ବାଲୋଽଯମିତି ଵିଜ୍ଞାଯ ନ ଚାଵଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି। ବାଲୋ ଵା ଯଦି ଵା ଵୃଦ୍ଧୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଜାନୀହି ସଂଯୁଗେ
ମୋତେ ଶିଶୁ ଭାବି ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶିଶୁ ହେଉ କି ବୃଦ୍ଧ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବିବ।
ବାଲେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ରାନ୍ତାସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମୈଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହେତୁମତ୍ ପରମାର୍ଥଵତ୍। ଅତିକାଯଃ ପ୍ରଚୁକ୍ରୋଧ ବାଣଂ ଚୋତ୍ତମମାଦଦେ
ଏକ ଶିଶୁ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦେ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିଥିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଅତିକାୟ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ବାଣ ନେଲେ।
ତତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରା ଭୂତା ଦେଵା ଦୈତ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ। ଗୁହ୍ଯକାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନସ୍ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମନ୍
ତାପରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଭୂତ, ଦେବତା, ଦାନବ, ମହାର୍ଷି ଓ ମହାତ୍ମା ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତତୋଽତିକାଯଃ କୁପିତଶ୍ଚାପମାରୋପ୍ଯ ସାଯକମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ସଂକ୍ଷିପନ୍ନିଵ ଚାମ୍ବରମ୍
ତାପରେ ଅତିକାୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧନୁଷରେ ବାଣ ଲଗାଇ, ଆକାଶକୁ ସଂକୋଚିତ କରୁଥିବା ପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ନିଶିତଂ ଶରମାଶୀଵିଷୋପମମ୍। ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା
ତାହା ସର୍ପର ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରଟି ଝପଟି ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁମାରକ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ତୀରରେ ସେଠାରେ କାଟିଦେଲେ।
ତଂ ନିକୃତ୍ତଂ ଶରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତ୍ତଭୋଗମିଵୋରଗମ୍। ଅତିକାଯୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପଞ୍ଚ ବାଣାନ୍ ସମାଦଧେ
ତାଙ୍କର ତୀରଟି ମୁଣ୍ଡ କାଟା ସାପର ଭଳି ଛିନ୍ନ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଅତିକାୟ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଧରିଲେ।
ତାନ୍ ଶରାନ୍ ସମ୍ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ନିଶାଚରଃ। ତାନପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭରତାନୁଜଃ
ସେ ରାତିର ଦାନବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ସେଇ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭରତଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତାନ୍ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା। ଆଦଦେ ନିଶିତଂ ବାଣଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କାଟିଦେଇ, ଏବେ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରିଲେ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ ଶରେଣ ନତପର୍ଵଣା। ଲଲାଟେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାଜଘାନ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ ଟାଣି ନମା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ, ସେ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିକାୟଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଘାତ କଲେ।
ସ ଲଲାଟେ ଶରୋ ମଗ୍ନସ୍ତସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଦଦୃଶେ ଶୋଣିତେନାକ୍ତଃ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵାଚଲେ
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଘୁସିଥିବା ତୀରଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ନାଗରାଜ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ରାକ୍ଷସଃ ପ୍ରଚକମ୍ପେଽଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଷୁ ପ୍ରପୀଡିତଃ। ରୁଦ୍ରବାଣହତଂ ଘୋରଂ ଯଥା ତ୍ରିପୁରଗୋପୁରମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଗଭୀର କମ୍ପିଗଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁର ଦୁର୍ଗ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତୀର ଘାତରେ କମ୍ପିଥିଲା।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଚାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵିମୃଶ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ। ସାଧୁ ବାଣନିପାତେନ ଶ୍ଲାଘନୀଯୋଽସି ମେ ରିପୁଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଆପଣକୁ ସ୍ଥିର କରି, ଚିନ୍ତା କଲେ— 'ଏମିତି ତୀରବୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ।'
ଵିଧାଯୈଵଂ ଵିଦାର୍ଯାସ୍ଯଂ ନିଯମ୍ଯ ଚ ମହାଭୁଜୌ। ସ ରଥୋପସ୍ଥମାସ୍ଥାଯ ରଥେନ ପ୍ରଚଚାର ହ
ଏଭଳି ଆପଣକୁ ସ୍ଥିର କରି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ରଥର ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେ ରଥ ଚଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଏଵଂ ତ୍ରୀନ୍ ପଞ୍ଚ ସପ୍ତେତି ସାଯକାନ୍ ରାକ୍ଷସର୍ଷଭଃ। ଆଦଦେ ସଂଦଧେ ଚାପି ଵିଚକର୍ଷୋତ୍ସସର୍ଜ ଚ
ଏଭଳି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିକାୟ, ତିନି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ ତୀର ଧରି, ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, ଟାଣି, ଛାଡ଼ିଲେ।
ତେ ବାଣାଃ କାଲସଂକାଶା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତାଃ। ହେମପୁଙ୍ଖା ରଵିପ୍ରଖ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦୀପ୍ତମିଵାମ୍ବରମ୍
ସେ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ ଭଳି, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟି, ସୁନା ଆଖି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ଆକାଶକୁ ଅଗ୍ନିମୟ କରିଦେଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ ରାକ୍ଷସୋତ୍ସୃଷ୍ଟାନ୍ ଶରୌଘାନ୍ ରାଘଵାନୁଜଃ। ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈର୍ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ, ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇନଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ରାକ୍ଷସ ଛାଡ଼ିଥିବା ସେ ତୀରବୃଷ୍ଟିକୁ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତାନ୍ ଶରାନ୍ ଯୁଧି ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନିକୃତ୍ତାନ୍ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଚୁକୋପ ତ୍ରିଦଶେନ୍ଦ୍ରାରିର୍ଜଗ୍ରାହ ନିଶିତଂ ଶରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ତୀରଗୁଡ଼ିକ କାଟାଯିବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରିଲେ।
ସ ସଂଧାଯ ମହାତେଜାସ୍ତଂ ବାଣଂ ସହସୋତ୍ସୃଜତ୍। ତେନ ସୌମିତ୍ରିମାଯାନ୍ତମାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୀର ଧନୁଷରେ ତୀର ଲଗାଇ, ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ି, ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟାରେ ଥିବାବେଳେ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଅତିକାଯେନ ସୌମିତ୍ରିସ୍ତାଡିତୋ ଯୁଧି ଵକ୍ଷସି। ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ତୀଵ୍ରଂ ମଦଂ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିକାୟଙ୍କ ତୀରରେ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ ହେଲା, ସେ ତୀବ୍ର ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ କରିଲେ, ମଦ ମତ୍ତ ହାତୀ ଭଳି।
ସ ଚକାର ତଦାତ୍ମାନଂ ଵିଶଲ୍ଯଂ ସହସା ଵିଭୁଃ। ଜଗ୍ରାହ ଚ ଶରଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମସ୍ତ୍ରେଣାପି ସମାଦଦେ
ସେଇ ସମୟରେ, ସଉମିତ୍ରି ତୁରନ୍ତ ଆପଣକୁ ତୀରମୁକ୍ତ କରି, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରି, ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଆଗ୍ନେଯେନ ତଦାସ୍ତ୍ରେଣ ଯୋଜଯାମାସ ସାଯକମ୍। ସ ଜଜ୍ଵାଲ ତଦା ବାଣୋ ଧନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ରରେ ତୀର ଯୋଗ କରି, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଧନୁଷରେ ତୀରଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଲା।
ଅତିକାଯୋଽତିତେଜସ୍ଵୀ ରୌଦ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦଦେ। ତେନ ବାଣଂ ଭୁଜଙ୍ଗାଭଂ ହେମପୁଙ୍ଖମଯୋଜଯତ୍
ଅତିକାୟ, ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେଥିରେ ସର୍ପ ସମାନ ଏବଂ ସୁନା ଆଖି ଥିବା ଏକ ତୀର ଲଗାଇଲେ।
ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଵଲିତଂ ଘୋରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶରମାହିତମ୍। ଅତିକାଯାଯ ଚିକ୍ଷେପ କାଲଦଣ୍ଡମିଵାନ୍ତକଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହା ସଜାଗ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଯୁକ୍ତ ବାଣଟିକୁ ଅତିକାୟଙ୍କ ଉପରେ ଏମିତି ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଆଗ୍ନେଯାସ୍ତ୍ରାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଣଂ ନିଶାଚରଃ। ଉତ୍ସସର୍ଜ ତଦା ବାଣଂ ରୌଦ୍ରଂ ସୂର୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋଜିତମ୍
ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଥିବା ବାଣଟିକୁ ଦେଖି, ସେଇ ରାତିର ଦାନବ ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଅସ୍ତ୍ର ଯୋଗ କରିଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାଵୁଭାଵମ୍ବରେ ବାଣାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ। ତେଜସା ସମ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ରୌ କ୍ରୁଦ୍ଧାଵିଵ ଭୁଜଙ୍ଗମୌ
ସେଇ ଦୁଇଟି ବାଣ ଆକାଶରେ ଏକାଉପରେ ଏକ ଘାତ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଟିପ୍ସ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ଯେପରି ଦୁଇଟି କ୍ରୁଧ୍ଧ ସାପ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିନିର୍ଦହ୍ଯ ପେତତୁଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଜଳାଇ ଦେଇ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନିରର୍ଚିଷୌ ଭସ୍ମକୃତୌ ନ ଭ୍ରାଜେତେ ଶରୋତ୍ତମୌ। ତାଵୁଭୌ ଦୀପ୍ଯମାନୌ ସ୍ମ ନ ଭ୍ରାଜେତେ ମହୀତଲେ
ଏବେ ସେଇ ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ବାଣ ଆଉ ଜ୍ୱଳିଲେ ନାହିଁ, ରାଖ ହୋଇଗଲେ; ଦୁଇଟି ଦେହ ଜ୍ୱଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ଆଉ ଚମକୁନାହିଁ।
ତତୋଽତିକାଯଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରମୈଷୀକମୁତ୍ସୃଜତ୍। ତତଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସୌମିତ୍ରିରସ୍ତ୍ରମୈନ୍ଦ୍ରେଣ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ, ଅତିକାୟ ଭୟଙ୍କର ରେଜରେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନଳଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ବୀର ସୌମିତ୍ରି ଇନ୍ଦ୍ରଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଐଷୀକଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରୋ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଯାମ୍ଯେନାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୋଜଯାମାସ ସାଯକମ୍
ନଳଅସ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯମଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଥିବା ବାଣ ତିଆରି କଲେ।
ତତସ୍ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ନିଶାଚରଃ। ଵାଯଵ୍ଯେନ ତଦସ୍ତ୍ରେଣ ନିଜଘାନ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତାପରେ, ସେଇ ରାତିର ଦାନବ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟିକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାୟୁଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।