ତେଽଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ରାଵଣଂ ଲୋକରାଵଣମ୍। କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚୈଵ ମହାକାଯାଃ ପ୍ରତସ୍ଥିରେ
ସେଇ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସର୍ଵୌଷଧୀଭିର୍ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ସମାଲଭ୍ଯ ମହାବଲାଃ। ନିର୍ଜଗ୍ମୁର୍ନୈର୍ଋତଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ଷଡେତେ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଔଷଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇ, ଏହି ଛଅ ଜଣ ନିଶାଚର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି ବାହାରିଗଲେ।
ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ। ମହୋଦରମହାପାର୍ଶ୍ଵୌ ନିର୍ଜଗ୍ମୁଃ କାଲଚୋଦିତାଃ
ତ୍ରିଶିରା, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ, ମହୋଦର ଓ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ—ଏହିମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଆଗ୍ରହରେ ବାହାରିଗଲେ।
ତତଃ ସୁଦର୍ଶନଂ ନାଗଂ ନୀଲଜୀମୂତସଂନିଭମ୍। ଐରାଵତକୁଲେ ଜାତମାରୁରୋହ ମହୋଦରଃ
ତାପରେ ମହୋଦର ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମେଘ ଭଳି କଳା, ଏବଂ ଏୟାରାବତ ବଂଶର ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସର୍ଵାଯୁଧସମାଯୁକ୍ତସ୍ତୂଣୀଭିଶ୍ଚାପ୍ଯଲଂକୃତଃ। ରରାଜ ଗଜମାସ୍ଥାଯ ସଵିତେଵାସ୍ତମୂର୍ଧନି
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତୁଣୀର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେ ହାତୀ ଉପରେ ବସି, ସଂଧ୍ୟାବେଳରେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହଯୋତ୍ତମସମାଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵାଯୁଧସମାକୁଲମ୍। ଆରୁରୋହ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତ୍ରିଶିରା ରାଵଣାତ୍ମଜଃ
ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତ୍ରିଶିରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତ୍ରିଶିରା ରଥମାସ୍ଥାଯ ଵିରରାଜ ଧନୁର୍ଧରଃ। ସଵିଦ୍ଯୁଦୁଲ୍କଃ ସଜ୍ଵାଲଃ ସେନ୍ଦ୍ରଚାପ ଇଵାମ୍ବୁଦଃ
ଧନୁର୍ଧର ତ୍ରିଶିରା ରଥ ଉପରେ ବସି, ବିଦ୍ୟୁତ, ଉଲ୍କା ଓ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ଶୋଭିତ ମେଘ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ତ୍ରିଭିଃ କିରୀଟୈସ୍ତ୍ରିଶିରାଃ ଶୁଶୁଭେ ସ ରଥୋତ୍ତମେ। ହିମଵାନିଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଭିଃ କାଞ୍ଚନପର୍ଵତୈଃ
ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡରେ ତିନିଟି ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ତ୍ରିଶିରା ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଉପରେ ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତର ତିନିଟି ସୁନାର ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅତିକାଯୋଽତିତେଜସ୍ଵୀ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତସ୍ତଦା। ଆରୁରୋହ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଧନୁଷ୍ମତାମ୍
ତାପରେ ଅତିକାୟ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସୁଚକ୍ରାକ୍ଷଂ ସୁସଂଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଵନୁକର୍ଷଂ ସୁକୂବରମ୍। ତୂଣୀବାଣାସନୈର୍ଦୀପ୍ତଂ ପ୍ରାସାସିପରିଘାକୁଲମ୍
ସେଇ ରଥର ଚକ୍ର ଉତ୍ତମ, ଯୋଗାଯୋଗ ଭଲ, ନିଜ ଧ୍ୱନି ଥିଲା, କୁମ୍ଭ ଉତ୍ତମ ଥିଲା, ତୁଣୀ, ବାଣ, ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ବେଶ କଠିନ ଅସ୍ତ୍ର, ତଳୱାର, ଗଦା ଭରିଥିଲା।
ସ କାଞ୍ଚନଵିଚିତ୍ରେଣ କିରୀଟେନ ଵିରାଜତା। ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ବଭୌ ମେରୁଃ ପ୍ରଭାଭିରିଵ ଭାସଯନ୍
ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ମୁକୁଟ ଓ ଭଲ ଭଲ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ସ ରରାଜ ରଥେ ତସ୍ମିନ୍ ରାଜସୂନୁର୍ମହାବଲଃ। ଵୃତୋ ନୈର୍ଋତଶାର୍ଦୂଲୈର୍ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାମରୈଃ
ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର, ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ ଭଳି ଶୂରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା, ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହଯମୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵଃପ୍ରଖ୍ଯଂ ଶ୍ଵେତଂ କନକଭୂଷଣମ୍। ମନୋଜଵଂ ମହାକାଯମାରୁରୋହ ନରାନ୍ତକଃ
ନରାନ୍ତକ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମନ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରାସମୁଲ୍କାଭଂ ଵିରରାଜ ନରାନ୍ତକଃ। ଶକ୍ତିମାଦାଯ ତେଜସ୍ଵୀ ଗୁହଃ ଶିଖିଗତୋ ଯଥା
ନରାନ୍ତକ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ବାଣ ଧରି, ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଗୁହା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମୟୂର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦେଵାନ୍ତକଃ ସମାଦାଯ ପରିଘଂ ହେମଭୂଷଣମ୍। ପରିଗୃହ୍ଯ ଗିରିଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଵପୁର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିଡମ୍ବଯନ୍
ଦେବାନ୍ତକ ସୁନାର ଗହଣା ଲଗାଇଥିବା ଗଦା ନେଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ପାହାଡ଼ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ।
ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମହାତେଜା ଗଦାମାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିରରାଜ ଗଦାପାଣିଃ କୁବେର ଇଵ ସଂଯୁଗେ
ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରବଳ, ଗଦା ନେଇ, ତାହା ହାତରେ ଧରି, ଯୁଦ୍ଧରେ କୁବେର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ତେ ପ୍ରତସ୍ଥୁର୍ମହାତ୍ମାନୋଽମରାଵତ୍ଯାଃ ସୁରା ଇଵ। ତାନ୍ ଗଜୈଶ୍ଚ ତୁରଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ରଥୈଶ୍ଚାମ୍ବୁଦନିଃସ୍ଵନୈଃ
ସେଇ ମହାନ୍ଭାଗମାନେ ଅମରାବତୀରେ ଦେବତାମାନେ ଯେମିତି ଚାଲନ୍ତି, ସେହିପରି ଅଗ୍ରଗତି କଲେ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଗର୍ଜନାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଁଜିଗଲା।
ଅନୂତ୍ପେତୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରଵରାଯୁଧାଃ। ତେ ଵିରେଜୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ କୁମାରାଃ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୁମାରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ।
କିରୀଟିନଃ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟା ଗ୍ରହା ଦୀପ୍ତା ଇଵାମ୍ବରେ। ପ୍ରଗୃହୀତା ବଭୌ ତେଷାଂ ଶସ୍ତ୍ରାଣାମଵଲିଃ ସିତା
ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଧଳା ଆଭାରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଶରଦଭ୍ରପ୍ରତୀକାଶା ହଂସାଵଲିରିଵାମ୍ବରେ। ମରଣଂ ଵାପି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଵା ପରାଜଯମ୍
ଶରତ୍କାଳୀନ ମେଘ ପରି, ଆକାଶରେ ହଂସମାନେ ଯେପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମନରେ ଧରିଲେ–ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହରାଇବା।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ ଵୀରାଃ ସଂଜଗ୍ମୁଃ ସଂଯୁଗାର୍ଥିନଃ। ଜଗର୍ଜୁଶ୍ଚ ପ୍ରଣେଦୁଶ୍ଚ ଚିକ୍ଷିପୁଶ୍ଚାପି ସାଯକାନ୍
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେଇ ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଘଣ୍ଟି ମାରିଲେ ଓ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଜଗୃହୁଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ନିର୍ଯାନ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ। କ୍ଷ୍ଵେଡିତାସ୍ଫୋଟିତାନାଂ ଵୈ ସଂଚଚାଲେଵ ମେଦିନୀ
ଏହି ମହାନ୍ଭାଗ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଯେତେବେଳେ ବାହାରିଲେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଓ ଘାତର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
ରକ୍ଷସାଂ ସିଂହନାଦୈଶ୍ଚ ସଂସ୍ଫୋଟିତମିଵାମ୍ବରମ୍। ତେଽଭିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମୁଦିତା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରା ମହାବଲାଃ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସିଂହନାଦରେ ଆକାଶ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସନାୟକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରିଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ଵାନରାନୀକଂ ସମୁଦ୍ଯତଶିଲାନଗମ୍। ହରଯୋଽପି ମହାତ୍ମାନୋ ଦଦୃଶୂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ବାନରସେନା, ଯେଉଁମାନେ ପାଥର ଓ ଗଛ ଉଠାଇ ରହିଛନ୍ତି। ଏବଂ ମହାନ୍ଭାଗ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସମ୍ବାଧଂ କିଙ୍କିଣୀଶତନାଦିତମ୍। ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶଂ ସମୁଦ୍ଯତମହାଯୁଧମ୍
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଭିଡ଼ିଥିବା, ଶତଶତ କିଙ୍କିଣିର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ନୀଳ ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ଏବଂ ମହାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଦୀପ୍ତାନଲରଵିପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ନୈର୍ଋତୈଃ ସର୍ଵତୋ ଵୃତମ୍। ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଲମାଯାତଂ ଲବ୍ଧଲକ୍ଷାଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ରାତିର ଚରାଚରମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସେହି ସେନା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ବାନରମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଲେ।
ସମୁଦ୍ଯତମହାଶୈଲାଃ ସମ୍ପ୍ରଣେଦୁର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ରକ୍ଷାଂସି ପ୍ରତିନର୍ଦନ୍ତ ଵାନରାଃ
ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିପାରୁନଥିଲେ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତଃ ସମୁତ୍କୃଷ୍ଟରଵଂ ନିଶମ୍ଯ ରକ୍ଷୋଗଣା ଵାନରଯୂଥପାନାମ୍। ଅମୃଷ୍ଯମାଣାଃ ପରହର୍ଷମୁଗ୍ରଂ ମହାବଲା ଭୀମତରଂ ପ୍ରଣେଦୁଃ
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍ଲାସ ସହିପାରିନଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତେ ରାକ୍ଷସବଲଂ ଘୋରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହରିଯୂଥପାଃ। ଵିଚେରୁରୁଦ୍ଯତୈଃ ଶୈଲୈର୍ନଗାଃ ଶିଖରିଣୋ ଯଥା
ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଗିରିଶିଖର ପରି ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଲେ।
କେଚିଦାକାଶମାଵିଶ୍ଯ କେଚିଦୁର୍ଵ୍ଯାଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ରକ୍ଷଃସୈନ୍ଯେଷୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କେଚିଦ୍ ଦ୍ରୁମଶିଲାଯୁଧାଃ
କିଛି ବାନର ଆକାଶକୁ ଲାଘିଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ଝାପିଲେ, ଆଉ କିଛି ରାକ୍ଷସସେନାରେ କ୍ରୋଧରେ ଗଛ ଓ ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।