ତତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ। ଭୂତାନାଂ ମେରୁସଂକାଶଂ ରାଶିଂ ପରମତର୍ପଣମ୍
ତାପରେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ଭୋଗର ଢେର ରଖିଲେ, ଯାହା ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଅତି ତୃପ୍ତି ଦେଉଥିଲା ।
ମୃଗାଣାଂ ମହିଷାଣାଂ ଚ ଵରାହାଣାଂ ଚ ସଂଚଯାନ୍। ଚକ୍ରୁର୍ନୈର୍ଋତଶାର୍ଦୂଲା ରାଶିମନ୍ନସ୍ଯ ଚାଦ୍ଭୁତମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ ହରିଣ, ମହିଷ ଓ ବନ୍ଦର ମାଂସର ଢେର ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଖାଦ୍ୟର ଢେର ତିଆରି କଲେ ।
ତତଃ ଶୋଣିତକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚ ମାଂସାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପୁରସ୍ତାତ୍ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଚକ୍ରୁସ୍ତ୍ରିଦଶଶତ୍ରଵଃ
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରକ୍ତର କୁଏଁଁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ରଖିଲେ ।
ଲିଲିପୁଶ୍ଚ ପରାର୍ଘ୍ଯେନ ଚନ୍ଦନେନ ପରଂତପମ୍। ଦିଵ୍ଯୈରାଶ୍ଵାସଯାମାସୁର୍ମାଲ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧିଭିଃ
ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ ।
ଧୂପଗନ୍ଧାଂଶ୍ଚ ସସୃଜୁସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ପରଂତପମ୍। ଜଲଦା ଇଵ ଚାନେଦୁର୍ଯାତୁଧାନାସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଇଲେ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଯାତୁଧାନମାନେ ମେଘ ପରି ଏଠା ସେଠା ଗର୍ଜନ କଲେ ।
ଶଙ୍ଖାଂଶ୍ଚ ପୂରଯାମାସୁଃ ଶଶାଙ୍କସଦୃଶପ୍ରଭାନ୍। ତୁମୁଲଂ ଯୁଗପଚ୍ଚାପି ଵିନେଦୁଶ୍ଚାପ୍ଯମର୍ଷିତାଃ
ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲେ ।
ନେଦୁରାସ୍ଫୋଟଯାମାସୁଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁସ୍ତେ ନିଶାଚରାଃ। କୁମ୍ଭକର୍ଣଵିବୋଧାର୍ଥଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଵିପୁଲଂ ସ୍ଵରମ୍
ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ତାଳି ମାରିଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ; ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲେ ।
ସଶଙ୍ଖଭେରୀପଣଵପ୍ରଣାଦଂ ସାସ୍ଫୋଟିତକ୍ଷ୍ଵେଲିତସିଂହନାଦମ୍। ଦିଶୋ ଦ୍ରଵନ୍ତସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ କିରନ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିହଂଗାଃ ସହସା ନିପେତୁଃ
ଶଂଖ, ଢୋଳ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ତାଳି, ଛିଙ୍କା ଓ ସିଂହ ଦହାଡ଼ରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ି ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ହଠାତ୍ ଭୂଇଁକୁ ପଡ଼ିଗଲେ ।
ଯଦା ଭୃଶଂ ତୈର୍ନିନଦୈର୍ମହାତ୍ମା ନ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ବୁବୁଧେ ପ୍ରସୁପ୍ତଃ। ତତୋ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀର୍ମୁସଲାନି ସର୍ଵେ ରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ତେ ଜଗୃହୁର୍ଗଦାଶ୍ଚ
ସେମାନଙ୍କର ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ମହାବଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଗଭୀର ଘୁମରୁ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଦା, ମୁସଳ ଓ ଭୁଶୁଣ୍ଡି ନେଇଲେ ।
ତଂ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗୈର୍ମୁସଲୈର୍ଗଦାଭି- ର୍ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ ମୁଦ୍ଗରମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ। ସୁଖପ୍ରସୁପ୍ତଂ ଭୁଵି କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ରକ୍ଷାଂସ୍ଯୁଦଗ୍ରାଣି ତଦା ନିଜଘ୍ନୁଃ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୂଇଁରେ ସୁଖରେ ଶୋଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ମୁସଳ, ଗଦା, ଡାଣ୍ଡା ଓ ମୁଠି ଦେଇ ଘାତ କଲେ ।
ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ରାକ୍ଷସାଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ସ୍ଥାତୁଂ ଶେକୁର୍ନ ଚାଗ୍ରତଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ୱାସର ବାତାସ ଏତେ ତୀବ୍ର ଥିଲା ଯେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିପାରୁନାହାନ୍ତି ।
ତତଃ ପରିହିତା ଗାଢଂ ରାକ୍ଷସା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ମୃଦଙ୍ଗପଣଵାନ୍ ଭେରୀଃ ଶଙ୍ଖକୁମ୍ଭଗଣାଂସ୍ତଥା
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବେ ଢୋଳ, ପଣବା, ଢାକ, ଶଂଖ ଓ ଜଳଘଣ୍ଟି ଏକଠା କଲେ ।
ଦଶ ରାକ୍ଷସସାହସ୍ରଂ ଯୁଗପତ୍ପର୍ଯଵାରଯତ୍। ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯାକାରଂ ତେ ତୁ ତଂ ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯନ୍
ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଏକାସାଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ଯାହା ଦେହ କାଳି ଅଞ୍ଜନ ଝାମୁକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
ଅଭିଘ୍ନନ୍ତୋ ନଦନ୍ତଶ୍ଚ ନ ଚ ସମ୍ବୁବୁଧେ ତଦା। ଯଦା ଚୈନଂ ନ ଶେକୁସ୍ତେ ପ୍ରତିବୋଧଯିତୁଂ ତଦା
ସେମାନେ ଘାତ କଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇପାରିଲେ ନାହିଁ,
ତତୋ ଗୁରୁତରଂ ଯତ୍ନଂ ଦାରୁଣଂ ସମୁପାକ୍ରମନ୍। ଅଶ୍ଵାନୁଷ୍ଟ୍ରାନ୍ ଖରାନ୍ ନାଗାଞ୍ଜଘ୍ନୁର୍ଦଣ୍ଡକଶାଙ୍କୁଶୈଃ
ତେବେ ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଗଧା ଓ ହାତୀକୁ ଛଡ଼ି ଏବଂ ଦାଣ୍ଡା ଓ ଆଙ୍କୁଶ ଦେଇ ମାରିଲେ ।
ଭେରୀଶଙ୍ଖମୃଦଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵପ୍ରାଣୈରଵାଦଯନ୍। ନିଜଘ୍ନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ମହାକାଷ୍ଠକଟଂକରୈଃ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସେମାନେ ଢାକ, ଶଂଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ବଜାଇଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ କାଠର ଲଠି ଦେଇ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ମାରିଲେ ।
ମୁଦ୍ଗରୈର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚାପି ସର୍ଵପ୍ରାଣସମୁଦ୍ଯତୈଃ। ତେନ ନାଦେନ ମହତା ଲଙ୍କା ସର୍ଵା ପ୍ରପୂରିତା। ସପର୍ଵତଵନା ସର୍ଵା ସୋଽପି ନୈଵ ପ୍ରବୁଧ୍ଯତେ
ମୁଦଗର ଓ ମୁସଳ ନେଇ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ସମଗ୍ର ଲଙ୍କା ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା, ତଥାପି ସେ ଜଗା ନହେଲେ।
ତତୋ ଭେରୀସହସ୍ରଂ ତୁ ଯୁଗପତ୍ ସମହନ୍ଯତ। ମୃଷ୍ଟକାଞ୍ଚନକୋଣାନାମସକ୍ତାନାଂ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ ସହସ୍ର ଟା ଶଣ୍ଡା ଡ଼ାକରା ଏକାସାଥିରେ ବଜିଗଲା, ସୁନାରେ ମାଡ଼ିଥିବା ତାଲ ଚାରିପଟେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଏଵମପ୍ଯତିନିଦ୍ରସ୍ତୁ ଯଦା ନୈଵ ପ୍ରବୁଧ୍ଯତେ। ଶାପସ୍ଯ ଵଶମାପନ୍ନସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ନିଶାଚରାଃ
ଏଭଳି ବଡ଼ ଘୁମ ରେ ଡୁବିଥିବା ସେ ତଥାପି ଜଗା ହେଲେ ନାହିଁ; ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ। ତଦ୍ ରକ୍ଷୋ ବୋଧଯିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ରୁରନ୍ଯେ ପରାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୁରି, ସେଇ ଦାନବକୁ ଜଗାଇବାକୁ ଆଉ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଭେରୀଃ ସମାଜଘ୍ନୁରନ୍ଯେ ଚକ୍ରୁର୍ମହାସ୍ଵନମ୍। କେଶାନନ୍ଯେ ପ୍ରଲୁଲୁପୁଃ କର୍ଣାନନ୍ଯେ ଦଶନ୍ତି ଚ
କିଏ ଶଣ୍ଡା ବଜାଇଲେ, କିଏ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କଲେ; କିଏ ତାଙ୍କର କେଶ ଟାଣିଲେ, କିଏ କାନ କଟିଲେ।
ଉଦକୁମ୍ଭଶତାନନ୍ଯେ ସମସିଞ୍ଚନ୍ତ କର୍ଣଯୋଃ। ନ କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ପସ୍ପନ୍ଦେ ମହାନିଦ୍ରାଵଶଂ ଗତଃ
କିଏ ଶତଶଃ ଘଡ଼ି ଜଳ ତାଙ୍କର କାନ ଉପରେ ଢାଲିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଭୀର ଘୁମରେ ଡୁବିଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଚିଞ୍ଚିମାଟି ମଧ୍ୟ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯେ ଚ ବଲିନସ୍ତସ୍ଯ କୂଟମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ। ମୂର୍ଧ୍ନି ଵକ୍ଷସି ଗାତ୍ରେଷୁ ପାତଯନ୍ କୂଟମୁଦ୍ଗରାନ୍
ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଲୋହାର ମୁଦଗର ନେଇ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି ଓ ଶରୀରରେ ଭାରି ଘାଁ ମାରିଲେ।
ରଜ୍ଜୁବନ୍ଧନବଦ୍ଧାଭିଃ ଶତଘ୍ନୀଭିଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ। ଵଧ୍ଯମାନୋ ମହାକାଯୋ ନ ପ୍ରାବୁଧ୍ଯତ ରାକ୍ଷସଃ
ରସିରେ ବାନ୍ଧା ଶତଘ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମାଡ଼ିଯିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବଡ଼ ଦେହୀ ରାକ୍ଷସ ଜଗା ହେଲେ ନାହିଁ।
ଵାରଣାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଶରୀରେଽସ୍ଯ ପ୍ରଧାଵିତମ୍। କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ତଦା ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସ୍ପର୍ଶଂ ପରମବୁଧ୍ଯତ
ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଉପରେ ହଜାର ହାତୀ ଦୌଡ଼ିଗଲା; ଏହି ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କିଛି ସଚେତନ ହେଲେ।
ସ ପାତ୍ଯମାନୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗଵୃକ୍ଷୈ- ରଚିନ୍ତଯଂସ୍ତାନ୍ ଵିପୁଲାନ୍ ପ୍ରହାରାନ୍। ନିଦ୍ରାକ୍ଷଯାତ୍ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯପୀଡିତଶ୍ଚ ଵିଜୃମ୍ଭମାଣଃ ସହସୋତ୍ପପାତ
ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଓ ଗଛ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପକାଇ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ସେଇ ଭାରି ଘାଁ ବିଚାର କରୁଥିଲେ; ଘୁମ କମିବା ସହ ଭୋକ ଓ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ହେଠାତ୍ ହାଡ଼ି ଦେଇ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ ନାଗଭୋଗାଚଲଶୃଙ୍ଗକଲ୍ପୌ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ବାହୂ ଜିତଵଜ୍ରସାରୌ। ଵିଵୃତ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵଡଵାମୁଖାଭଂ ନିଶାଚରୋଽସୌ ଵିକୃତଂ ଜଜୃମ୍ଭେ
ସେ, ଯାହାଙ୍କର ବାହୁ ନାଗର ଚକ୍ର ବା ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ପରି, ଦୁଇ ବାହୁକୁ ଟାଣିଲେ, ଯାହା ବଜ୍ର ପରି କଠିନ; ମୁହଁ ଖୋଲିଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ଘୋଡ଼ା ପରି, ସେ ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ହାଡ଼ି ଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ଜାଜୃମ୍ଭମାଣସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ପାତାଲସଂନିଭମ୍। ଦଦୃଶେ ମେରୁଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରେ ଦିଵାକର ଇଵୋଦିତଃ
ସେ ହାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପାତାଳ ଭିତର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏବଂ ସେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ଜୃମ୍ଭମାଣୋଽତିବଲଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ନିଶାଚରଃ। ନିଃଶ୍ଵାସଶ୍ଚାସ୍ଯ ସଂଜଜ୍ଞେ ପର୍ଵତାଦିଵ ମାରୁତଃ
ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାତିର ଦାନବ, ଏବେ ଜଗା ଓ ହାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ପାହାଡ଼ର ବାୟୁ ପରି ବେଗରେ ବାହାରିଲା।
ତସ୍ଯ ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଦୃଶଵର୍ଚସୀ। ଦଦୃଶାତେ ମହାନେତ୍ରେ ଦୀପ୍ତାଵିଵ ମହାଗ୍ରହୌ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଏବଂ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିଲା; ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।