ଦ୍ରୁମାଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲସ୍କନ୍ଧାନ୍ ଗୃହ୍ଯ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ ଘୋରଂ ରକ୍ଷୋଵାନରସଂକୁଲମ୍
ବାନରମାନେ ମୋଟା ଡାଳ ଥିବା ବଡ଼ ଗଛ ଧରି, ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ଭରିଥିବା ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତେ ପାଦପଶିଲାଶୈଲୈଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଵୃଷ୍ଟିମନୂପମାମ୍। ବାଣୌଘୈର୍ଵାର୍ଯମାଣାଶ୍ଚ ହରଯୋ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ
ଗଛ, ପାଥର ଓ ପାହାଡ଼ ଦେଇ ସେମାନେ ଅବିରତ ବର୍ଷା କଲେ। ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପୀ ବାନରମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ସିଂହନାଦାନ୍ ଵିନେଦୁଶ୍ଚ ରଣେ ରାକ୍ଷସଵାନରାଃ। ଶିଲାଭିଶ୍ଚୂର୍ଣଯାମାସୁର୍ଯାତୁଧାନାନ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ। ବାନରମାନେ ପାଥର ଦେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ କୁଚାଳି ଦେଲେ।
ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ସଂଯୁଗେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କଵଚାଭରଣାଵୃତାନ୍। କେଚିଦ୍ ରଥଗତାନ୍ ଵୀରାନ୍ ଗଜଵାଜିଗତାନପି
କ୍ରୋଧରେ ତାପି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚ ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, କିଛି ରଥ ଉପରେ, କିଛି ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଥିବା ଶୂରମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ସହସାଽଽପ୍ଲୁତ୍ଯ ଯାତୁଧାନାନ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗାନ୍ଵିତାଙ୍ଗାସ୍ତେ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଵାନ୍ତଲୋଚନାଃ
ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଲାଫି ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଭୂତାଳରେ ଫେଲିଦେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଶିଳାପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲା, ମୁଷ୍ଟି ରୁ ରକ୍ତ ଝରିଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ରେ କ୍ରୋଧ ଲାଗି ଘୂରୁଉଠିଥିଲା ।
ଚେଲୁଃ ପେତୁଶ୍ଚ ନେଦୁଶ୍ଚ ତତ୍ର ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵାଃ। ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ବିଭିଦୁଃ କପିକୁଞ୍ଜରାନ୍
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଚଳିଗଲେ, ଭୂତାଳରେ ପଡିଗଲେ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ । ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାନର ଓ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ।
ଶୂଲମୁଦ୍ଗରଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରାସୈଶ୍ଚ ଶକ୍ତିଭିଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପାତଯାମାସୁଃ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣଃ
ଉତ୍ତଳ, ଗଦା, ତଳୱାର, ଭାଲା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରି ଭୂତାଳରେ ଫେଲିଦେଲେ । ଦୁଇପକ୍ଷ ଜିତିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ।
ରିପୁଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗାସ୍ତତ୍ର ଵାନରରାକ୍ଷସାଃ। ତତଃ ଶୈଲୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଵିସୃଷ୍ଟୈର୍ହରିରାକ୍ଷସୈଃ
ସେଠାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଦେହ ଲାଗିଥିଲା । ଏହି ହରି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପର୍ବତ ଓ ତଳୱାର ଛାଡ଼ି ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ ।
ମୁହୂର୍ତେନାଵୃତା ଭୂମିରଭଵଚ୍ଛୋଣିତୋକ୍ଷିତା। ଵିକୀର୍ଣୈଃ ପର୍ଵତାକାରୈ ରକ୍ଷୋଭିରଭିମର୍ଦିତୈଃ। ଆସୀଦ୍ ଵସୁମତୀ ପୂର୍ଣା ତଦା ଯୁଦ୍ଧମଦାନ୍ଵିତୈଃ
ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଭୂମି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶବ ର ପର୍ବତ ଭଳି ଭୂତାଳରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା । ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୂମିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ ।
ଆକ୍ଷିପ୍ତାଃ କ୍ଷିପ୍ଯମାଣାଶ୍ଚ ଭଗ୍ନଶୈଲାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ପୁନରଙ୍ଗୈସ୍ତଦା ଚକ୍ରୁରାସନ୍ନା ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତମ୍
ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ଆକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, ଫେଙ୍ଗା ଯାଉଥିଲେ । ସେମାନେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ନିକଟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ।
ଵାନରାନ୍ ଵାନରୈରେଵ ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ନୈର୍ଋତର୍ଷଭାଃ। ରାକ୍ଷସାନ୍ ରାକ୍ଷସୈରେଵ ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ଵାନରା ଅପି
ନିରୃତମାନେ ବାନରମାନେକୁ ବାନର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ବାନରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ ।
ଆକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ଶିଲାଃ ଶୈଲାଞ୍ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦା। ତେଷାଂ ଚାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଜଘ୍ନୂ ରକ୍ଷାଂସି ଵାନରାଃ
ସେ ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶିଳା ଓ ପର୍ବତ ଫେଙ୍ଗି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ । ବାନରମାନେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରି ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ ।
ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ବିଭିଦୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍। ସିଂହନାଦାନ୍ ଵିନେଦୁଶ୍ଚ ରଣେ ରାକ୍ଷସଵାନରାଃ
ସେମାନେ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରି ଭଙ୍ଗ କଲେ । ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ଛିନ୍ନଵର୍ମତନୁତ୍ରାଣା ରାକ୍ଷସା ଵାନରୈର୍ହତାଃ। ରୁଧିରଂ ପ୍ରସୃତାସ୍ତତ୍ର ରସସାରମିଵ ଦ୍ରୁମାଃ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବର୍ମ ଓ ଦେହର ରକ୍ଷା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ବାନରମାନେ ସେମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ । ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ଗଛର ରସ ଭଳି ବାହାରିଗଲା ।
ରଥେନ ଚ ରଥଂ ଚାପି ଵାରଣେନାପି ଵାରଣମ୍। ହଯେନ ଚ ହଯଂ କେଚିନ୍ନିର୍ଜଘ୍ନୁର୍ଵାନରା ରଣେ
କିଛି ବାନର ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥ ଦ୍ୱାରା ରଥକୁ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ, ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ ।
କ୍ଷୁରପ୍ରୈରର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ରାକ୍ଷସା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ବିଭିଦୁଃ ପାଦପାନ୍ ଶିଲାଃ
କ୍ଷୁରପ୍ର, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ଫେଙ୍ଗା ଗଛ ଓ ଶିଳାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ।
ଵିକୀର୍ଣାଃ ପର୍ଵତାସ୍ତୈଶ୍ଚ ଦ୍ରୁମଚ୍ଛିନ୍ନୈଶ୍ଚ ସଂଯୁଗେ। ହତୈଶ୍ଚ କପିରକ୍ଷୋଭିର୍ଦୁର୍ଗମା ଵସୁଧାଭଵତ୍
ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଛ ଛିନ୍ନ ହୋଇଗଲା । ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମରିଗଲେ, ଭୂମି ଅପରିଚୟ ହୋଇଗଲା ।
ତେ ଵାନରା ଗର୍ଵିତହୃଷ୍ଟଚେଷ୍ଟାଃ ସଂଗ୍ରାମମାସାଦ୍ଯ ଭଯଂ ଵିମୁଚ୍ଯ। ଯୁଦ୍ଧଂ ସ୍ମ ସର୍ଵେ ସହ ରାକ୍ଷସୈସ୍ତେ ନାନାଯୁଧାଶ୍ଚକ୍ରୁରଦୀନସତ୍ତ୍ଵାଃ
ସେ ବାନରମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଅଦୀନ ରହିଲା ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁମୁଲେ ଵିମର୍ଦେ ପ୍ରହୃଷ୍ଯମାଣେଷୁ ଵଲୀମୁଖେଷୁ। ନିପାତ୍ଯମାନେଷୁ ଚ ରାକ୍ଷସେଷୁ ମହର୍ଷଯୋ ଦେଵଗଣାଶ୍ଚ ନେଦୁଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍ତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପଡିଗଲେ । ମହାର୍ଷି ଓ ଦେବମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ତତୋ ହଯଂ ମାରୁତତୁଲ୍ଯଵେଗ- ମାରୁହ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ନିଶିତାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ। ନରାନ୍ତକୋ ଵାନରସୈନ୍ଯମୁଗ୍ରଂ ମହାର୍ଣଵଂ ମୀନ ଇଵାଵିଵେଶ
ତାପରେ ନରାନ୍ତକ ମାରୁତ ଭଳି ତେଜ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଧରି ବିକ୍ରୋଧ ବାନର ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏକ ମାଛ ଭଳି ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଯାଉଥିବା ।
ସ ଵାନରାନ୍ ସପ୍ତ ଶତାନି ଵୀରଃ ପ୍ରାସେନ ଦୀପ୍ତେନ ଵିନିର୍ବିଭେଦ। ଏକଃ କ୍ଷଣେନେନ୍ଦ୍ରରିପୁର୍ମହାତ୍ମା ଜଘାନ ସୈନ୍ଯଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵାନାମ୍
ସେ ବୀର ତୀବ୍ର ପ୍ରାସ ଦ୍ୱାରା ସାତ ଶତ ବାନରମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ । ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରର ଶତ୍ରୁ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ ।
ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ହଯପୃଷ୍ଠପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଚରନ୍ତଂ ହରିସୈନ୍ଯେଷୁ ଵିଦ୍ଯାଧରମହର୍ଷଯଃ
ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଘୋଡ଼ାର ପিঠିରେ ବସିଥିବା ମହାତ୍ମା ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ବାନର ସେନାରେ ଚଳିଥିବା ଦେଖିଲେ ।
ଯାଵଦ୍ ଵିକ୍ରମିତୁଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ଲଵଗପୁଙ୍ଗଵାଃ। ତାଵଦେତାନତିକ୍ରମ୍ଯ ନିର୍ବିଭେଦ ନରାନ୍ତକଃ
ଯେତେବେଳେ ବନରାଜମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ନରାନ୍ତକ ସେମାନଙ୍କୁ ଟପି ଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଧିଦେଲେ।
ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ପ୍ରାସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମାଗ୍ରେ ନରାନ୍ତକଃ। ଦଦାହ ହରିସୈନ୍ଯାନି ଵନାନୀଵ ଵିଭାଵସୁଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରାସ ଉଠାଇ ଧରି, ନରାନ୍ତକ ବନରାଜ ସେନାକୁ ଏମିତି ଜଳାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିଦେଉଛି।
ଯାଵଦୁତ୍ପାଟଯାମାସୁର୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଶୈଲାନ୍ ଵନୌକସଃ। ତାଵତ୍ ପ୍ରାସହତାଃ ପେତୁର୍ଵଜ୍ରକୃତ୍ତା ଇଵାଚଲାଃ
ବନରାଜମାନେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି ନେଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରାସର ଘାତରେ ସେମାନେ ଏମିତି ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ବଜ୍ର ଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ବଲଵାନ୍ ଵିଚଚାର ନରାନ୍ତକଃ। ପ୍ରମୃଦ୍ନନ୍ ସର୍ଵତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଯଥାନିଲଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରାନ୍ତକ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରିଘୁରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁକିଛି ଚୁର୍ମାର କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ବାତାସ ସବୁକିଛି ଉଲଟାଇଦେଇଥାଏ।
ନ ଶେକୁର୍ଧାଵିତୁଂ ଵୀରା ନ ସ୍ଥାତୁଂ ସ୍ପନ୍ଦିତୁଂ ଭଯାତ୍। ଉତ୍ପତନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ଯାନ୍ତଂ ସର୍ଵାନ୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଭୟରେ ବୀରମାନେ ନ ଦୌଡ଼ିପାରିଲେ, ନ ଦଢ଼ିପାରିଲେ, ନ ହଲାଇପାରିଲେ; କିଏ ଲାଫିଲେ, କିଏ ଦଢ଼ିଲେ, କିଏ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ—ଶୂର ନରାନ୍ତକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ଏକେନାନ୍ତକକଲ୍ପେନ ପ୍ରାସେନାଦିତ୍ଯତେଜସା। ଭଗ୍ନାନି ହରିସୈନ୍ଯାନି ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାସ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଅନ୍ତକାଳର ଭୟ ଦେଉଥିଲା, ବନରାଜ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷସଦୃଶଂ ପ୍ରାସସ୍ଯାଭିନିପାତନମ୍। ନ ଶେକୁର୍ଵାନରାଃ ସୋଢୁଂ ତେ ଵିନେଦୁର୍ମହାସ୍ଵନମ୍
ପ୍ରାସର ଘାତ ବଜ୍ର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ବନରାଜମାନେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରି ରଡ଼ିଉଠିଲେ।
ପତତାଂ ହରିଵୀରାଣାଂ ରୂପାଣି ପ୍ରଚକାଶିରେ। ଵଜ୍ରଭିନ୍ନାଗ୍ରକୂଟାନାଂ ଶୈଲାନାଂ ପତତାମିଵ
ବନରାଜ ବୀରମାନେ ପଡ଼ିଯିବା ବେଳେ, ସେମାନଙ୍କର ଆକୃତି ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ବଜ୍ର ଘାତରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ା ତଳକୁ ଲୁହୁଚିଯାଏ।