରୈର୍ବାଣଗଭସ୍ତିଭିଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସଂଯୁଗେ ଵାନରର୍ଷଭାଃ
କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିବା ବାନରମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଶରର କିରଣରେ ତପୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯେପରି ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ, ସେଭଳି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଵାନରାଃ ସର୍ଵେ ଭିନ୍ନଦେହା ଵିଚେତସଃ। ଵ୍ଯଥିତା ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ସ୍ମ ରୁଧିରେଣ ସମୁକ୍ଷିତାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବାନର, ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଓ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେବାରୁ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ବେଦନାରେ ପଳାଇଗଲେ।
ରାମସ୍ଯାର୍ଥେ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଵାନରାସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ। ନର୍ଦନ୍ତସ୍ତେଽନିଵୃତ୍ତାସ୍ତୁ ସମରେ ସଶିଲାଯୁଧାଃ
ତଥାପି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ, ପ୍ରାଣକୁ ଅବହେଳା କରି, ବାନରମାନେ ପଛକୁ ହଟିଲେନି, ଗର୍ଜନ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପଥର ଉଠାଇ ଲଢ଼ିଲେ।
ତେ ଦ୍ରୁମୈଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ଶିଲାଭିଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ତ ସମରେ ରାଵଣିଂ ସମଵସ୍ଥିତାଃ
ସେହି ବାନରଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହି, ରାବଣଙ୍କୁ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ପଥର ଝରି ମାରିଲେ।
ତଂ ଦ୍ରୁମାଣାଂ ଶିଲାନାଂ ଚ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରାଣହରଂ ମହତ୍। ଵ୍ଯପୋହତ ମହାତେଜା ରାଵଣିଃ ସମିତିଂଜଯଃ
କିନ୍ତୁ ବିଜୟୀ ଓ ପ୍ରବଳ ରାବଣ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରାଣ ନେଉଥିବା ଗଛ ଓ ପଥରର ବର୍ଷାକୁ ପଛେଇଦେଲେ।
ତତଃ ପାଵକସଂକାଶୈଃ ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ। ଵାନରାଣାମନୀକାନି ବିଭେଦ ସମରେ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭୁ, ଅଗ୍ନିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର ଶରରେ, ବାନରମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭେଦିଦେଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଗନ୍ଧମାଦନମ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ନଵଭିଶ୍ଚୈଵ ନଲଂ ଦୂରାଦଵସ୍ଥିତମ୍
ଅଠାରଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ଦୂରରୁ ନବଟି ଶରରେ ନଳଙ୍କୁ ଆହତ କଲେ।
ସପ୍ତଭିସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମୈନ୍ଦଂ ମର୍ମଵିଦାରଣୈଃ। ପଞ୍ଚଭିର୍ଵିଶିଖୈଶ୍ଚୈଵ ଗଜଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ
ସାତଟି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସ୍ଥିଭିଦାରକ ଶରରେ ସେ ମୈନ୍ଦଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଶରରେ ଗଜଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ କଲେ।
ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ତୁ ଦଶଭିର୍ନୀଲଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଭିରେଵ ଚ। ସୁଗ୍ରୀଵମୃଷଭଂ ଚୈଵ ସୋଽଙ୍ଗଦଂ ଦ୍ଵିଵିଦଂ ତଥା
ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ ଦଶଟି, ନୀଳଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ଶରରେ ଘାୟଲ କଲେ, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ, ଋଷଭ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆହତ କଲେ।
ଘୋରୈର୍ଦତ୍ତଵରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନିଷ୍ପ୍ରାଣାନକରୋତ୍ ତଦା। ଅନ୍ଯାନପି ତଥା ମୁଖ୍ଯାନ୍ ଵାନରାନ୍ ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ
ଭୟଙ୍କର ଓ ବରଦାନପ୍ରାପ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ, ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ କରିଦେଲେ।
ଅର୍ଦଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ସ ଶରୈଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈଃ ସୁମୁକ୍ତୈଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିଭିଃ
କ୍ରୋଧିତ ଓ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ, ସେ ଯେପରି ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ତୀବ୍ର ଶରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵାନରାଣାମନୀକାନି ନିର୍ମମନ୍ଥ ମହାରଣେ। ଆକୁଲାଂ ଵାନରୀଂ ସେନାଂ ଶରଜାଲେନ ପୀଡିତାମ୍
ସେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଶରର ବର୍ଷାରେ ବାନର ସେନା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ହୃଷ୍ଟଃ ସ ପରଯା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦଦର୍ଶ କ୍ଷତଜୋକ୍ଷିତାମ୍। ପୁନରେଵ ମହାତେଜା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାତ୍ମଜୋ ବଲୀ
ସେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯିବା ବାନରମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପୁଣିଥରେ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।
ସଂସୃଜ୍ଯ ବାଣଵର୍ଷଂ ଚ ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଷଂ ଚ ଦାରୁଣମ୍। ମମର୍ଦ ଵାନରାନୀକଂ ପରିତସ୍ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ ବଲୀ
ଘୋର ଶର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାନରମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲେ।
ସ୍ଵସୈନ୍ଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସମେତ୍ଯ ତୂର୍ଣଂ ମହାହଵେ ଵାନରଵାହିନୀଷୁ। ଅଦୃଶ୍ଯମାନଃ ଶରଜାଲମୁଗ୍ରଂ ଵଵର୍ଷ ନୀଲାମ୍ବୁଧରୋ ଯଥାମ୍ବୁ
ସେ ନିଜ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଲେ; ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଘୋର ଶରର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଜଳ ବର୍ଷା କରେ।
ତେ ଶକ୍ରଜିଦ୍ବାଣଵିଶୀର୍ଣଦେହା ମାଯାହତା ଵିସ୍ଵରମୁନ୍ନଦନ୍ତଃ। ରଣେ ନିପେତୁର୍ହରଯୋଽଦ୍ରିକଲ୍ପା ଯଥେନ୍ଦ୍ରଵଜ୍ରାଭିହତା ନଗେନ୍ଦ୍ରାଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କ ଶରରେ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ମାୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ବାନରବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ତେ କେଵଲଂ ସଂଦଦୃଶୁଃ ଶିତାଗ୍ରାନ୍ ବାଣାନ୍ ରଣେ ଵାନରଵାହିନୀଷୁ। ମାଯାଵିଗୂଢଂ ଚ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁଂ ନ ଚାତ୍ର ତଂ ରାକ୍ଷସମପ୍ଯପଶ୍ଯନ୍
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରମାନେକୁ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମାୟାରେ ଲୁଚିଥିବାରୁ, ସେଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିପାରିଲେନି।