ସ କାଞ୍ଚନଵିଚିତ୍ରେଣ କିରୀଟେନ ଵିରାଜତା। ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ବଭୌ ମେରୁଃ ପ୍ରଭାଭିରିଵ ଭାସଯନ୍
ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ମୁକୁଟ ଓ ଭଲ ଭଲ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ସ ରରାଜ ରଥେ ତସ୍ମିନ୍ ରାଜସୂନୁର୍ମହାବଲଃ। ଵୃତୋ ନୈର୍ଋତଶାର୍ଦୂଲୈର୍ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାମରୈଃ
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର, ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ ଭଳି ଶୂରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହଯମୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵଃପ୍ରଖ୍ଯଂ ଶ୍ଵେତଂ କନକଭୂଷଣମ୍। ମନୋଜଵଂ ମହାକାଯମାରୁରୋହ ନରାନ୍ତକଃ
ନରାନ୍ତକ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମନ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରାସମୁଲ୍କାଭଂ ଵିରରାଜ ନରାନ୍ତକଃ। ଶକ୍ତିମାଦାଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଗୁହଃ ଶିଖିଗତୋ ଯଥା
ନରାନ୍ତକ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ବାଣ ଧରି, ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଗୁହା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମୟୂର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦେଵାନ୍ତକଃ ସମାଦାଯ ପରିଘଂ ହେମଭୂଷଣମ୍। ପରିଗୃହ୍ଯ ଗିରିଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଵପୁର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିଡମ୍ବଯନ୍
ଦେବାନ୍ତକ ସୁନାର ଗହଣା ଲଗାଇଥିବା ଗଦା ନେଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ପାହାଡ଼ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ।
ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମହାତେଜା ଗଦାମାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିରରାଜ ଗଦାପାଣିଃ କୁବେର ଇଵ ସଂଯୁଗେ
ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରବଳ, ଗଦା ନେଇ, ତାହା ହାତରେ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କୁବେର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ତେ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମହାତ୍ମାନୋଽମରାଵତ୍ଯାଃ ସୁରା ଇଵ। ତାନ୍ ଗଜୈଶ୍ଚ ତୁରଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ରଥୈଶ୍ଚାମ୍ବୁଦନିଃସ୍ଵନୈଃ
ସେଇ ମହାନ୍ଭାଗମାନେ ଅମରାବତୀରେ ଦେବତାମାନେ ଯେମିତି ଚାଲନ୍ତି, ସେହିପରି ଅଗ୍ରଗତି କଲେ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଗର୍ଜନାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଁଜିଗଲା।
ଅନୂତ୍ପେତୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରଵରାଯୁଧାଃ। ତେ ଵିରେଜୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ କୁମାରାଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୁମାରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ।
କିରୀଟିନଃ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟା ଗ୍ରହା ଦୀପ୍ତା ଇଵାମ୍ବରେ। ପ୍ରଗୃହୀତା ବଭୌ ତେଷାଂ ଶସ୍ତ୍ରାଣାମଵଲିଃ ସିତା
ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଧଳା ଆଭାରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଶରଦଭ୍ରପ୍ରତୀକାଶା ହଂସାଵଲିରିଵାମ୍ବରେ। ମରଣଂ ଵାପି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଵା ପରାଜଯମ୍
ଶରତ୍କାଳୀନ ମେଘ ପରି, ଆକାଶରେ ହଂସମାନେ ଯେପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମନରେ ଧରିଲେ–ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହରାଇବା।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ଵୀରାଃ ସଂଜଗ୍ମୁଃ ସଂଯୁଗାର୍ଥିନଃ। ଜଗର୍ଜୁଶ୍ଚ ପ୍ରଣେଦୁଶ୍ଚ ଚିକ୍ଷିପୁଶ୍ଚାପି ସାଯକାନ୍
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେଇ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଘଣ୍ଟି ମାରିଲେ ଓ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଜଗୃହୁଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ନିର୍ଯାନ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ। କ୍ଷ୍ଵେଡିତାସ୍ଫୋଟିତାନାଂ ଵୈ ସଂଚଚାଲେଵ ମେଦିନୀ
ଏହି ମହାନ୍ଭାଗ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଯେତେବେଳେ ବାହାରିଲେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଓ ଘାତର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
ରକ୍ଷସାଂ ସିଂହନାଦୈଶ୍ଚ ସଂସ୍ଫୋଟିତମିଵାମ୍ବରମ୍। ତେଽଭିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମୁଦିତା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରା ମହାବଲାଃ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସିଂହନାଦରେ ଆକାଶ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସନାୟକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରିଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ଵାନରାନୀକଂ ସମୁଦ୍ଯତଶିଲାନଗମ୍। ହରଯୋଽପି ମହାତ୍ମାନୋ ଦଦୃଶୂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ବାନରସେନା, ଯେଉଁମାନେ ପାଥର ଓ ଗଛ ଉଠାଇ ରହିଛନ୍ତି। ଏବଂ ମହାନ୍ଭାଗ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସମ୍ବାଧଂ କିଙ୍କିଣୀଶତନାଦିତମ୍। ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶଂ ସମୁଦ୍ଯତମହାଯୁଧମ୍
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଭିଡ଼ିଥିବା, ଶତଶତ କିଙ୍କିଣିର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ନୀଳ ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ଏବଂ ମହାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଦୀପ୍ତାନଲରଵିପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ନୈର୍ଋତୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତମ୍। ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲମାଯାତଂ ଲବ୍ଧଲକ୍ଷାଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ରାତିର ଚରାଚରମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେହି ସେନା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ବାନରମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଲେ।
ସମୁଦ୍ଯତମହାଶୈଲାଃ ସମ୍ପ୍ରଣେଦୁର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ରକ୍ଷାଂସି ପ୍ରତିନର୍ଦନ୍ତ ଵାନରାଃ
ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିପାରୁନଥିଲେ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତଃ ସମୁତ୍କୃଷ୍ଟରଵଂ ନିଶମ୍ଯ ରକ୍ଷୋଗଣା ଵାନରଯୂଥପାନାମ୍। ଅମୃଷ୍ଯମାଣାଃ ପରହର୍ଷମୁଗ୍ରଂ ମହାବଲା ଭୀମତରଂ ପ୍ରଣେଦୁଃ
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍ଲାସ ସହିପାରିନଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତେ ରାକ୍ଷସବଲଂ ଘୋରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହରିଯୂଥପାଃ। ଵିଚେରୁରୁଦ୍ଯତୈଃ ଶୈଲୈର୍ନଗାଃ ଶିଖରିଣୋ ଯଥା
ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଗିରିଶିଖର ପରି ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଲେ।
କେଚିଦାକାଶମାଵିଶ୍ଯ କେଚିଦୁର୍ଵ୍ଯାଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ରକ୍ଷଃସୈନ୍ଯେଷୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କେଚିଦ୍ ଦ୍ରୁମଶିଲାଯୁଧାଃ
କିଛି ବାନର ଆକାଶକୁ ଲାଘିଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ଝାପିଲେ, ଆଉ କିଛି ରାକ୍ଷସସେନାରେ କ୍ରୋଧରେ ଗଛ ଓ ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦ୍ରୁମାଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲସ୍କନ୍ଧାନ୍ ଗୃହ୍ଯ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ ଘୋରଂ ରକ୍ଷୋଵାନରସଂକୁଲମ୍
ବାନରମାନେ ମୋଟା ଡାଳ ଥିବା ବଡ଼ ଗଛ ଧରି, ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ଭରିଥିବା ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତେ ପାଦପଶିଲାଶୈଲୈଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଵୃଷ୍ଟିମନୂପମାମ୍। ବାଣୌଘୈର୍ଵାର୍ଯମାଣାଶ୍ଚ ହରଯୋ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ
ଗଛ, ପାଥର ଓ ପାହାଡ଼ ଦେଇ ସେମାନେ ଅବିରତ ବର୍ଷା କଲେ। ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପୀ ବାନରମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ସିଂହନାଦାନ୍ ଵିନେଦୁଶ୍ଚ ରଣେ ରାକ୍ଷସଵାନରାଃ। ଶିଲାଭିଶ୍ଚୂର୍ଣଯାମାସୁର୍ଯାତୁଧାନାନ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ। ବାନରମାନେ ପାଥର ଦେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ କୁଚାଳି ଦେଲେ।
ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ସଂଯୁଗେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କଵଚାଭରଣାଵୃତାନ୍। କେଚିଦ୍ ରଥଗତାନ୍ ଵୀରାନ୍ ଗଜଵାଜିଗତାନପି
କ୍ରୋଧରେ ତାପି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚ ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, କିଛି ରଥ ଉପରେ, କିଛି ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଥିବା ଶୂରମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ସହସାଽଽପ୍ଲୁତ୍ଯ ଯାତୁଧାନାନ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗାନ୍ଵିତାଙ୍ଗାସ୍ତେ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଵାନ୍ତଲୋଚନାଃ
ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଲାଫି ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଭୂତାଳରେ ଫେଲିଦେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଶିଳାପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲା, ମୁଷ୍ଟି ରୁ ରକ୍ତ ଝରିଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ରେ କ୍ରୋଧ ଲାଗି ଘୂରୁଉଠିଥିଲା ।
ଚେଲୁଃ ପେତୁଶ୍ଚ ନେଦୁଶ୍ଚ ତତ୍ର ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵାଃ। ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ବିଭିଦୁଃ କପିକୁଞ୍ଜରାନ୍
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଚଳିଗଲେ, ଭୂତାଳରେ ପଡିଗଲେ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ । ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାନର ଓ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ।
ଶୂଲମୁଦ୍ଗରଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରାସୈଶ୍ଚ ଶକ୍ତିଭିଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପାତଯାମାସୁଃ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣଃ
ଉତ୍ତଳ, ଗଦା, ତଳୱାର, ଭାଲା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରି ଭୂତାଳରେ ଫେଲିଦେଲେ । ଦୁଇପକ୍ଷ ଜିତିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ।
ରିପୁଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗାସ୍ତତ୍ର ଵାନରରାକ୍ଷସାଃ। ତତଃ ଶୈଲୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଵିସୃଷ୍ଟୈର୍ହରିରାକ୍ଷସୈଃ
ସେଠାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଦେହ ଲାଗିଥିଲା । ଏହି ହରି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପର୍ବତ ଓ ତଳୱାର ଛାଡ଼ି ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ ।
ମୁହୂର୍ତେନାଵୃତା ଭୂମିରଭଵଚ୍ଛୋଣିତୋକ୍ଷିତା। ଵିକୀର୍ଣୈଃ ପର୍ଵତାକାରୈ ରକ୍ଷୋଭିରଭିମର୍ଦିତୈଃ। ଆସୀଦ୍ ଵସୁମତୀ ପୂର୍ଣା ତଦା ଯୁଦ୍ଧମଦାନ୍ଵିତୈଃ
ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଭୂମି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶବ ର ପର୍ବତ ଭଳି ଭୂତାଳରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା । ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ମତାଳ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୂମିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ ।
ଆକ୍ଷିପ୍ତାଃ କ୍ଷିପ୍ଯମାଣାଶ୍ଚ ଭଗ୍ନଶୈଲାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ପୁନରଙ୍ଗୈସ୍ତଦା ଚକ୍ରୁରାସନ୍ନା ଯୁଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତମ୍
ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନେ ଆକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, ଫେଙ୍ଗା ଯାଉଥିଲେ । ସେମାନେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ନିକଟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ।