ସା ମହୀ ରୁଧିରୌଘେଣ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନା ସମ୍ପ୍ରକାଶତେ। ସଂଛନ୍ନା ମାଧଵେ ମାସି ପଲାଶୈରିଵ ପୁଷ୍ପିତୈଃ
ସେ ଭୂମିଟି ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଢାକିଯାଇ, ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ପୁଷ୍ପିତ ପଲାଶ ଫୁଲରେ ଭୂମି ଢାକିଯାଏ।
ହତଵୀରୌଘଵପ୍ରାଂ ତୁ ଭଗ୍ନାଯୁଧମହାଦ୍ରୁମାମ୍। ଶୋଣିତୌଘମହାତୋଯାଂ ଯମସାଗରଗାମିନୀମ୍
ହତ ବୀରମାନେଂକ ଶବପିଣ୍ଡ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଗଛ, ଏବଂ ରକ୍ତ ଧାରା ଜଳ ସମାନ ହୋଇ, ଏହି ଭୂମି ଯମ ସାଗରକୁ ବହିଯାଉଥିବା ନଦୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଯକୃତ୍ ପ୍ଲୀହମହାପଙ୍କାଂ ଵିନିକୀର୍ଣାନ୍ତ୍ରଶୈଵଲାମ୍। ଭିନ୍ନକାଯଶିରୋମୀନାମଙ୍ଗାଵଯଵଶାଦ୍ଵଲାମ୍
ଯକୃତ ଓ ପ୍ଲୀହାର ବଡ଼ ଦଳ, ଚିତ୍ତିକି ଅନ୍ତ୍ର ଶୈବଳ ସଦୃଶ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡ ତଟରେ ଘାସ ସମାନ ଛିଟିଯାଇଥିଲା।
ଗୃଧ୍ରହଂସଵରାକୀର୍ଣାଂ କଙ୍କସାରସସେଵିତାମ୍। ମେଦଃଫେନସମାକୀର୍ଣାମାର୍ତସ୍ତନିତନିଃସ୍ଵନାମ୍
ଗୃଧ୍ର, ହଂସ ଓ ବକମାନେଂକ ଭିଡ଼, କଙ୍କ ଓ ସାରସ ଯେଉଁଠି ଆସୁଥିଲେ, ମେଦ ଫେନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଖିତମାନେଂକ ଚିତ୍କାର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।
ତାଂ କାପୁରୁଷଦୁସ୍ତାରାଂ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିମଯୀଂ ନଦୀମ୍। ନଦୀମିଵ ଘନାପାଯେ ହଂସସାରସସେଵିତାମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିର ନଦୀ, ଯାହା କାପୁରୁଷମାନେ ପାରହେବା ଅସମ୍ଭବ, ଘନ ମେଘ ହଟିଯିବା ପରେ ହଂସ ଓ ସାରସ ଯେଉଁଠି ଆସନ୍ତି, ସେପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ରାକ୍ଷସାଃ କପିମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ତେରୁସ୍ତାଂ ଦୁସ୍ତରାଂ ନଦୀମ୍। ଯଥା ପଦ୍ମରଜୋଧ୍ଵସ୍ତାଂ ନଲିନୀଂ ଗଜଯୂଥପାଃ
ସେ ଦୁର୍ଗମ ନଦୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ଏମିତି ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ହାତୀମାନେ ପଦ୍ମରେ ରଜ ଛିଟିଯାଇଥିବା ନଳିନୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ତତଃ ସୃଜନ୍ତଂ ବାଣୌଘାନ୍ ପ୍ରହସ୍ତଂ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତମ୍। ଦଦର୍ଶ ତରସା ନୀଲୋ ଵିଧମନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଂଗମାନ୍
ତାପରେ ନୀଳ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରହସ୍ତ ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ତୀର ବୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବାନରମାନେଂକୁ ଆଘାତ କରୁଛନ୍ତି।
ଉଦ୍ଧୂତ ଇଵ ଵାଯୁଃ ଖେ ମହଦଭ୍ରବଲଂ ବଲାତ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଭିଦ୍ରୁତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରହସ୍ତୋ ଵାହିନୀପତିଃ
ଯେପରି ବାୟୁ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ମେଘ ଦଳକୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଉଡ଼ାଇଦେଇଥାଏ, ସେପରି ପ୍ରହସ୍ତ ସେନାପତି ଯୁଦ୍ଧରେ ନୀଳଙ୍କୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ରଥେନାଦିତ୍ଯଵର୍ଣେନ ନୀଲମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ। ସ ଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିକୃଷ୍ଯ ପରମାହଵେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରହସ୍ତ ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ଟାଣି ନୀଳଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ନୀଲାଯ ଵ୍ଯସୃଜଦ୍ ବାଣାନ୍ ପ୍ରହସ୍ତୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ତେ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଶିଖା ନୀଲଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ସମାହିତାଃ
ପ୍ରହସ୍ତ ସେନାପତି ନୀଳଙ୍କୁ ଉପରେ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; ସେ ତୀରମାନେ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ନୀଳଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଭିଦ୍ଧ କଲେ।
ମହୀଂ ଜଗ୍ମୁର୍ମହାଵେଗା ରୋଷିତା ଇଵ ପନ୍ନଗାଃ। ନୀଲଃ ଶରୈରଭିହତୋ ନିଶିତୈର୍ଜ୍ଵଲନୋପମୈଃ
ବଡ଼ ତେଜରେ, ରାଗିଥିବା ସାପମାନେ ପରି, ସେମାନେ ଭୂମିକୁ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ। ନୀଳଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କରାଗଲା।
ସ ତଂ ପରମଦୁର୍ଧର୍ଷମାପତନ୍ତଂ ମହାକପିଃ। ପ୍ରହସ୍ତଂ ତାଡଯାମାସ ଵୃକ୍ଷମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରା, ନୀଳ, ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପଡ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆସୁଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ତେନାଭିହତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନର୍ଦନ୍ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ। ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷାଣି ପ୍ଲଵଂଗାନାଂ ଚମୂପତୌ
ସେଇ ଆଘାତରେ ରାଗିଯାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରହସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ବନରା ସେନା ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯ ବାଣଗଣାନେଵ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଅପାରଯନ୍ ଵାରଯିତୁଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାନ୍ନିମୀଲିତଃ। ଯଥୈଵ ଗୋଵୃଷୋ ଵର୍ଷଂ ଶାରଦଂ ଶୀଘ୍ରମାଗତମ୍
ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ବାଣର ଝୁଣ୍ଡକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନୀଳ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରି, ଏମିତି ସହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଳଦ ଶୀଘ୍ର ଶରତ୍କାଳୀନ ବର୍ଷା ସହିଥାଏ।
ଏଵମେଵ ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ଶରଵର୍ଷାନ୍ ଦୁରାସଦାନ୍। ନିମୀଲିତାକ୍ଷଃ ସହସା ନୀଲଃ ସେହେ ଦୁରାସଦାନ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଦୁର୍ଜୟ ବାଣବର୍ଷାକୁ ନୀଳ ଅଚାନକ ଚକୁ ବନ୍ଦ କରି ସହିଲେ।
ରୋଷିତଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ସାଲେନ ମହତା ମହାନ୍। ପ୍ରଜଘାନ ହଯାନ୍ ନୀଲଃ ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ମହାବଲଃ
ବାଣର ବର୍ଷାରେ ରାଗିଯାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀଳ ଏକ ବଡ଼ ସାଳ ଗଛ ନେଇ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ରୋଷପରୀତାତ୍ମା ଧନୁସ୍ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ବଭଞ୍ଜ ତରସା ନୀଲୋ ନନାଦ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ନୀଳ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରହସ୍ତ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ଵିଧନୁଃ ସ କୃତସ୍ତେନ ପ୍ରହସ୍ତୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମୁସଲଂ ଘୋରଂ ସ୍ଯନ୍ଦନାଦଵପୁପ୍ଲୁଵେ
ଧନୁଷ ହାରାଇ, ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଧରି, ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ।
ତାଵୁଭୌ ଵାହିନୀମୁଖ୍ଯୌ ଜାତଵୈରୌ ତରସ୍ଵିନୌ। ସ୍ଥିତୌ କ୍ଷତଜସିକ୍ତାଙ୍ଗୌ ପ୍ରଭିନ୍ନାଵିଵ କୁଞ୍ଜରୌ
ଉଭୟ ସେନାର ନେତା, ଏବେ ଶତ୍ରୁ ହୋଇ, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଦେହରେ, ଭଙ୍ଗା ଦାନ୍ତ ଥିବା ଦୁଇ ହାତୀ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଉଲ୍ଲିଖନ୍ତୌ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଭିର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭିରିତରେତରମ୍। ସିଂହଶାର୍ଦୂଲସଦୃଶୌ ସିଂହଶାର୍ଦୂଲଚେଷ୍ଟିତୌ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିରିଉଥିବା, ସିଂହ ଓ ବାଘ ପରି, ସିଂହ ବାଘଙ୍କ ଭଳି ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ।
ଵିକ୍ରାନ୍ତଵିଜଯୌ ଵୀରୌ ସମରେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନୌ। କାଙ୍କ୍ଷମାଣୌ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ଦୁଇ ଶୂର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛୁଆନଥିଲେ, ଯଶ ପାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଆଜଘାନ ତଦା ନୀଲଂ ଲଲାଟେ ମୁସଲେନ ସଃ। ପ୍ରହସ୍ତଃ ପରମାଯତ୍ତସ୍ତତଃ ସୁସ୍ରାଵ ଶୋଣିତମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲାଗି, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ନୀଳଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ରକ୍ତ ବହିଗଲା।
ତତଃ ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚ ମହାତରୁମ୍। ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିସସର୍ଜ ମହାକପିଃ
ତାପରେ, ଦେହ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରା ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତମଚିନ୍ତ୍ଯପ୍ରହାରଂ ସ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମୁସଲଂ ମହତ୍। ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ବଲିନଂ ବଲାନ୍ନୀଲଂ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମମ୍
ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଘାତ ପରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଧରି, ଶକ୍ତିରେ ନୀଳଙ୍କ ଉପରେ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ତମୁଗ୍ରଵେଗଂ ସଂରବ୍ଧମାପତନ୍ତଂ ମହାକପିଃ। ତତଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ମହାଵେଗୋ ମହାଶିଲାମ୍
ପ୍ରହସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ତେଜ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଦୌଡ଼ିଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ଓ ବଡ଼ ବନରା ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧାଭିକାମସ୍ଯ ମୃଧେ ମୁସଲଯୋଧିନଃ। ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ଶିଲାଂ ନୀଲୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ତୂର୍ଣମପାତଯତ୍
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଏବଂ ଗଦା ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ପ୍ରହସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଆସୁଥିବାବେଳେ, ନୀଳ ତୁରନ୍ତ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ନୀଲେନ କପିମୁଖ୍ଯେନ ଵିମୁକ୍ତା ମହତୀ ଶିଲା। ବିଭେଦ ବହୁଧା ଘୋରା ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ଶିରସ୍ତଦା
ବନରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ନୀଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେଇ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଅନେକ ଟୁକୁଡ଼ାରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
ସ ଗତାସୁର୍ଗତଶ୍ରୀକୋ ଗତସତ୍ତ୍ଵୋ ଗତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଛିନ୍ନମୂଲ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ, ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯିବା ପରେ, ସେ ଏକ ମୂଳ କଟା ଗଛ ପରି ହଠାତ୍ ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ଵିଭିନ୍ନଶିରସସ୍ତସ୍ଯ ବହୁ ସୁସ୍ରାଵ ଶୋଣିତମ୍। ଶରୀରାଦପି ସୁସ୍ରାଵ ଗିରେଃ ପ୍ରସ୍ରଵଣଂ ଯଥା
ତାହାର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡରୁ ବହୁତ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଶରୀରରୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ତ ବହିଲା, ଯେପରି ଗିରିରୁ ଝରଣା ବହେ।
ହତେ ପ୍ରହସ୍ତେ ନୀଲେନ ତଦକମ୍ପ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍। ରାକ୍ଷସାନାମହୃଷ୍ଟାନାଂ ଲଙ୍କାମଭିଜଗାମ ହ
ନୀଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହସ୍ତ ବଧ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ଅକମ୍ପ୍ୟ ପ୍ରହସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ, ଖୁସି ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଗଲେ।