ଦର୍ଶଯେକ୍ଷ୍ଵାକୁଶାର୍ଦୂଲ ଵୀର୍ଯଂ ଗାତ୍ରେଷୁ ମେଽନଘ। ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଦୃଷ୍ଟପୌରୁଷଵିକ୍ରମମ୍
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ସିଂହ, ନିଷ୍ପାପ ରାମ, ତୁମେ ମୋ ଦେହରେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ। ତୁମର ପୌରୁଷ ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବା ପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବି।
ସ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ରାମଃ ସୁପୁଙ୍ଖାନ୍ ଵିସସର୍ଜ ବାଣାନ୍। ତୈରାହତୋ ଵଜ୍ରସମପ୍ରଵେଗୈ- ର୍ନ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ନ ଵ୍ଯଥତେ ସୁରାରିଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପଙ୍ଖଯୁକ୍ତ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେହି ବଜ୍ର ଭଳି ବେଗବାନ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ନା ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ଯୈଃ ସାଯକୈଃ ସାଲଵରା ନିକୃତ୍ତା ଵାଲୀ ହତୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଶ୍ଚ। ତେ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ତଦା ଶରୀରଂ ଵଜ୍ରୋପମା ନ ଵ୍ଯଥଯାମ୍ପ୍ରଚକ୍ରୁଃ
ଯେଉଁ ବାଣରେ ବାଲି ହତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଏବେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦେହକୁ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବଜ୍ର ସମାନ ଦୃଢ଼ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ ଵାରିଧାରା ଇଵ ସାଯକାଂସ୍ତାନ୍ ପିବନ୍ ଶରୀରେଣ ମହେନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁଃ। ଜଘାନ ରାମସ୍ଯ ଶରପ୍ରଵେଗଂ ଵ୍ଯାଵିଧ୍ଯ ତଂ ମୁଦ୍ଗରମୁଗ୍ରଵେଗମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳଧାରା ଭଳି ପିଇଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ମୁଦଗରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ରାମଙ୍କ ବାଣ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ରକ୍ଷଃ କ୍ଷତଜାନୁଲିପ୍ତଂ ଵିତ୍ରାସନଂ ଦେଵମହାଚମୂନାମ୍। ଵ୍ଯାଵିଧ୍ଯ ତଂ ମୁଦ୍ଗରମୁଗ୍ରଵେଗଂ ଵିଦ୍ରାଵଯାମାସ ଚମୂଂ ହରୀଣାମ୍
ସେ ରାକ୍ଷସ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଗୁଡ଼ା ଗୁଡ଼ା ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଦେବମାନେଙ୍କର ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ମୁଦଗର ଦ୍ୱାରା ବାନର ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଵାଯଵ୍ଯମାଦାଯ ତତୋଽପରାସ୍ତ୍ରଂ ରାମଃ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ନିଶାଚରାଯ। ସମୁଦ୍ଗରଂ ତେନ ଜହାର ବାହୁଂ ସ କୃତ୍ତବାହୁସ୍ତୁମୁଲଂ ନନାଦ
ତାପରେ ରାମ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ରାତିର ଚରକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହାତ ଓ ମୁଦଗରକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହାରେ ଏକହାତି ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ବାହୁର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗକଲ୍ପଃ ସମୁଦ୍ଗରୋ ରାଘଵବାଣକୃତ୍ତଃ। ପପାତ ତସ୍ମିନ୍ ହରିରାଜସୈନ୍ଯେ ଜଘାନ ତାଂ ଵାନରଵାହିନୀଂ ଚ
ତାଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ବଡ଼ ହାତ ଓ ମୁଦଗର, ରାଘବଙ୍କ ବାଣରେ କାଟିଯାଇ, ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ବହୁତ ବାନରକୁ ମାରିଦେଲା।
ତେ ଵାନରା ଭଗ୍ନହତାଵଶେଷାଃ ପର୍ଯନ୍ତମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତଦା ଵିଷଣ୍ଣାଃ। ପ୍ରପୀଡିତାଙ୍ଗା ଦଦୃଶୁଃ ସୁଘୋରଂ ନରେନ୍ଦ୍ରରକ୍ଷୋଽଧିପସଂନିପାତମ୍
ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଓ ଆହତ ହୋଇ, ତାକୁ ଦେଖି ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଅଶ୍ରୟ ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟରାଜା ଓ ରାକ୍ଷସପତିଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋଽସ୍ତ୍ରନିକୃତ୍ତବାହୁ- ର୍ମହାସିକୃତ୍ତାଗ୍ର ଇଵାଚଲେନ୍ଦ୍ରଃ। ଉତ୍ପାଟଯାମାସ କରେଣ ଵୃକ୍ଷଂ ତତୋଽଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରଣେ ନରେନ୍ଦ୍ରମ୍
ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ହାତ କାଟିଯାଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ତଳିଯାଇଥିବା ପରି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଗଛ ଉପଡ଼ି ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଂ ତସ୍ଯ ବାହୁଂ ସହତାଲଵୃକ୍ଷଂ ସମୁଦ୍ଯତଂ ପନ୍ନଗଭୋଗକଲ୍ପମ୍। ଐନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତେନ ଜଘାନ ରାମୋ ବାଣେନ ଜାମ୍ବୂନଦଚିତ୍ରିତେନ
ତାଙ୍କ ଏହି ଉପରେ ଉଠାଇଥିବା ହାତ, ଯାହାରେ ତାଳଗଛ ଧରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ହାତ ସର୍ପର ଆଳି ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲା, ରାମ ଇନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ସ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଭୁଜୋ ନିକୃତ୍ତଃ ପପାତ ଭୂମୌ ଗିରିସଂନିକାଶଃ। ଵିଚେଷ୍ଟମାନୋ ନିଜଘାନ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଶୈଲାନ୍ ଶିଲାଵାନରରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଏହି ବଡ଼ ହାତ କାଟିଯାଇ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଭାବରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଗଛ, ପାହାଡ଼, ପାଥର, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିଦେଲା।
ତଂ ଛିନ୍ନବାହୁଂ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ରାମଃ ସମାପତନ୍ତଂ ସହସା ନଦନ୍ତମ୍। ଦ୍ଵାଵର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୌ ନିଶିତୌ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦ ପାଦୌ ଯୁଧି ରାକ୍ଷସସ୍ଯ
ତାଙ୍କ ହାତ କାଟିଯିବା ସତ୍ୱେ, ହଠାତ୍ ଗର୍ଜନ କରି ଆଗକୁ ଧାଉଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣକୁ ଦେଖି, ରାମ ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ପାଦ କାଟିଦେଲେ।
ତୌ ତସ୍ଯ ପାଦୌ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଶ୍ଚ ଗିରେର୍ଗୁହାଶ୍ଚୈଵ ମହାର୍ଣଵଂ ଚ। ଲଙ୍କାଂ ଚ ସେନାଂ କପିରାକ୍ଷସାନାଂ ଵିନାଦଯନ୍ତୌ ଵିନିପେତତୁଶ୍ଚ
ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ପାଦ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଚାରିଦିଗ, ପାହାଡ଼ର ଗୁହା, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର, ଲଙ୍କା ଓ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଉପରେ ଝରିପଡ଼ିଲା।
ନିକୃତ୍ତବାହୁର୍ଵିନିକୃତ୍ତପାଦୋ ଵିଦାର୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵଡଵାମୁଖାଭମ୍। ଦୁଦ୍ରାଵ ରାମଂ ସହସାଭିଗର୍ଜନ୍ ରାହୁର୍ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରମିଵାନ୍ତରିକ୍ଷେ
ହାତ ଓ ପାଦ କାଟିଯାଇଥିବା, ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖ ସମାନ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ହଠାତ୍ ଗର୍ଜନ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ରାହୁ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧାଉଥାଏ।
ଅପୂରଯତ୍ ତସ୍ଯ ମୁଖଂ ଶିତାଗ୍ରୈ ରାମଃ ଶରୈର୍ହେମପିନଦ୍ଧପୁଙ୍ଖୈଃ। ସମ୍ପୂର୍ଣଵକ୍ତ୍ରୋ ନ ଶଶାକ ଵକ୍ତୁଂ ଚୁକୂଜ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମୁମୂର୍ଚ୍ଛ ଚାପି
ରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିରା ଓ ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ପୂରିଦେଲେ। ମୁହଁ ପୂରା ଭରିଯିବାରୁ ସେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଲେ ଏବଂ ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ଅଥାଦଦେ ସୂର୍ଯମରୀଚିକଲ୍ପଂ ସ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡାନ୍ତକକାଲକଲ୍ପମ୍। ଅରିଷ୍ଟମୈନ୍ଦ୍ରଂ ନିଶିତଂ ସୁପୁଙ୍ଖଂ ରାମଃ ଶରଂ ମାରୁତତୁଲ୍ଯଵେଗମ୍
ତାପରେ ରାମ ଏକ ବାଣ ଧରିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ, ଯମ ଓ କାଳ ପରି ଭୟଙ୍କର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳିୟାନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବେଗବାନ୍, ପବନ ସମାନ ଦ୍ରୁତ।
ତଂ ଵଜ୍ରଜାମ୍ବୂନଦଚାରୁପୁଙ୍ଖଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତସୂର୍ଯଜ୍ଵଲନପ୍ରକାଶମ୍। ମହେନ୍ଦ୍ରଵଜ୍ରାଶନିତୁଲ୍ଯଵେଗଂ ରାମଃ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ନିଶାଚରାଯ
ସେ ବାଣଟି ହେଉଛି ବଜ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁନାର ଶଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ତୀବ୍ର ବେଗରେ, ରାମ ଏହାକୁ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ସାଯକୋ ରାଘଵବାହୁଚୋଦିତୋ ଦିଶଃସ୍ଵଭାସା ଦଶ ସମ୍ପ୍ରକାଶଯନ୍। ଵିଧୂମଵୈଶ୍ଵାନରଭୀମଦର୍ଶନୋ ଜଗାମ ଶକ୍ରାଶନିଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ରାଘବଙ୍କ ବାହୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେ ବାଣଟି ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କଲା; ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ ଆଗେଇଯାଉଥିଲା।
ସ ତନ୍ମହାପର୍ଵତକୂଟସଂନିଭଂ ସୁଵୃତ୍ତଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ଚଲଚାରୁକୁଣ୍ଡଲମ୍। ଚକର୍ତ ରକ୍ଷୋଽଧିପତେଃ ଶିରସ୍ତଦା ଯଥୈଵ ଵୃତ୍ରସ୍ଯ ପୁରା ପୁରଂଦରଃ
ସେ ବାଣଟି ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ବଡ଼, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ କମ୍ପିଥିବା ଅଳଙ୍କାରିତ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ କାଟିଦେଲା, ଯେପରି ପୁରାଣରେ ପୁରନ୍ଦର ଭଳି ବୃତ୍ରକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣଶିରୋ ଭାତି କୁଣ୍ଡଲାଲଂକୃତଂ ମହତ୍। ଆଦିତ୍ଯେଽଭ୍ଯୁଦିତେ ରାତ୍ରୌ ମଧ୍ଯସ୍ଥ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମହାନ୍ ମୁଣ୍ଡ, କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ, ରାତିରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲା।
ତଦ୍ ରାମବାଣାଭିହତଂ ପପାତ ରକ୍ଷଃଶିରଃ ପର୍ଵତସଂନିକାଶମ୍। ବଭଞ୍ଜ ଚର୍ଯାଗୃହଗୋପୁରାଣି ପ୍ରାକାରମୁଚ୍ଚଂ ତମପାତଯଚ୍ଚ
ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା, ପର୍ବତ ସମାନ ବଡ଼ ସେ ରାକ୍ଷସର ମୁଣ୍ଡ ଝରିପଡ଼ିଲା, ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଦ୍ୱାର ଓ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
ତଚ୍ଚାତିକାଯଂ ହିମଵତ୍ ପ୍ରକାଶଂ ରକ୍ଷସ୍ତଦା ତୋଯନିଧୌ ପପାତ। ଗ୍ରାହାନ୍ ପରାନ୍ ମୀନଵରାନ୍ ଭୁଜଂଗମାନ୍ ମମର୍ଦ ଭୂମିଂ ଚ ତଥା ଵିଵେଶ
ହିମବତ ପର୍ବତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡଟି ସମୁଦ୍ରକୁ ପଡ଼ିଗଲା; ଏହା ମାଛ, ଘୋର ମଗର ଓ ସର୍ପମାନେକୁ ଚେପିଦେଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ହତେ ବ୍ରାହ୍ମଣଦେଵଶତ୍ରୌ ମହାବଲେ ସଂଯତି କୁମ୍ଭକର୍ଣେ। ଚଚାଲ ଭୂର୍ଭୂମିଧରାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ହର୍ଷାଚ୍ଚ ଦେଵାସ୍ତୁମୁଲଂ ପ୍ରଣେଦୁଃ
ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ କମ୍ପିଗଲା, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଜୟଗାନ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଦେଵର୍ଷିମହର୍ଷିପନ୍ନଗାଃ ସୁରାଶ୍ଚ ଭୂତାନି ସୁପର୍ଣଗୁହ୍ଯକାଃ। ସଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵଗଣା ନଭୋଗତାଃ ପ୍ରହର୍ଷିତା ରାମପରାକ୍ରମେଣ
ତାପରେ ଦେବତା, ଋଷି, ମହାର୍ଷି, ନାଗ, ସୁର, ଭୂତ, ଗରୁଡ଼, ଗୁପ୍ତ ଜନ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆକାଶରେ ରହି ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ତେ ତସ୍ଯ ଵଧେନ ଭୂରିଣା ମନସ୍ଵିନୋ ନୈର୍ଋତରାଜବାନ୍ଧଵାଃ। ଵିନେଦୁରୁଚ୍ଚୈର୍ଵ୍ଯଥିତା ରଘୂତ୍ତମଂ ହରିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଯଥା ମତଂଗଜାଃ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ, ସେ ମହାନ୍ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି ମତଙ୍ଗ ହାତୀମାନେ ପରି ବିଳାପ କଲେ।
ସ ଦେଵଲୋକସ୍ଯ ତମୋ ନିହତ୍ଯ ସୂର୍ଯୋ ଯଥା ରାହୁମୁଖାଦ୍ ଵିମୁକ୍ତଃ। ତଥା ଵ୍ଯଭାସୀଦ୍ଧରିସୈନ୍ଯମଧ୍ଯେ ନିହତ୍ଯ ରାମୋ ଯୁଧି କୁମ୍ଭକର୍ଣମ୍
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାହୁଙ୍କ ମୁହଁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଦେବତାମାନେର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ, ସେପରି ରାମ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରି ବାନର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ପ୍ରହର୍ଷମୀଯୁର୍ବହଵଶ୍ଚ ଵାନରାଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧପଦ୍ମପ୍ରତିମୈରିଵାନନୈଃ। ଅପୂଜଯନ୍ ରାଘଵମିଷ୍ଟଭାଗିନଂ ହତେ ରିପୌ ଭୀମବଲେ ନୃପାତ୍ମଜମ୍
ଅନେକ ବାନରମାନେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ରାଜପୁତ୍ର ବଧ ହେବା ପରେ ସେମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦାତା ରାଘବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ସ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ସୁରସୈନ୍ଯମର୍ଦନଂ ମହତ୍ସୁ ଯୁଦ୍ଧେଷୁ କଦାଚନାଜିତମ୍। ନନନ୍ଦ ହତ୍ଵା ଭରତାଗ୍ରଜୋ ରଣେ ମହାସୁରଂ ଵୃତ୍ରମିଵାମରାଧିପଃ
ଭାରତଙ୍କ ଭାଇ ରାମ, ଦେବତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣକୁ ବଧ କରି, ଯେପରି ଦେବତାର ରାଜା ବୃତ୍ରାସୁରକୁ ମାରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ସେପରି ଖୁସି ହେଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା। ରାକ୍ଷସା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଯ ରାଵଣାଯ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବଧ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ଖବର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।