କିଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତେନ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯବଲେନ ହି। ଈଦୃଶେ ଵ୍ଯସନେ ଘୋରେ ଯୋ ନ ସାହ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ
ସେ ଶକ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ ଯଦି ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ କଣ ଉପକାର?
ତେ ତୁ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାକ୍ଷସାଃ। ଜଗ୍ମୁଃ ପରମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣନିଵେଶନମ୍
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନେ ବହୁତ ଘବରାଇ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ରାଵଣସମାଦିଷ୍ଟା ମାଂସଶୋଣିତଭୋଜନାଃ। ଗନ୍ଧଂ ମାଲ୍ଯଂ ମହଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯମାଦାଯ ସହସା ଯଯୁଃ
ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେଇ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗନ୍ଧ ମାଳା ଓ ବହୁତ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହାଦ୍ଵାରାଂ ସର୍ଵତୋ ଯୋଜନାଯତାମ୍। କୁମ୍ଭକର୍ଣଗୁହାଂ ରମ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧପ୍ରଵାହିନୀମ୍
ସେମାନେ ସେଇ ବଡ଼ ଦ୍ୱାର ଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଏକ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଭରା, ଆନନ୍ଦଦାୟକ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସାଦଵଧୂତା ମହାବଲାଃ। ପ୍ରତିଷ୍ଠମାନାଃ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଯତ୍ନାତ୍ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଗୁହାମ୍
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଶ୍ୱାସରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ହଲିଗଲେ; ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଏବଂ ଚେଷ୍ଟାରେ ସେମାନେ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗୁହାଂ ରମ୍ଯାଂ ରତ୍ନକାଞ୍ଚନକୁଟ୍ଟିମାମ୍। ଦଦୃଶୁର୍ନୈର୍ଋତଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ଶଯାନଂ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍
ସେମାନେ ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ତିଆରି ତଳା ଥିବା, ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ବାଘମାନେ ଦେଖିଲେ।
ତେ ତୁ ତଂ ଵିକୃତଂ ସୁପ୍ତଂ ଵିକୀର୍ଣମିଵ ପର୍ଵତମ୍। କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ମହାନିଦ୍ରଂ ସମେତାଃ ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ, ଅସାଧାରଣ ଆକାର ଓ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା, ପାହାଡ଼ ପରି ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ଶୋଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵଲୋମାଞ୍ଚିତତନୁଂ ଶ୍ଵସନ୍ତମିଵ ପନ୍ନଗମ୍। ଭ୍ରାମଯନ୍ତଂ ଵିନିଃଶ୍ଵାସୈଃ ଶଯାନଂ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ସେ ସର୍ପ ପରି ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରେ ପବନ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି, ସେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ଶୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଭୀମନାସାପୁଟଂ ତଂ ତୁ ପାତାଲଵିପୁଲାନନମ୍। ଶଯନେ ନ୍ଯସ୍ତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ମେଦୋରୁଧିରଗନ୍ଧିନମ୍
ଭୟଙ୍କର ନାକ ଓ ପାତାଳ ପରି ବଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଶରୀର ଶୋଇଥିବା, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତର ଗନ୍ଧ ମାଡ଼ୁଥିବା ସେଠାରେ ଥିଲେ ।
କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦନଦ୍ଧାଙ୍ଗଂ କିରୀଟେନାର୍କଵର୍ଚସମ୍। ଦଦୃଶୁର୍ନୈର୍ଋତଵ୍ଯାଘ୍ରଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣମରିଂଦମମ୍
ସୁନାର କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ମାଡ଼ୁଥିବା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ତତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ। ଭୂତାନାଂ ମେରୁସଂକାଶଂ ରାଶିଂ ପରମତର୍ପଣମ୍
ତାପରେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ଭୋଗର ଢେର ରଖିଲେ, ଯାହା ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଅତି ତୃପ୍ତି ଦେଉଥିଲା ।
ମୃଗାଣାଂ ମହିଷାଣାଂ ଚ ଵରାହାଣାଂ ଚ ସଂଚଯାନ୍। ଚକ୍ରୁର୍ନୈର୍ଋତଶାର୍ଦୂଲା ରାଶିମନ୍ନସ୍ଯ ଚାଦ୍ଭୁତମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ ହରିଣ, ମହିଷ ଓ ବନ୍ଦର ମାଂସର ଢେର ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଖାଦ୍ୟର ଢେର ତିଆରି କଲେ ।
ତତଃ ଶୋଣିତକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚ ମାଂସାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପୁରସ୍ତାତ୍ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଚକ୍ରୁସ୍ତ୍ରିଦଶଶତ୍ରଵଃ
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରକ୍ତର କୁଏଁଁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ରଖିଲେ ।
ଲିଲିପୁଶ୍ଚ ପରାର୍ଘ୍ଯେନ ଚନ୍ଦନେନ ପରଂତପମ୍। ଦିଵ୍ଯୈରାଶ୍ଵାସଯାମାସୁର୍ମାଲ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧିଭିଃ
ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ ।
ଧୂପଗନ୍ଧାଂଶ୍ଚ ସସୃଜୁସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ପରଂତପମ୍। ଜଲଦା ଇଵ ଚାନେଦୁର୍ଯାତୁଧାନାସ୍ତତସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଇଲେ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଯାତୁଧାନମାନେ ମେଘ ପରି ଏଠା ସେଠା ଗର୍ଜନ କଲେ ।
ଶଙ୍ଖାଂଶ୍ଚ ପୂରଯାମାସୁଃ ଶଶାଙ୍କସଦୃଶପ୍ରଭାନ୍। ତୁମୁଲଂ ଯୁଗପଚ୍ଚାପି ଵିନେଦୁଶ୍ଚାପ୍ଯମର୍ଷିତାଃ
ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲେ ।
ନେଦୁରାସ୍ଫୋଟଯାମାସୁଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁସ୍ତେ ନିଶାଚରାଃ। କୁମ୍ଭକର୍ଣଵିବୋଧାର୍ଥଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଵିପୁଲଂ ସ୍ଵରମ୍
ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ତାଳି ମାରିଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ; ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲେ ।
ସଶଙ୍ଖଭେରୀପଣଵପ୍ରଣାଦଂ ସାସ୍ଫୋଟିତକ୍ଷ୍ଵେଲିତସିଂହନାଦମ୍। ଦିଶୋ ଦ୍ରଵନ୍ତସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ କିରନ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିହଂଗାଃ ସହସା ନିପେତୁଃ
ଶଂଖ, ଢୋଳ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ତାଳି, ଛିଙ୍କା ଓ ସିଂହ ଦହାଡ଼ରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ି ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ହଠାତ୍ ଭୂଇଁକୁ ପଡ଼ିଗଲେ ।
ଯଦା ଭୃଶଂ ତୈର୍ନିନଦୈର୍ମହାତ୍ମା ନ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ବୁବୁଧେ ପ୍ରସୁପ୍ତଃ। ତତୋ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀର୍ମୁସଲାନି ସର୍ଵେ ରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ତେ ଜଗୃହୁର୍ଗଦାଶ୍ଚ
ସେମାନଙ୍କର ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ମହାବଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଗଭୀର ଘୁମରୁ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଗଦା, ମୁସଳ ଓ ଭୁଶୁଣ୍ଡି ନେଇଲେ ।
ତଂ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗୈର୍ମୁସଲୈର୍ଗଦାଭି- ର୍ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲେ ମୁଦ୍ଗରମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ। ସୁଖପ୍ରସୁପ୍ତଂ ଭୁଵି କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ରକ୍ଷାଂସ୍ଯୁଦଗ୍ରାଣି ତଦା ନିଜଘ୍ନୁଃ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୂଇଁରେ ସୁଖରେ ଶୋଇଥିବା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ମୁସଳ, ଗଦା, ଡାଣ୍ଡା ଓ ମୁଠି ଦେଇ ଘାତ କଲେ ।
ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ରାକ୍ଷସାଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ସ୍ଥାତୁଂ ଶେକୁର୍ନ ଚାଗ୍ରତଃ
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ୱାସର ବାତାସ ଏତେ ତୀବ୍ର ଥିଲା ଯେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିପାରୁନାହାନ୍ତି ।
ତତଃ ପରିହିତା ଗାଢଂ ରାକ୍ଷସା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ମୃଦଙ୍ଗପଣଵାନ୍ ଭେରୀଃ ଶଙ୍ଖକୁମ୍ଭଗଣାଂସ୍ତଥା
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବେ ଢୋଳ, ପଣବା, ଢାକ, ଶଂଖ ଓ ଜଳଘଣ୍ଟି ଏକଠା କଲେ ।
ଦଶ ରାକ୍ଷସସାହସ୍ରଂ ଯୁଗପତ୍ପର୍ଯଵାରଯତ୍। ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯାକାରଂ ତେ ତୁ ତଂ ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯନ୍
ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଏକାସାଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ଯାହା ଦେହ କାଳି ଅଞ୍ଜନ ଝାମୁକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ।
ଅଭିଘ୍ନନ୍ତୋ ନଦନ୍ତଶ୍ଚ ନ ଚ ସମ୍ବୁବୁଧେ ତଦା। ଯଦା ଚୈନଂ ନ ଶେକୁସ୍ତେ ପ୍ରତିବୋଧଯିତୁଂ ତଦା
ସେମାନେ ଘାତ କଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇପାରିଲେ ନାହିଁ,
ତତୋ ଗୁରୁତରଂ ଯତ୍ନଂ ଦାରୁଣଂ ସମୁପାକ୍ରମନ୍। ଅଶ୍ଵାନୁଷ୍ଟ୍ରାନ୍ ଖରାନ୍ ନାଗାଞ୍ଜଘ୍ନୁର୍ଦଣ୍ଡକଶାଙ୍କୁଶୈଃ
ତେବେ ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଗଧା ଓ ହାତୀକୁ ଛଡ଼ି ଏବଂ ଦାଣ୍ଡା ଓ ଆଙ୍କୁଶ ଦେଇ ମାରିଲେ ।
ଭେରୀଶଙ୍ଖମୃଦଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵପ୍ରାଣୈରଵାଦଯନ୍। ନିଜଘ୍ନୁଶ୍ଚାସ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ମହାକାଷ୍ଠକଟଂକରୈଃ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସେମାନେ ଢାକ, ଶଂଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ବଜାଇଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ କାଠର ଲଠି ଦେଇ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ମାରିଲେ ।
ମୁଦ୍ଗରୈର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚାପି ସର୍ଵପ୍ରାଣସମୁଦ୍ଯତୈଃ। ତେନ ନାଦେନ ମହତା ଲଙ୍କା ସର୍ଵା ପ୍ରପୂରିତା। ସପର୍ଵତଵନା ସର୍ଵା ସୋଽପି ନୈଵ ପ୍ରବୁଧ୍ଯତେ
ମୁଦଗର ଓ ମୁସଳ ନେଇ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ସମଗ୍ର ଲଙ୍କା ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା, ତଥାପି ସେ ଜଗା ନହେଲେ।
ତତୋ ଭେରୀସହସ୍ରଂ ତୁ ଯୁଗପତ୍ ସମହନ୍ଯତ। ମୃଷ୍ଟକାଞ୍ଚନକୋଣାନାମସକ୍ତାନାଂ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ ସହସ୍ର ଟା ଶଣ୍ଡା ଡ଼ାକରା ଏକାସାଥିରେ ବଜିଗଲା, ସୁନାରେ ମାଡ଼ିଥିବା ତାଲ ଚାରିପଟେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଏଵମପ୍ଯତିନିଦ୍ରସ୍ତୁ ଯଦା ନୈଵ ପ୍ରବୁଧ୍ଯତେ। ଶାପସ୍ଯ ଵଶମାପନ୍ନସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ନିଶାଚରାଃ
ଏଭଳି ବଡ଼ ଘୁମ ରେ ଡୁବିଥିବା ସେ ତଥାପି ଜଗା ହେଲେ ନାହିଁ; ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ। ତଦ୍ ରକ୍ଷୋ ବୋଧଯିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ରୁରନ୍ଯେ ପରାକ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୁରି, ସେଇ ଦାନବକୁ ଜଗାଇବାକୁ ଆଉ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।