ସୁଖପ୍ରସୁପ୍ତଂ କାଲାଗ୍ନିଂ ଵିବୋଧଯିତୁମିଚ୍ଛସି। ନ୍ଯସ୍ଯ ଚାପଂ ନିଵର୍ତସ୍ଵ ପ୍ରାଣାନ୍ନ ଜହି ମଦ୍ଗତଃ
ତୁମେ ଶାନ୍ତ ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିବା କାଳାଗ୍ନିକୁ ଜାଗାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଧନୁଷ ଛାଡ଼ି ଫେରିଯାଅ—ମୋ ହାତରେ ତୁମ ଜୀବନ ହରାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଥଵା ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିସ୍ତବ୍ଧୋ ନ ନିଵର୍ତିତୁମିଚ୍ଛସି। ତିଷ୍ଠ ପ୍ରାଣାନ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯସି ଯମକ୍ଷଯମ୍
ନହେଲେ, ଯଦି ତୁମେ ଅଡ଼ିଗଲା ଓ ଫେରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁ, ତେବେ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଅ, ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଏବଂ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ।
ପଶ୍ଯ ମେ ନିଶିତାନ୍ ବାଣାନ୍ ରିପୁଦର୍ପନିଷୂଦନାନ୍। ଈଶ୍ଵରାଯୁଧସଂକାଶାଂସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାନ୍
ମୋର ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ ଏବଂ ତାପିତ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ।
ଏଷ ତେ ସର୍ପସଂକାଶୋ ବାଣଃ ପାସ୍ଯତି ଶୋଣିତମ୍। ମୃଗରାଜ ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାଗରାଜସ୍ଯ ଶୋଣିତମ୍। ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରଂ ଧନୁଷି ସଂଦଧେ
ଏହି ବାଣ ସର୍ପ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଛି, ତୁମ ରକ୍ତ ପିଇଯିବ; ଯେପରି ରାଜା ସିଂହ କ୍ରୋଧରେ ନାଗରାଜଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଏ। ଏଭଳି କହି, କ୍ରୋଧିତ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ବାଣ ଧନୁଷରେ ଲଗାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାତିକାଯସ୍ଯ ଵଚଃ ସରୋଷଂ ସଗର୍ଵିତଂ ସଂଯତି ରାଜପୁତ୍ରଃ। ସ ସଂଚୁକୋପାତିବଲୋ ମନସ୍ଵୀ ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଚ ତତୋ ମହାର୍ଥମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିକାୟଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଅଭିମାନିକ କଥା ଶୁଣି, ରାଜପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ନ ଵାକ୍ଯମାତ୍ରେଣ ଭଵାନ୍ ପ୍ରଧାନୋ ନ କତ୍ଥନାତ୍ ସତ୍ପୁରୁଷା ଭଵନ୍ତି। ମଯି ସ୍ଥିତେ ଧନ୍ଵିନି ବାଣପାଣୌ ନିଦର୍ଶଯସ୍ଵାତ୍ମବଲଂ ଦୁରାତ୍ମନ୍
କେବଳ କଥା କହିଲେ କିମ୍ବା ଗର୍ବ କଲେ କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ମୁଁ ଧନୁଷ ଧରି ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଛି, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ, ଦୁଷ୍ଟ।
କର୍ମଣା ସୂଚଯାତ୍ମାନଂ ନ ଵିକତ୍ଥିତୁମର୍ହସି। ପୌରୁଷେଣ ତୁ ଯୋ ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ଶୂର ଇତି ସ୍ମୃତଃ
କାମରେ ନିଜକୁ ପ୍ରମାଣିତ କର, ବଡ଼ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ପ୍ରାକ୍ରମ ରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଠିଏ ନାୟକ ବୋଲି ମନେ ରହେ।
ସର୍ଵାଯୁଧସମାଯୁକ୍ତୋ ଧନ୍ଵୀ ତ୍ଵଂ ରଥମାସ୍ଥିତଃ। ଶରୈର୍ଵା ଯଦି ଵାପ୍ଯସ୍ତ୍ରୈର୍ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ପରାକ୍ରମମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଧନୁଷ ନେଇ ରଥରେ ଦଢ଼ିଛ; ବାଣ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ ଚାହ, ତୁମ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ।
ତତଃ ଶିରସ୍ତେ ନିଶିତୈଃ ପାତଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଶରୈଃ। ମାରୁତଃ କାଲସମ୍ପକ୍ଵଂ ଵୃନ୍ତାତ୍ ତାଲଫଲଂ ଯଥା
ତାପରେ ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଫେଲିବି, ଯେପରି ବାତାସ ଦ୍ୱାରା ପକ୍କା ତାଳ ଫଳ ଗଛରୁ ଖସିଯାଏ।
ଅଦ୍ଯ ତେ ମାମକା ବାଣାସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ। ପାସ୍ଯନ୍ତି ରୁଧିରଂ ଗାତ୍ରାଦ୍ ବାଣଶଲ୍ଯାନ୍ତରୋତ୍ଥିତମ୍
ଆଜି ମୋର ତାପିତ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣମାନେ, ତୁମ ଦେହରୁ ବାଣର ଘାଉ ଦ୍ୱାରା ବାହାରୁଥିବା ରକ୍ତ ପିଇଯିବେ।
ବାଲୋଽଯମିତି ଵିଜ୍ଞାଯ ନ ଚାଵଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି। ବାଲୋ ଵା ଯଦି ଵା ଵୃଦ୍ଧୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଜାନୀହି ସଂଯୁଗେ
ମୋତେ ଶିଶୁ ଭାବି ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶିଶୁ ହେଉ କି ବୃଦ୍ଧ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବିବ।
ବାଲେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ରାନ୍ତାସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମୈଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହେତୁମତ୍ ପରମାର୍ଥଵତ୍। ଅତିକାଯଃ ପ୍ରଚୁକ୍ରୋଧ ବାଣଂ ଚୋତ୍ତମମାଦଦେ
ଏକ ଶିଶୁ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦେ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିଥିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଅତିକାୟ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ବାଣ ନେଲେ।
ତତୋ ଵିଦ୍ଯାଧରା ଭୂତା ଦେଵା ଦୈତ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ। ଗୁହ୍ଯକାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନସ୍ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମନ୍
ତାପରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଭୂତ, ଦେବତା, ଦାନବ, ମହାର୍ଷି ଓ ମହାତ୍ମା ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତତୋଽତିକାଯଃ କୁପିତଶ୍ଚାପମାରୋପ୍ଯ ସାଯକମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ସଂକ୍ଷିପନ୍ନିଵ ଚାମ୍ବରମ୍
ତାପରେ ଅତିକାୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧନୁଷରେ ବାଣ ଲଗାଇ, ଆକାଶକୁ ସଂକୋଚିତ କରୁଥିବା ପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ନିଶିତଂ ଶରମାଶୀଵିଷୋପମମ୍। ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା
ତାହା ସର୍ପର ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରଟି ଝପଟି ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶତ୍ରୁମାରକ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ତୀରରେ ସେଠାରେ କାଟିଦେଲେ।
ତଂ ନିକୃତ୍ତଂ ଶରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତ୍ତଭୋଗମିଵୋରଗମ୍। ଅତିକାଯୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପଞ୍ଚ ବାଣାନ୍ ସମାଦଧେ
ତାଙ୍କର ତୀରଟି ମୁଣ୍ଡ କାଟା ସାପର ଭଳି ଛିନ୍ନ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଅତିକାୟ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଧରିଲେ।
ତାନ୍ ଶରାନ୍ ସମ୍ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ନିଶାଚରଃ। ତାନପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭରତାନୁଜଃ
ସେ ରାତିର ଦାନବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ସେଇ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭରତଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତାନ୍ ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରଵୀରହା। ଆଦଦେ ନିଶିତଂ ବାଣଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କାଟିଦେଇ, ଏବେ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରିଲେ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ ଶରେଣ ନତପର୍ଵଣା। ଲଲାଟେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାଜଘାନ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ ଟାଣି ନମା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ, ସେ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିକାୟଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଘାତ କଲେ।
ସ ଲଲାଟେ ଶରୋ ମଗ୍ନସ୍ତସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଦଦୃଶେ ଶୋଣିତେନାକ୍ତଃ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵାଚଲେ
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଘୁସିଥିବା ତୀରଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ନାଗରାଜ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ରାକ୍ଷସଃ ପ୍ରଚକମ୍ପେଽଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଷୁ ପ୍ରପୀଡିତଃ। ରୁଦ୍ରବାଣହତଂ ଘୋରଂ ଯଥା ତ୍ରିପୁରଗୋପୁରମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଗଭୀର କମ୍ପିଗଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁର ଦୁର୍ଗ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତୀର ଘାତରେ କମ୍ପିଥିଲା।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଚାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵିମୃଶ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ। ସାଧୁ ବାଣନିପାତେନ ଶ୍ଲାଘନୀଯୋଽସି ମେ ରିପୁଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଆପଣକୁ ସ୍ଥିର କରି, ଚିନ୍ତା କଲେ— 'ଏମିତି ତୀରବୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ।'
ଵିଧାଯୈଵଂ ଵିଦାର୍ଯାସ୍ଯଂ ନିଯମ୍ଯ ଚ ମହାଭୁଜୌ। ସ ରଥୋପସ୍ଥମାସ୍ଥାଯ ରଥେନ ପ୍ରଚଚାର ହ
ଏଭଳି ଆପଣକୁ ସ୍ଥିର କରି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ରଥର ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେ ରଥ ଚଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଏଵଂ ତ୍ରୀନ୍ ପଞ୍ଚ ସପ୍ତେତି ସାଯକାନ୍ ରାକ୍ଷସର୍ଷଭଃ। ଆଦଦେ ସଂଦଧେ ଚାପି ଵିଚକର୍ଷୋତ୍ସସର୍ଜ ଚ
ଏଭଳି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିକାୟ, ତିନି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ ତୀର ଧରି, ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, ଟାଣି, ଛାଡ଼ିଲେ।
ତେ ବାଣାଃ କାଲସଂକାଶା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତାଃ। ହେମପୁଙ୍ଖା ରଵିପ୍ରଖ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦୀପ୍ତମିଵାମ୍ବରମ୍
ସେ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ ଭଳି, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟି, ସୁନା ଆଖି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ଆକାଶକୁ ଅଗ୍ନିମୟ କରିଦେଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ ରାକ୍ଷସୋତ୍ସୃଷ୍ଟାନ୍ ଶରୌଘାନ୍ ରାଘଵାନୁଜଃ। ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈର୍ବହୁଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ, ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇନଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ରାକ୍ଷସ ଛାଡ଼ିଥିବା ସେ ତୀରବୃଷ୍ଟିକୁ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ।
ତାନ୍ ଶରାନ୍ ଯୁଧି ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନିକୃତ୍ତାନ୍ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଚୁକୋପ ତ୍ରିଦଶେନ୍ଦ୍ରାରିର୍ଜଗ୍ରାହ ନିଶିତଂ ଶରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ତୀରଗୁଡ଼ିକ କାଟାଯିବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରିଲେ।
ସ ସଂଧାଯ ମହାତେଜାସ୍ତଂ ବାଣଂ ସହସୋତ୍ସୃଜତ୍। ତେନ ସୌମିତ୍ରିମାଯାନ୍ତମାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୀର ଧନୁଷରେ ତୀର ଲଗାଇ, ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ି, ସଉମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟାରେ ଥିବାବେଳେ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଅତିକାଯେନ ସୌମିତ୍ରିସ୍ତାଡିତୋ ଯୁଧି ଵକ୍ଷସି। ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ତୀଵ୍ରଂ ମଦଂ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିକାୟଙ୍କ ତୀରରେ ସଉମିତ୍ରିଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ ହେଲା, ସେ ତୀବ୍ର ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ କରିଲେ, ମଦ ମତ୍ତ ହାତୀ ଭଳି।
ସ ଚକାର ତଦାତ୍ମାନଂ ଵିଶଲ୍ଯଂ ସହସା ଵିଭୁଃ। ଜଗ୍ରାହ ଚ ଶରଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣମସ୍ତ୍ରେଣାପି ସମାଦଦେ
ସେଇ ସମୟରେ, ସଉମିତ୍ରି ତୁରନ୍ତ ଆପଣକୁ ତୀରମୁକ୍ତ କରି, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରି, ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।