ଆଗ୍ନେଯେନ ତଦାସ୍ତ୍ରେଣ ଯୋଜଯାମାସ ସାଯକମ୍। ସ ଜଜ୍ଵାଲ ତଦା ବାଣୋ ଧନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ରରେ ତୀର ଯୋଗ କରି, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଧନୁଷରେ ତୀରଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଲା।
ଅତିକାଯୋଽତିତେଜସ୍ଵୀ ରୌଦ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦଦେ। ତେନ ବାଣଂ ଭୁଜଙ୍ଗାଭଂ ହେମପୁଙ୍ଖମଯୋଜଯତ୍
ଅତିକାୟ, ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେଥିରେ ସର୍ପ ସମାନ ଏବଂ ସୁନା ଆଖି ଥିବା ଏକ ତୀର ଲଗାଇଲେ।
ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଵଲିତଂ ଘୋରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶରମାହିତମ୍। ଅତିକାଯାଯ ଚିକ୍ଷେପ କାଲଦଣ୍ଡମିଵାନ୍ତକଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହା ସଜାଗ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଯୁକ୍ତ ବାଣଟିକୁ ଅତିକାୟଙ୍କ ଉପରେ ଏମିତି ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଆଗ୍ନେଯାସ୍ତ୍ରାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଣଂ ନିଶାଚରଃ। ଉତ୍ସସର୍ଜ ତଦା ବାଣଂ ରୌଦ୍ରଂ ସୂର୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋଜିତମ୍
ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଥିବା ବାଣଟିକୁ ଦେଖି, ସେଇ ରାତିର ଦାନବ ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଅସ୍ତ୍ର ଯୋଗ କରିଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାଵୁଭାଵମ୍ବରେ ବାଣାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ। ତେଜସା ସମ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ରୌ କ୍ରୁଦ୍ଧାଵିଵ ଭୁଜଙ୍ଗମୌ
ସେଇ ଦୁଇଟି ବାଣ ଆକାଶରେ ଏକାଉପରେ ଏକ ଘାତ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଟିପ୍ସ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ଯେପରି ଦୁଇଟି କ୍ରୁଧ୍ଧ ସାପ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିନିର୍ଦହ୍ଯ ପେତତୁଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଜଳାଇ ଦେଇ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନିରର୍ଚିଷୌ ଭସ୍ମକୃତୌ ନ ଭ୍ରାଜେତେ ଶରୋତ୍ତମୌ। ତାଵୁଭୌ ଦୀପ୍ଯମାନୌ ସ୍ମ ନ ଭ୍ରାଜେତେ ମହୀତଲେ
ଏବେ ସେଇ ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ବାଣ ଆଉ ଜ୍ୱଳିଲେ ନାହିଁ, ରାଖ ହୋଇଗଲେ; ଦୁଇଟି ଦେହ ଜ୍ୱଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ଆଉ ଚମକୁନାହିଁ।
ତତୋଽତିକାଯଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରମୈଷୀକମୁତ୍ସୃଜତ୍। ତତଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସୌମିତ୍ରିରସ୍ତ୍ରମୈନ୍ଦ୍ରେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ, ଅତିକାୟ ଭୟଙ୍କର ରେଜରେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନଳଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ବୀର ସୌମିତ୍ରି ଇନ୍ଦ୍ରଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଐଷୀକଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରୋ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଯାମ୍ଯେନାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୋଜଯାମାସ ସାଯକମ୍
ନଳଅସ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯମଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଥିବା ବାଣ ତିଆରି କଲେ।
ତତସ୍ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ନିଶାଚରଃ। ଵାଯଵ୍ଯେନ ତଦସ୍ତ୍ରେଣ ନିଜଘାନ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତାପରେ, ସେଇ ରାତିର ଦାନବ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟିକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାୟୁଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ଶରଧାରାଭିର୍ଧାରାଭିରିଵ ତୋଯଦଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାଵଣାତ୍ମଜମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଶରବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଜଳଧାରା ଝରାଏ।
ତେଽତିକାଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ କଵଚେ ଵଜ୍ରଭୂଷିତେ। ଭଗ୍ନାଗ୍ରଶଲ୍ଯାଃ ସହସା ପେତୁର୍ବାଣା ମହୀତଲେ
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଅତିକାୟଙ୍କ ବଜ୍ରମଣି ଲାଗିଥିବା କବଚକୁ ଆଘାତ କରି, ଟିପ୍ସ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାନ୍ମୋଘାନଭିସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ ବାଣାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ମହାଯଶାଃ
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଉ ଏକ ହଜାର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ସ ଵୃଷ୍ଯମାଣୋ ବାଣୌଘୈରତିକାଯୋ ମହାବଲଃ। ଅଵଧ୍ଯକଵଚଃ ସଂଖ୍ଯେ ରାକ୍ଷସୋ ନୈଵ ଵିଵ୍ଯଥେ
ଅତିକାୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାକାୟ ରାକ୍ଷସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବାରୁ, ବାଣର ବୃଷ୍ଟି ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଶରଂ ଚାଶୀଵିଷାକାରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଵ୍ଯପାସୃଜତ୍। ସ ତେନ ଵିଦ୍ଧଃ ସୌମିତ୍ରିର୍ମର୍ମଦେଶେ ଶରେଣ ହ
ସେ ଏକ ଅତି ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଆକୃତିର ବାଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଘାତ ହୋଇ, ସୌମିତ୍ରି ଆହତ ହେଲେ।
ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରଂ ନିଃସଂଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଭଵଚ୍ଛତ୍ରୁତାପନଃ। ତତଃ ସଂଜ୍ଞାମୁପାଲଭ୍ଯ ଚତୁର୍ଭିଃ ସାଯକୋତ୍ତମୈଃ
କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁମାରକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଚେତନ ହେଲେ; ପରେ ସଚେତନ ହୋଇ, ଚାରିଟି ଉତ୍ତମ ବାଣ ନେଇ—
ନିଜଘାନ ହଯାନ୍ ସଂଖ୍ଯେ ସାରଥିଂ ଚ ମହାବଲଃ। ଧ୍ଵଜସ୍ଯୋନ୍ମଥନଂ କୃତ୍ଵା ଶରଵର୍ଷୈରରିଂଦମଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଓ ସାରଥିକୁ ଘାତ କଲେ; ଶତ୍ରୁ ନିବାରକ ଏକ ଶରବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଧ୍୵ଜକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ସ ସୌମିତ୍ରିସ୍ତାନ୍ ଶରାନଭିଲକ୍ଷିତାନ୍। ମୁମୋଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ବାଣାନ୍ ଵଧାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ
ସୌମିତ୍ରି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ, ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଶର ଛାଡ଼ିଲେ।
ନ ଶଶାକ ରୁଜଂ କର୍ତୁଂ ଯୁଧି ତସ୍ଯ ନରୋତ୍ତମଃ। ଅଥୈନମଭ୍ଯୁପାଗମ୍ଯ ଵାଯୁର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାନ ନର ତାଙ୍କୁ କେବେ ଆହତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏବେ ବାୟୁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଵରୋ ହ୍ଯେଷ ଅଵଧ୍ଯକଵଚାଵୃତଃ। ବ୍ରାହ୍ମେଣାସ୍ତ୍ରେଣ ଭିନ୍ଧ୍ଯେନମେଷ ଵଧ୍ଯୋ ହି ନାନ୍ଯଥା। ଅଵଧ୍ଯ ଏଷ ହ୍ଯନ୍ଯେଷାମସ୍ତ୍ରାଣାଂ କଵଚୀ ବଲୀ
ଏହି ଅତିକାୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ପାଇଛି ଏବଂ ଅଜୟ କବଚ ଧାରଣ କରିଛି; ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଘାତ କର, କାରଣ ଏହିପରି ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିହେବ ନାହିଁ। ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅଜୟ, କାରଣ ସେ କବଚଧାରୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ତତସ୍ତୁ ଵାଯୋର୍ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ ସୌମିତ୍ରିରିନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମାନଵୀର୍ଯଃ। ସମାଦଧେ ବାଣମଥୋଗ୍ରଵେଗଂ ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ସହସା ନିଯୁଜ୍ଯ
ତାପରେ ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସୌମିତ୍ରି ଏକ ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଧରି, ସେଥିରେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ଵରାସ୍ତ୍ରେ ତୁ ନିଯୁଜ୍ଯମାନେ ସୌମିତ୍ରିଣା ବାଣଵରେ ଶିତାଗ୍ରେ। ଦିଶଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମହାଗ୍ରହାଶ୍ଚ ନଭଶ୍ଚ ତତ୍ରାସ ରରାସ ଚୋର୍ଵୀ
ସୌମିତ୍ରି ତାହା ସର ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଲଗାଇବା ସମୟରେ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗ୍ରହ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ସେଠାରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ନିଯୁଜ୍ଯ ଚାପେ ଶରଂ ସପୁଙ୍ଖଂ ଯମଦୂତକଲ୍ପମ୍। ସୌମିତ୍ରିରିନ୍ଦ୍ରାରିସୁତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସସର୍ଜ ବାଣଂ ଯୁଧି ଵଜ୍ରକଲ୍ପମ୍
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯମଦୂତ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଓ ପାଖା ଲାଗିଥିବା ସରଟିକୁ ସୌମିତ୍ରି ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋତ୍ସୃଷ୍ଟଵିଵୃଦ୍ଧଵେଗଂ ସମାପତନ୍ତଂ ଶ୍ଵସନୋଗ୍ରଵେଗମ୍। ସୁପର୍ଣଵଜ୍ରୋତ୍ତମଚିତ୍ରପୁଙ୍ଖଂ ତଦାତିକାଯଃ ସମରେ ଦଦର୍ଶ
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସୁଥିବା, ପବନ ସମାନ ତୀବ୍ର ବେଗ ଓ ସୁନ୍ଦର ପାଖା ଥିବା ଏହି ସରଟିକୁ ଅତିକାୟ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ସହସାତିକାଯୋ ଜଘାନ ବାଣୈର୍ନିଶିତୈରନେକୈଃ। ସ ସାଯକସ୍ତସ୍ଯ ସୁପର୍ଣଵେଗ- ସ୍ତଥାତିଵେଗେନ ଜଗାମ ପାର୍ଶ୍ଵମ୍
ଏହି ସରଟିକୁ ହଠାତ୍ ଦେଖି, ଅତିକାୟ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମାରିଲେ; ତଥାପି, ଗରୁଡ଼ ସମାନ ବେଗ ଥିବା ସରଟି ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କର ପାଖକୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଗଲା।
ତମାଗତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତଦାତିକାଯୋ ବାଣଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତାନ୍ତକକାଲକଲ୍ପମ୍। ଜଘାନ ଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିଗଦାକୁଠାରୈଃ ଶୂଲୈଃ ଶରୈଶ୍ଚାପ୍ଯଵିପନ୍ନଚେଷ୍ଟଃ
ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମାନ ବାଣଟି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅତିକାୟ ଭୟହୀନ ହୋଇ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, ଗଦା, କୁଠାର, ଶୂଳ ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତାନ୍ଯାଯୁଧାନ୍ଯଦ୍ଭୁତଵିଗ୍ରହାଣି ମୋଘାନି କୃତ୍ଵା ସ ଶରୋଽଗ୍ନିଦୀପ୍ତଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ କିରୀଟଜୁଷ୍ଟଂ ତଦାତିକାଯସ୍ଯ ଶିରୋ ଜହାର
ସେଇ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରି, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସରଟି ଅତିକାୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ମୁକୁଟକୁ ଧରି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲା।
ତଚ୍ଛିରଃ ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଷୁପ୍ରମର୍ଦିତମ୍। ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଶୃଙ୍ଗଂ ହିମଵତୋ ଯଥା
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବାଣରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡର ରକ୍ଷାବସ୍ତ୍ର ସହିତ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖର ପଡ଼ିଯିବା ପରି ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ଲୁହୁଚିପଡ଼ିଲା।
ତଂ ଭୂମୌ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକ୍ଷିପ୍ତାମ୍ବରଭୂଷଣମ୍। ବଭୂଵୁର୍ଵ୍ଯଥିତାଃ ସର୍ଵେ ହତଶେଷା ନିଶାଚରାଃ
ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଜମା କପଡ଼ା ଓ ଗହଣା ଛିଟିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ବଞ୍ଚିଥିବା ସମସ୍ତ ରାତିର ଦୂତମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ।
ତେ ଵିଷଣ୍ଣମୁଖା ଦୀନାଃ ପ୍ରହାରଜନିତଶ୍ରମାଃ। ଵିନେଦୁରୁଚ୍ଚୈର୍ବହଵଃ ସହସା ଵିସ୍ଵରୈଃ ସ୍ଵରୈଃ
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ମାନ୍ଦ, ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଆଘାତରେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ; ବହୁତେ ଏକାସାଥିରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କନ୍ଦିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଧ୍ୱନି ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା।