କଶ୍ଚିନ୍ମେ ତ୍ଵତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ସୌହୃଦେନ ବଲେନ ଚ। ଗଚ୍ଛ ଶତ୍ରୁଵଧାଯ ତ୍ଵଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣ ଜଯାଯ ଚ
ମୋ ପାଖରେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ଯାଅ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଏବଂ ବିଜୟ ଆଣିବାକୁ।
ଶଯାନଃ ଶତ୍ରୁନାଶାର୍ଥଂ ଭଵାନ୍ ସମ୍ବୋଧିତୋ ମଯା। ଅଯଂ ହି କାଲଃ ସୁମହାନ୍ ରାକ୍ଷସାନାମରିଂଦମ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଜଗାଇଛି; ଏହି ସମୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ଅବସର, ଶତ୍ରୁଦମନ।
ସଂଗଚ୍ଛ ଶୂଲମାଦାଯ ପାଶହସ୍ତ ଇଵାନ୍ତକଃ। ଵାନରାନ୍ ରାଜପୁତ୍ରୌ ଚ ଭକ୍ଷଯାଦିତ୍ଯତେଜସୌ
ତୁମେ ତୁମର ଶୂଳ ନେଇ, ମୃତ୍ୟୁ ଯେମିତି ତାଙ୍କର ପାଶ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେଭଳି ବାହାରିଯାଅ; ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ଓ ବାନରମାନେକୁ ଖାଇଦିଅ।
ସମାଲୋକ୍ଯ ତୁ ତେ ରୂପଂ ଵିଦ୍ରଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଵାନରାଃ। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋଶ୍ଚାପି ହୃଦଯେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିଷ୍ଯତଃ
ତୁମର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ବାନରମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବେ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଭାରି କମ୍ପନ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ମହାବଲମ୍। ପୁନର୍ଜାତମିଵାତ୍ମାନଂ ମେନେ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ
ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ନିଜକୁ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣବଲାଭିଜ୍ଞୋ ଜାନଂସ୍ତସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍। ବଭୂଵ ମୁଦିତୋ ରାଜା ଶଶାଙ୍କ ଇଵ ନିର୍ମଲଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିଥିବା ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଃ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ନିର୍ଜଗାମ ମହାବଲଃ। ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯୋଦ୍ଧୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତଵାଂସ୍ତଦା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଗଲେ।
ଆଦଦେ ନିଶିତଂ ଶୂଲଂ ଵେଗାଚ୍ଛତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ। ସର୍ଵଂ କାଲାଯସଂ ଦୀପ୍ତଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣମ୍
ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ଦ୍ରୁତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳା ଲୋହାରେ ତିଆରି, ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ଧରିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଶନିସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ଵଜ୍ରପ୍ରତିମଗୌରଵମ୍। ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷପନ୍ନଗସୂଦନମ୍
ସେ ଶୂଳଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହୀରା ପରି ଭାରି ଓ ଦୃଢ଼, ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲା।
ରକ୍ତମାଲ୍ଯମହାଦାମଂ ସ୍ଵତଶ୍ଚୋଦ୍ଗତପାଵକମ୍। ଆଦାଯ ଵିପୁଲଂ ଶୂଲଂ ଶତ୍ରୁଶୋଣିତରଞ୍ଜିତମ୍
ବଡ଼ ଲାଲ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ନିଜ ଶିରୋପରି ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ, ସେ ବିଶାଳ ଶୂଳଟି ଧରିଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାତେଜା ରାଵଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯହମେକାକୀ ତିଷ୍ଠତ୍ଵିହ ବଲଂ ମମ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏକା ଯିବି; ମୋର ସେନା ଏଠାରେ ରହୁ।'
ଅଦ୍ଯ ତାନ୍ କ୍ଷୁଧିତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଵାନରାନ୍। କୁମ୍ଭକର୍ଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
'ଆଜି ମୁଁ ଭୋକା ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ବାନରମାନେକୁ ଖାଇଦେବି।' କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ କହିଲେ:
ସୈନ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଗଚ୍ଛ ଶୂଲମୁଦ୍ଗରପାଣିଭିଃ। ଵାନରା ହି ମହାତ୍ମାନଃ ଶୂରାଃ ସୁଵ୍ଯଵସାଯିନଃ
ସେନାରେ ଘିରି ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହାତରେ ବାଣ ଓ ତୀର ନେଇ ଚାଲ। କାରଣ, ବାନରମାନେ ବଡ଼ ମନ ଓ ଶୂର, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଭରିଆ।
ଏକାକିନଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ଵା ନଯେଯୁର୍ଦଶନୈଃ କ୍ଷଯମ୍। ତସ୍ମାତ୍ ପରମଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସୈନ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଵ୍ରଜ। ରକ୍ଷସାମହିତଂ ସର୍ଵଂ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷଂ ନିଷୂଦଯ
ଯଦି ତୁମେ ଏକା ଓ ଅସାବଧାନ ହେଇ ଯିବ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦାନ୍ତରେ ଧରି ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ। ଏହିପାଇଁ, ସେନା ସହିତ ଘିରି ଯିବା, ଯାହାକି ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଜିତିପାରିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଚାପି ଦେ।
ଅଥାସନାତ୍ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ସ୍ରଜଂ ମଣିକୃତାନ୍ତରାମ୍। ଆବବନ୍ଧ ମହାତେଜାଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରାଵଣଃ
ତାପରେ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମଣି ଲଗା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମାଳା ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ଅଙ୍ଗଦାନ୍ଯଙ୍ଗୁଲୀଵେଷ୍ଟାନ୍ ଵରାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ହାରଂ ଚ ଶଶିସଂକାଶମାବବନ୍ଧ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଦ, ଆଙ୍ଗୁଠି, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭା ଭଳି ଜ୍ୱଳମାନ ହାର ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ଦିଵ୍ଯାନି ଚ ସୁଗନ୍ଧୀନି ମାଲ୍ଯଦାମାନି ରାଵଣଃ। ଗାତ୍ରେଷୁ ସଜ୍ଜଯାମାସ ଶ୍ରୋତ୍ରଯୋଶ୍ଚାସ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲେ
ରାବଣ ତାଙ୍କର ଶରୀରକୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଲା ଦେଇ ସଜାଇଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦକେଯୂରନିଷ୍କାଭରଣଭୂଷିତଃ। କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ବୃହତ୍କର୍ଣଃ ସୁହୁତୋଽଗ୍ନିରିଵାବଭୌ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଚଉଡ଼ା କାନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସୁନା ଦାଡ଼ି, କେୟୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିଥିଲେ; ସେ ଭଲଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଶ୍ରୋଣୀସୂତ୍ରେଣ ମହତା ମେଚକେନ ଵ୍ଯରାଜତ। ଅମୃତୋତ୍ପାଦନେ ନଦ୍ଧୋ ଭୁଜଙ୍ଗେନେଵ ମନ୍ଦରଃ
ତାଙ୍କର କମରରେ ବଡ଼ ଓ ରଙ୍ଗିନ ଶ୍ରୋଣୀସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଯେପରି ଅମୃତ ମଥନ ସମୟରେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା।
ସ କାଞ୍ଚନଂ ଭାରସହଂ ନିଵାତଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭଂ ଦୀପ୍ତମିଵାତ୍ମଭାସା। ଆବଧ୍ଯମାନଃ କଵଚଂ ରରାଜ ସଂଧ୍ଯାଭ୍ରସଂଵୀତ ଇଵାଦ୍ରିରାଜଃ
ସୁନାର ଭାର ସହିପାରିବା, ବାତାସ ରହିତ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଚମକୁଥିବା କବଚ ପିନ୍ଧାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ରାଜା ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ସର୍ଵାଭରଣସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ଶୂଲପାଣିଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ। ତ୍ରିଵିକ୍ରମକୃତୋତ୍ସାହୋ ନାରାଯଣ ଇଵାବଭୌ
ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଏବଂ ଶୂଳ ହାତରେ ଧରିଥିବା ସେ ରାକ୍ଷସ, ତିନି ପଦ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଇଲା।
ଭ୍ରାତରଂ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ତସ୍ମୈ ପ୍ରତସ୍ଥେ ସ ମହାବଲଃ
ସେ ମହାବଳୀ ନିଜ ଭାଇକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପଥେ ଚାଲିଗଲା।
ତମାଶୀର୍ଭିଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଭିଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଵଣଃ। ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈଃ ସୈନ୍ଯୈଶ୍ଚାପି ଵରାଯୁଧୈଃ
ରାବଣ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଶବ୍ଦରେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ତଂ ଗଜୈଶ୍ଚ ତୁରଂଗୈଶ୍ଚ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଶ୍ଚାମ୍ବୁଦସ୍ଵନୈଃ। ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ରଥିନୋ ରଥିନାଂ ଵରମ୍
ମହାତ୍ମା ରଥୀମାନେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥର ମେଘ ଗୁଡିକର ଭଳି ଶବ୍ଦ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସର୍ପୈରୁଷ୍ଟ୍ରୈଃ ଖରୈଶ୍ଚୈଵ ସିଂହଦ୍ଵିପମୃଗଦ୍ଵିଜୈଃ। ଅନୁଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ତଂ ଘୋରଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ମହାବଲମ୍
ସାପ, ଉଷ୍ଟ୍ର, ଗଧା, ସିଂହ, ହାତୀ, ବନ୍ୟ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମିଶି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସାଥି ଦେଇ ଚାଲିଥିଲେ।
ସ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷୈରଵକୀର୍ଯମାଣୋ ଧୃତାତପତ୍ରଃ ଶିତଶୂଲପାଣିଃ। ମଦୋତ୍କଟଃ ଶୋଣିତଗନ୍ଧମତ୍ତୋ ଵିନିର୍ଯଯୌ ଦାନଵଦେଵଶତ୍ରୁଃ
ଫୁଲର ବର୍ଷା ଭିତରେ, ଛତା ଧରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ୍ଡା ହାତରେ ନେଇ, ମଦରେ ମତାଳ, ରକ୍ତର ଗନ୍ଧରେ ମତିଭ୍ରମ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କର ଶତ୍ରୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବାହାରିଗଲେ।
ପଦାତଯଶ୍ଚ ବହଵୋ ମହାନାଦା ମହାବଲାଃ। ଅନ୍ଵଯୂ ରାକ୍ଷସା ଭୀମା ଭୀମାକ୍ଷାଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପଦାତି ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହୁଁକାର ଦେଇ ଚାଲିଥିଲେ—ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଭୟାନକ ଚକ୍ଷୁ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର।
ରକ୍ତାକ୍ଷାଃ ସୁବହୁଵ୍ଯାମା ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମାଃ। ଶୂଲାନୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଖଡ୍ଗାଂଶ୍ଚ ନିଶିତାଂଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧାନ୍
ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ବଡ଼ କନ୍ଧ, ଗାଢ଼ କଳି ଦ୍ରବ୍ୟର ଦଳ ସମାନ, ସେମାନେ ଉଠାଇଥିଲେ ବଣ୍ଡା, ତଳୱାର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଲାଡ଼ି।
ଭିନ୍ଦିପାଲାଂଶ୍ଚ ପରିଘାନ୍ ଗଦାଶ୍ଚ ମୁସଲାନି ଚ। ତାଲସ୍କନ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲାନ୍ କ୍ଷେପଣୀଯାନ୍ ଦୁରାସଦାନ୍
ସେମାନେ ଚକ୍ରଫଳି, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ଗଦା, ମୁସଳ ଏବଂ ଏକାଧିକ ତାଳଗଛର ଡାଳ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପରାଜେୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଥିଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଵପୁରାଦାଯ ଦାରୁଣଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍। ନିଷ୍ପପାତ ମହାତେଜାଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ଭୟାନକ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଜନକ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଅବତରିଲେ।