ଵାନରାନ୍ ଵାନରୈରେଵ ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ନୈର୍ଋତର୍ଷଭାଃ। ରାକ୍ଷସାନ୍ ରାକ୍ଷସୈରେଵ ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ଵାନରା ଅପି
ନିରୃତମାନେ ବାନରମାନେକୁ ବାନର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ବାନରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ ।
ଆକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ଶିଲାଃ ଶୈଲାଞ୍ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦା। ତେଷାଂ ଚାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଜଘ୍ନୂ ରକ୍ଷାଂସି ଵାନରାଃ
ସେ ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶିଳା ଓ ପର୍ବତ ଫେଙ୍ଗି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ । ବାନରମାନେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରି ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ ।
ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ବିଭିଦୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍। ସିଂହନାଦାନ୍ ଵିନେଦୁଶ୍ଚ ରଣେ ରାକ୍ଷସଵାନରାଃ
ସେମାନେ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରି ଭଙ୍ଗ କଲେ । ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ଛିନ୍ନଵର୍ମତନୁତ୍ରାଣା ରାକ୍ଷସା ଵାନରୈର୍ହତାଃ। ରୁଧିରଂ ପ୍ରସୃତାସ୍ତତ୍ର ରସସାରମିଵ ଦ୍ରୁମାଃ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବର୍ମ ଓ ଦେହର ରକ୍ଷା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ବାନରମାନେ ସେମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ଗଛର ରସ ଭଳି ବାହାରିଗଲା ।
ରଥେନ ଚ ରଥଂ ଚାପି ଵାରଣେନାପି ଵାରଣମ୍। ହଯେନ ଚ ହଯଂ କେଚିନ୍ନିର୍ଜଘ୍ନୁର୍ଵାନରା ରଣେ
କିଛି ବାନର ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥ ଦ୍ୱାରା ରଥକୁ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ, ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ ।
କ୍ଷୁରପ୍ରୈରର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ରାକ୍ଷସା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ବିଭିଦୁଃ ପାଦପାନ୍ ଶିଲାଃ
କ୍ଷୁରପ୍ର, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ଫେଙ୍ଗା ଗଛ ଓ ଶିଳାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ।
ଵିକୀର୍ଣାଃ ପର୍ଵତାସ୍ତୈଶ୍ଚ ଦ୍ରୁମଚ୍ଛିନ୍ନୈଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ। ହତୈଶ୍ଚ କପିରକ୍ଷୋଭିର୍ଦୁର୍ଗମା ଵସୁଧାଭଵତ୍
ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଛ ଛିନ୍ନ ହୋଇଗଲା । ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମରିଗଲେ, ଭୂମି ଅପରିଚୟ ହୋଇଗଲା ।
ତେ ଵାନରା ଗର୍ଵିତହୃଷ୍ଟଚେଷ୍ଟାଃ ସଂଗ୍ରାମମାସାଦ୍ଯ ଭଯଂ ଵିମୁଚ୍ଯ। ଯୁଦ୍ଧଂ ସ୍ମ ସର୍ଵେ ସହ ରାକ୍ଷସୈସ୍ତେ ନାନାଯୁଧାଶ୍ଚକ୍ରୁରଦୀନସତ୍ତ୍ଵାଃ
ସେ ବାନରମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଅଦୀନ ରହିଲା ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁମୁଲେ ଵିମର୍ଦେ ପ୍ରହୃଷ୍ଯମାଣେଷୁ ଵଲୀମୁଖେଷୁ। ନିପାତ୍ଯମାନେଷୁ ଚ ରାକ୍ଷସେଷୁ ମହର୍ଷଯୋ ଦେଵଗଣାଶ୍ଚ ନେଦୁଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପଡିଗଲେ । ମହାର୍ଷି ଓ ଦେବମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ତତୋ ହଯଂ ମାରୁତତୁଲ୍ଯଵେଗ- ମାରୁହ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ନିଶିତାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ। ନରାନ୍ତକୋ ଵାନରସୈନ୍ଯମୁଗ୍ରଂ ମହାର୍ଣଵଂ ମୀନ ଇଵାଵିଵେଶ
ତାପରେ ନରାନ୍ତକ ମାରୁତ ଭଳି ତେଜ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଧରି ବିକ୍ରୋଧ ବାନର ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏକ ମାଛ ଭଳି ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଯାଉଥିବା ।
ସ ଵାନରାନ୍ ସପ୍ତ ଶତାନି ଵୀରଃ ପ୍ରାସେନ ଦୀପ୍ତେନ ଵିନିର୍ବିଭେଦ। ଏକଃ କ୍ଷଣେନେନ୍ଦ୍ରରିପୁର୍ମହାତ୍ମା ଜଘାନ ସୈନ୍ଯଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵାନାମ୍
ସେ ବୀର ତୀବ୍ର ପ୍ରାସ ଦ୍ୱାରା ସାତ ଶତ ବାନରମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରର ଶତ୍ରୁ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ ।
ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ହଯପୃଷ୍ଠପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଚରନ୍ତଂ ହରିସୈନ୍ଯେଷୁ ଵିଦ୍ଯାଧରମହର୍ଷଯଃ
ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଘୋଡ଼ାର ପিঠିରେ ବସିଥିବା ମହାତ୍ମା ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ବାନର ସେନାରେ ଚଳିଥିବା ଦେଖିଲେ ।
ଯାଵଦ୍ ଵିକ୍ରମିତୁଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ଲଵଗପୁଙ୍ଗଵାଃ। ତାଵଦେତାନତିକ୍ରମ୍ଯ ନିର୍ବିଭେଦ ନରାନ୍ତକଃ
ଯେତେବେଳେ ବନରାଜମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ନରାନ୍ତକ ସେମାନଙ୍କୁ ଟପି ଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଧିଦେଲେ।
ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ପ୍ରାସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମାଗ୍ରେ ନରାନ୍ତକଃ। ଦଦାହ ହରିସୈନ୍ଯାନି ଵନାନୀଵ ଵିଭାଵସୁଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରାସ ଉଠାଇ ଧରି, ନରାନ୍ତକ ବନରାଜ ସେନାକୁ ଏମିତି ଜଳାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିଦେଉଛି।
ଯାଵଦୁତ୍ପାଟଯାମାସୁର୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଶୈଲାନ୍ ଵନୌକସଃ। ତାଵତ୍ ପ୍ରାସହତାଃ ପେତୁର୍ଵଜ୍ରକୃତ୍ତା ଇଵାଚଲାଃ
ବନରାଜମାନେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି ନେଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରାସର ଘାତରେ ସେମାନେ ଏମିତି ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ବଜ୍ର ଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ବଲଵାନ୍ ଵିଚଚାର ନରାନ୍ତକଃ। ପ୍ରମୃଦ୍ନନ୍ ସର୍ଵତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଯଥାନିଲଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରାନ୍ତକ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରିଘୁରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁକିଛି ଚୁର୍ମାର କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ବାତାସ ସବୁକିଛି ଉଲଟାଇଦେଇଥାଏ।
ନ ଶେକୁର୍ଧାଵିତୁଂ ଵୀରା ନ ସ୍ଥାତୁଂ ସ୍ପନ୍ଦିତୁଂ ଭଯାତ୍। ଉତ୍ପତନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ଯାନ୍ତଂ ସର୍ଵାନ୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଭୟରେ ବୀରମାନେ ନ ଦୌଡ଼ିପାରିଲେ, ନ ଦଢ଼ିପାରିଲେ, ନ ହଲାଇପାରିଲେ; କିଏ ଲାଫିଲେ, କିଏ ଦଢ଼ିଲେ, କିଏ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ—ଶୂର ନରାନ୍ତକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ଏକେନାନ୍ତକକଲ୍ପେନ ପ୍ରାସେନାଦିତ୍ଯତେଜସା। ଭଗ୍ନାନି ହରିସୈନ୍ଯାନି ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାସ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଅନ୍ତକାଳର ଭୟ ଦେଉଥିଲା, ବନରାଜ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷସଦୃଶଂ ପ୍ରାସସ୍ଯାଭିନିପାତନମ୍। ନ ଶେକୁର୍ଵାନରାଃ ସୋଢୁଂ ତେ ଵିନେଦୁର୍ମହାସ୍ଵନମ୍
ପ୍ରାସର ଘାତ ବଜ୍ର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ବନରାଜମାନେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରି ରଡ଼ିଉଠିଲେ।
ପତତାଂ ହରିଵୀରାଣାଂ ରୂପାଣି ପ୍ରଚକାଶିରେ। ଵଜ୍ରଭିନ୍ନାଗ୍ରକୂଟାନାଂ ଶୈଲାନାଂ ପତତାମିଵ
ବନରାଜ ବୀରମାନେ ପଡ଼ିଯିବା ବେଳେ, ସେମାନଙ୍କର ଆକୃତି ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ବଜ୍ର ଘାତରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ା ତଳକୁ ଲୁହୁଚିଯାଏ।
ଯେ ତୁ ପୂର୍ଵଂ ମହାତ୍ମାନଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣେନ ପାତିତାଃ। ତେ ସ୍ଵସ୍ଥା ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁଗ୍ରୀଵମୁପତସ୍ଥିରେ
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ବନରାଜମାନେ ପୂର୍ବରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁନି ସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ, ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ସ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଦଦୃଶେ ହରିଵାହିନୀମ୍। ନରାନ୍ତକଭଯତ୍ରସ୍ତାଂ ଵିଦ୍ରଵନ୍ତୀଂ ଯତସ୍ତତଃ
ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବନରାଜ ସେନା ନରାନ୍ତକଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭଗିଯାଉଛନ୍ତି।
ଵିଦ୍ରୁତାଂ ଵାହିନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଦଦର୍ଶ ନରାନ୍ତକମ୍। ଗୃହୀତପ୍ରାସମାଯାନ୍ତଂ ହଯପୃଷ୍ଠପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସେନାକୁ ଭଗିଯିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଦେଖିଲେ ଯେ, ହସ୍ତରେ ପ୍ରାସ ଧରି, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଡ଼ି ନରାନ୍ତକ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଵାଚ ମହାତେଜାଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରାଧିପଃ। କୁମାରମଙ୍ଗଦଂ ଵୀରଂ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଏହା ଦେଖି, ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମାନ ବୀର କୁମାର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛୈନଂ ରାକ୍ଷସଂ ଵୀରଂ ଯୋଽସୌ ତୁରଗମାସ୍ଥିତଃ। କ୍ଷୋଭଯନ୍ତଂ ହରିବଲଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜଯ
ଏହି ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଡ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସ ବୀର, ଯିଏ ବନରାଜ ସେନାକୁ ଅସ୍ଥିର କରୁଛି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାଣ ଛିନିନେ।
ସ ଭର୍ତୁର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷ୍ପପାତାଙ୍ଗଦସ୍ତଦା। ଅନୀକାନ୍ମେଘସଂକାଶାଦଂଶୁମାନିଵ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ସେନା ମଧ୍ୟରୁ ଏମିତି ଲାଫିଲେ, ଯେପରି ଘନ ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
ଶୈଲସଂଘାତସଂକାଶୋ ହରୀଣାମୁତ୍ତମୋଽଙ୍ଗଦଃ। ରରାଜାଙ୍ଗଦସଂନଦ୍ଧଃ ସଧାତୁରିଵ ପର୍ଵତଃ
ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦ, ସୁନା ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନିରାଯୁଧୋ ମହାତେଜାଃ କେଵଲଂ ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରଵାନ୍। ନରାନ୍ତକମଭିକ୍ରମ୍ଯ ଵାଲିପୁତ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଵଚଃ
ଅସ୍ତ୍ର ବିନା, କେବଳ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ, ଭାଲିଙ୍କ ପୁଅ, ନରାନ୍ତକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତିଷ୍ଠ କିଂ ପ୍ରାକୃତୈରେଭିର୍ହରିଭିସ୍ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ମିନ୍ ଵଜ୍ରସମସ୍ପର୍ଶଂ ପ୍ରାସଂ କ୍ଷିପ୍ର ମମୋରସି
"ଥମ୍ବ! ଏହି ସାଧାରଣ ବନରାଜମାନେ ସହିତ କଣ କରିପାରିବୁ? ତୋର ବଜ୍ର ସ୍ପର୍ଶ ସମାନ ପ୍ରାସକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଛାତିରେ ଫିଙ୍କ!"
ଅଙ୍ଗଦସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଚୁକ୍ରୋଧ ନରାନ୍ତକଃ। ସଂଦଶ୍ଯ ଦଶନୈରୋଷ୍ଠଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ଚ ଭୁଜଂଗଵତ୍। ଅଭିଗମ୍ଯାଙ୍ଗଦଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଲିପୁତ୍ରଂ ନରାନ୍ତକଃ
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନରାନ୍ତକ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦାନ୍ତରେ ଠୋଠ କଟି, ସାପ ପରି ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ରାଗରେ ଭାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।