ତଥାପି ତ୍ଵାଂ ମଯା ମୁକ୍ତଃ ସାଯକୋଽସ୍ତ୍ରପ୍ରଯୋଜିତଃ। ଜୀଵିତଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତଂ ଜୀଵିତାଦ୍ ଭ୍ରଂଶଯିଷ୍ଯତି
"ତଥାପି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ବାଣ ତୁମେ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରିବୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ତଥାପି ତୁମ ପ୍ରାଣ ନେଇଯିବ।"
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ସଂଧାଯ ବାଣମସ୍ତ୍ରେଣ ଚମୂପତିମତାଡଯତ୍
ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣ ତାଙ୍କ ଧନୁଷରେ ବାଣ ଲଗାଇ, ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସୋଽସ୍ତ୍ରମୁକ୍ତେନ ବାଣେନ ନୀଲୋ ଵକ୍ଷସି ତାଡିତଃ। ନିର୍ଦହ୍ଯମାନଃ ସହସା ସ ପପାତ ମହୀତଲେ
ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ନୀଳଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ ଲାଗିଲା, ସେ ହଠାତ୍ ଜଳିଯାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପିତୃମାହାତ୍ମ୍ଯସଂଯୋଗାଦାତ୍ମନଶ୍ଚାପି ତେଜସା। ଜାନୁଭ୍ଯାମପତଦ୍ ଭୂମୌ ନ ତୁ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୁଜ୍ଯତ
ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମହିମା ଓ ନିଜ ତେଜସ୍ୱିତା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ ଗୋଡ଼ ଗୁଡ଼ିକୁ ଟେକି ପଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
ଵିସଂଜ୍ଞଂ ଵାନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ରଣୋତ୍ସୁକଃ। ରଥେନାମ୍ବୁଦନାଦେନ ସୌମିତ୍ରିମଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ
ବନରଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଲେ।
ଆସାଦ୍ଯ ରଣମଧ୍ଯେ ତଂ ଵାରଯିତ୍ଵା ସ୍ଥିତୋ ଜ୍ଵଲନ୍। ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରଯାମାସ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ।
ତମାହ ସୌମିତ୍ରିରଦୀନସତ୍ତ୍ଵୋ ଵିସ୍ଫାରଯନ୍ତଂ ଧନୁରପ୍ରମେଯମ୍। ଅଵେହି ମାମଦ୍ଯ ନିଶାଚରେନ୍ଦ୍ର ନ ଵାନରାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧୁମର୍ହସି
ସୌମିତ୍ରି ଅଭୟ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ରାଜା, ଏବେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିବା; ତୁମେ ବନରମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।"
ସ ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରତିପୂର୍ଣଘୋଷଂ ଜ୍ଯାଶବ୍ଦମୁଗ୍ରଂ ଚ ନିଶମ୍ଯ ରାଜା। ଆସାଦ୍ଯ ସୌମିତ୍ରିମୁପସ୍ଥିତଂ ତଂ ରୋଷାନ୍ଵିତଂ ଵାଚମୁଵାଚ ରକ୍ଷଃ
ତାଙ୍କର ଗମ୍ଭୀର କଥା ଓ ଧନୁଷର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ରାଜା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯାସି ମେ ରାଘଵ ଦୃଷ୍ଟିମାର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽନ୍ତଗାମୀ ଵିପରୀତବୁଦ୍ଧିଃ। ଅସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେ ଯାସ୍ଯସି ମୃତ୍ଯୁଲୋକଂ ସଂସାଦ୍ଯମାନୋ ମମ ବାଣଜାଲୈଃ
"ରାଘବ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛ; ତୁମ ମନ ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ଯିବ।"
ତମାହ ସୌମିତ୍ରିରଵିସ୍ମଯାନୋ ଗର୍ଜନ୍ତମୁଦ୍ଵୃତ୍ତଶିତାଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରମ୍। ରାଜନ୍ ନ ଗର୍ଜନ୍ତି ମହାପ୍ରଭାଵା ଵିକତ୍ଥସେ ପାପକୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠ
ସୌମିତ୍ରି ଅଚମକି, ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲଂଘିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜା, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ କେବେ ଗର୍ବ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ଗର୍ବ କରୁଛ, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ଜାନାମି ଵୀର୍ଯଂ ତଵ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ବଲଂ ପ୍ରତାପଂ ଚ ପରାକ୍ରମଂ ଚ। ଅଵସ୍ଥିତୋଽହଂ ଶରଚାପପାଣି- ରାଗଚ୍ଛ କିଂ ମୋଘଵିକତ୍ଥନେନ
"ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ତେଜ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ସବୁ ଜାଣେ। ମୁଁ ଧନୁଷ ବାଣ ନେଇ ଏଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଛି; ଆସ, କାହିଁକି ଖାଲି ଗର୍ବ କରୁଛ?"
ସ ଏଵମୁକ୍ତଃ କୁପିତଃ ସସର୍ଜ ରକ୍ଷୋଧିପଃ ସପ୍ତ ଶରାନ୍ ସୁପୁଙ୍ଖାନ୍। ତାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କାଞ୍ଚନଚିତ୍ରପୁଙ୍ଖୈ- ଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ବାଣୈର୍ନିଶିତାଗ୍ରଧାରୈଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସାତିଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଖୋଦିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତାନ୍ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ସହସା ନିକୃତ୍ତାନ୍ ନିକୃତ୍ତଭୋଗାନିଵ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରାନ୍। ଲଙ୍କେଶ୍ଵରଃ କ୍ରୋଧଵଶଂ ଜଗାମ ସସର୍ଜ ଚାନ୍ଯାନ୍ ନିଶିତାନ୍ ପୃଷତ୍କାନ୍
ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ହଠାତ୍ କାଟିଯିବା ଦେଖି, ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିଥିବା ବିଶାଳ ସାପ ଭଳି, ଲଙ୍କାର ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ ଓ ପୁଣି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ବାଣଵର୍ଷଂ ତୁ ଵଵର୍ଷ ତୀଵ୍ରଂ ରାମାନୁଜଃ କାର୍ମୁକସମ୍ପ୍ରଯୁକ୍ତମ୍। କ୍ଷୁରାର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୋତ୍ତମକର୍ଣିଭଲ୍ଲୈଃ ଶରାଂଶ୍ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ନ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଚ
ତାପରେ ରାମଙ୍କ ଭାଇ ତାଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ; କ୍ଷୁର, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ ଓ କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ସ ବାଣଜାଲାନ୍ଯପି ତାନି ତାନି ମୋଘାନି ପଶ୍ଯଂସ୍ତ୍ରିଦଶାରିରାଜଃ। ଵିସିସ୍ମିଯେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଲାଘଵେନ ପୁନଶ୍ଚ ବାଣାନ୍ ନିଶିତାନ୍ ମୁମୋଚ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ବାଣବର୍ଷା ବାରମ୍ବାର ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦକ୍ଷତାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାପି ଶିତାଞ୍ ଶିତାଗ୍ରାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ଯୋଽଶନିଭୀମଵେଗାନ୍। ସଂଧାଯ ଚାପେ ଜ୍ଵଲନପ୍ରକାଶାନ୍ ସସର୍ଜ ରକ୍ଷୋଧିପତେର୍ଵଧାଯ
ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀବ୍ର ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ତାନ୍ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ହି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ଶିତାଞ୍ ଶରାଲ୍ଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣମାଜଘାନ। ଶରେଣ କାଲାଗ୍ନିସମପ୍ରଭେଣ ସ୍ଵଯଂଭୁଦତ୍ତେନ ଲଲାଟଦେଶେ
ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ରାବଣ ସେଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, କାଳାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାଵଣସାଯକାର୍ତ- ଶ୍ଚଚାଲ ଚାପଂ ଶିଥିଲଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ। ପୁନଶ୍ଚ ସଂଜ୍ଞାଂ ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ କୃଚ୍ଛ୍ରା- ଚ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚାପଂ ତ୍ରିଦଶେନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୋଃ
ରାବଣଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ଢିଲା ପଡ଼ିଥିବା ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଧରି ଥରଥର କମ୍ପିଲେ; କଷ୍ଟରେ ସ୍ୱଚେତନ ହେବା ପରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ।
ନିକୃତ୍ତଚାପଂ ତ୍ରିଭିରାଜଘାନ ବାଣୈସ୍ତଦା ଦାଶରଥିଃ ଶିତାଗ୍ରୈଃ। ସ ସାଯକାର୍ତୋ ଵିଚଚାଲ ରାଜା କୃଚ୍ଛ୍ରାଚ୍ଚ ସଂଜ୍ଞାଂ ପୁନରାସସାଦ
ତାପରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତିନିଟି ବାଣରେ ଧନୁଷ୍ୟ କାଟା ରାଜାକୁ ଆଘାତ କଲେ; ସେଇ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ, ରାଜା ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କଷ୍ଟରେ ପୁଣି ସ୍ୱଚେତନ ହେଲେ।
ସ କୃତ୍ତଚାପଃ ଶରତାଡିତଶ୍ଚ ମେଦାର୍ଦ୍ରଗାତ୍ରୋ ରୁଧିରାଵସିକ୍ତଃ। ଜଗ୍ରାହ ଶକ୍ତିଂ ସ୍ଵଯମୁଗ୍ରଶକ୍ତିଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଦତ୍ତାଂ ଯୁଧି ଦେଵଶତ୍ରୁଃ
ଧନୁଷ୍ୟ କାଟା, ବାଣରେ ଆହତ, ରକ୍ତ ଓ ପସିନାରେ ଭିଜା ଦେହ ନେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଧରିଲେ।
ସ ତାଂ ସଧୂମାନଲସଂନିକାଶାଂ ଵିତ୍ରାସନାଂ ସଂଯତି ଵାନରାଣାମ୍। ଚିକ୍ଷେପ ଶକ୍ତିଂ ତରସା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ସୌମିତ୍ରଯେ ରାକ୍ଷସରାଷ୍ଟ୍ରନାଥଃ
ଧୂମ ଓ ଅଗ୍ନିର ଆଭା ଥିବା, ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା, ସେଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଶକ୍ତିକୁ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଭରତାନୁଜୋଽସ୍ତ୍ରୈ- ର୍ଜଘାନ ବାଣୈଶ୍ଚ ହୁତାଗ୍ନିକଲ୍ପୈଃ। ତଥାପି ସା ତସ୍ଯ ଵିଵେଶ ଶକ୍ତି- ର୍ଭୁଜାନ୍ତରଂ ଦାଶରଥେର୍ଵିଶାଲମ୍
ସେଇ ଶକ୍ତି ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଭାରତଙ୍କ ଭାଇ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ହବନାଗ୍ନି ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ; ତଥାପି ସେଇ ଶକ୍ତି ଦଶରଥନନ୍ଦନଙ୍କ ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସ ଶକ୍ତିମାଞ୍ ଶକ୍ତିସମାହତଃ ସନ୍ ଜଜ୍ଵାଲ ଭୂମୌ ସ ରଘୁପ୍ରଵୀରଃ। ତଂ ଵିହ୍ଵଲନ୍ତଂ ସହସାଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ରାଜା ତରସା ଭୁଜାଭ୍ଯାମ୍
ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେଇ ରଘୁବଂଶୀ ବୀର ଭୂମିରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲେ; ସେ ବେଦନାରେ ତଡ଼ପୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ହିମଵାନ୍ ମନ୍ଦରୋ ମେରୁସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵା ସହାମରୈଃ। ଶକ୍ଯଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯୋ ଭରତାନୁଜଃ
ହିମବନ୍ତ, ମନ୍ଦର, ମେରୁ ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଦେବମାନେ ସହିତ ତିନି ଲୋକ ହେଉ, ହାତରେ ଉଠାଯିବା ସମ୍ଭବ; କିନ୍ତୁ ଭାରତଙ୍କ ଭାଇକୁ ଉଠାଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ତୁ ସୌମିତ୍ରିସ୍ତାଡିତୋଽପି ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ଵିଷ୍ଣୋରମୀମାଂସ୍ଯଭାଗମାତ୍ମାନଂ ପ୍ରତ୍ଯନୁସ୍ମରତ୍
ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶସ୍ତ୍ରାଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସୌମିତ୍ରି ନିଜକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କଲେ।
ତତୋ ଦାନଵଦର୍ପଘ୍ନଂ ସୌମିତ୍ରିଂ ଦେଵକଣ୍ଟକଃ। ତଂ ପୀଡଯିତ୍ଵା ବାହୁଭ୍ଯାଂ ନ ପ୍ରଭୁର୍ଲଙ୍ଘନେଽଭଵତ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଚାପି ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାଯୁସୁତୋ ରାଵଣଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରକଲ୍ପେନ ମୁଷ୍ଟିନା
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ରୋଷରେ ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ ଏବଂ ବଜ୍ରପାତ ପରି ଦୁଇ ମୁଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେନ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରେଣ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ଜାନୁଭ୍ଯାମଗମଦ୍ ଭୂମୌ ଚଚାଲ ଚ ପପାତ ଚ
ସେଇ ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତରେ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣ ଭୂମିରେ ଗୁଡ଼ିକୁ ଲାଗି ପଡ଼ିଲେ, ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଲେ।
ଆସ୍ଯୈଶ୍ଚ ନେତ୍ରୈଃ ଶ୍ରଵଣୈଃ ପପାତ ରୁଧିରଂ ବହୁ। ଵିଘୂର୍ଣମାନୋ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶତ୍
ତାଙ୍କ ମୁଁହ, ଆଖି ଓ କାନରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ବେହେଲା; ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଏବଂ ଅଚଳ ହୋଇ, ସେ ରଥରେ ବସିଗଲେ।
ଵିସଂଜ୍ଞୋ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଶ୍ଚାସୀନ୍ନ ଚ ସ୍ଥାନଂ ସମାଲଭତ୍। ଵିସଂଜ୍ଞଂ ରାଵଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ଅଚେତନ ଏବଂ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇଥିଲେ, ସ୍ଥିରତା ପୁନି ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି—