ଵାନରାଣାଂ ଚ ଶୂରାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ। ଅଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ଶିଲାହସ୍ତାଃ ସମଵେତାଃ ସମନ୍ତତଃ
ବାନରମାନେ, ସମସ୍ତେ ସାହସିକ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକଠା ହୋଇ, ହାତରେ ପାଥର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ରାଯୁଧସହସ୍ରାଣି ତସ୍ମିନ୍ନାଯୋଧନେ ଭୃଶମ୍। ରାକ୍ଷସାଃ କପିମୁଖ୍ଯେଷୁ ପାତଯାଂଚକ୍ରିରେ ତଦା
ସେଠାରେ ସେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ନେତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଵାନରାଶ୍ଚୈଵ ରକ୍ଷଃସୁ ଗିରିଵୃକ୍ଷାନ୍ ମହାଶିଲାଃ। ପ୍ରଵୀରାଃ ପାତଯାମାସୁର୍ମତ୍ତଵାରଣସଂନିଭାଃ
ଏପଟେ ସାହସିକ ବାନରମାନେ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ପାହାଡ଼, ଗଛ ଓ ବଡ଼ ପାଥର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଶୂରାଣାଂ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ସମରେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍। ତଦ୍ ରାକ୍ଷସଗଣାନାଂ ଚ ସୁଯୁଦ୍ଧଂ ସମଵର୍ତତ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତେ ସାହସିକ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆନ୍ତିନଥିଲେ, ସେମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ପ୍ରଭିନ୍ନଶିରସଃ କେଚିଚ୍ଛିନ୍ନୈଃ ପାଦୈଶ୍ଚ ବାହୁଭିଃ। ଶସ୍ତ୍ରୈରର୍ଦିତଦେହାସ୍ତୁ ରୁଧିରେଣ ସମୁକ୍ଷିତାଃ
କେହିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, କେହିଙ୍କର ପାଦ ଓ ବାହୁ କଟାଯାଇଥିଲା; ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଭେଦିଯାଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲେ।
ହରଯୋ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈଵ ଶେରତେ ଗାଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ। କଙ୍କଗୃଧ୍ରବଲାଢ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୋମାଯୁକୁଲସଂକୁଲାଃ
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଶାଉନ୍, ଗୃଧ୍ର ଓ ମୃଗମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
କବନ୍ଧାନି ସମୁତ୍ପେତୁର୍ଭୀରୂଣାଂ ଭୀଷଣାନି ଵୈ। ଭୁଜପାଣିଶିରଶ୍ଛିନ୍ନାଶ୍ଛିନ୍ନକାଯାଶ୍ଚ ଭୂତଲେ
ମୁଣ୍ଡ ବିହୀନ ଦେହ, ଭୟଭୀତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କିଛି ହାତ, ବାହୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହ ଭୂମିରେ କଟା ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଵାନରା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚାପି ନିପେତୁସ୍ତତ୍ର ଭୂତଲେ। ତତୋ ଵାନରସୈନ୍ଯେନ ହନ୍ଯମାନଂ ନିଶାଚରମ୍
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାପରେ ବାନର ସେନା ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପ୍ରାଭଜ୍ଯତ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ରାକ୍ଷସାନ୍ ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତାନ୍ ହନ୍ଯମାନାନ୍ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିଲା; ଭୟରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ଧନୁଷ୍ପାଣିସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ ହରିଵାହିନୀମ୍
ଏହା ଦେଖି, ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଗଲା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ, ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ, ବାନର ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶରୈର୍ଵିଦାରଯାମାସ କଙ୍କପତ୍ରୈରଜିହ୍ମଗୈଃ। ବିଭେଦ ଵାନରାଂସ୍ତତ୍ର ସପ୍ତାଷ୍ଟୌ ନଵ ପଞ୍ଚ ଚ
ଧନୁଷର ତୀର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ସିଧା ତୀରରେ, ସେଠାରେ ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସାତି, ଆଠି, ନଅଟି ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟିଙ୍କୁ ବେଧିଦେଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ତ୍ରସ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ହରିଗଣାଃ ଶରୈଃ ସଂକୃତ୍ତଦେହିନଃ। ଅଙ୍ଗଦଂ ସମ୍ପ୍ରଧାଵନ୍ତି ପ୍ରଜାପତିମିଵ ପ୍ରଜାଃ
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବନରାଜମାନେ ଉପରେ ତୀର ମାରିଲେ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଚିରିଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ, ଯେପରି ଲୋକମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତୋ ହରିଗଣାନ୍ ଭଗ୍ନାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଲିସୁତସ୍ତଦା। କ୍ରୋଧେନ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ତମୁଦୀକ୍ଷନ୍ତମୁଦୈକ୍ଷତ
ତାପରେ, ବନରାଜମାନେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ତାକି ଦେଖିଲେ।
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽଙ୍ଗଦଶ୍ଚୋଭୌ ଯୋଯୁଧ୍ଯେତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଚେରତୁଃ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୌ ହରିମତ୍ତଗଜାଵିଵ
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗଦ, ଦୁଇଜଣେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏକାଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଟି ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଲଡ଼ିଲେ।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରେଣ ହରିପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍। ଜଘାନ ମର୍ମଦେଶେଷୁ ଶରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ
ତାପରେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ତୀର ଯାହା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ଵଳିଥିଲା, ସେଠି ବନରାଜ ପୁଅଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶରେ ବେଧିଦେଲେ।
ରୁଧିରୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ଵାଲିସୂନୁର୍ମହାବଲଃ। ଚିକ୍ଷେପ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯ ଵୃକ୍ଷଂ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମଗ୍ର ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏକ ଗଛକୁ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତନ୍ତଂ ତଂ ଵୃକ୍ଷମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ଚିଚ୍ଛେଦ ବହୁଧା ସୋଽପି ମଥିତଃ ପ୍ରାପତଦ୍ ଭୁଵି
ଏହି ଉଡ଼ୁଥିବା ଗଛକୁ ଦେଖି ବି ରାକ୍ଷସ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, ସେ ଏହାକୁ ଅନେକ ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲେ; ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଵିକ୍ରମଂ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଶୈଲଂ ଚିକ୍ଷେପ ଚ ନନାଦ ଚ
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ରଥାଦାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଗଦାପାଣିରସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସମତିଷ୍ଠତ
ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ସାହସିକ ଚରିଅଟ୍ରୁ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦେନ ଶିଲା କ୍ଷିପ୍ତା ଗତ୍ଵା ତୁ ରଣମୂର୍ଧନି। ସଚକ୍ରକୂବରଂ ସାଶ୍ଵଂ ପ୍ରମମାଥ ରଥଂ ତଦା
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଛାଡ଼ା ଶିଳା ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ପଡ଼ି, ଚକ୍ର, କୁବର, ଘୋଡ଼ା ସହିତ ରଥକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା।
ତତୋଽନ୍ଯଚ୍ଛିଖରଂ ଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଦ୍ରୁମଭୂଷିତମ୍। ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶିରସି ପାତଯାମାସ ଵାନରଃ
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼, ଗଛରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ ଧରି, ବନରାଜ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅଭଵଚ୍ଛୋଣିତୋଦ୍ଗାରୀ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ସୁମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ମୁହୂର୍ତମଭଵନ୍ମୂଢୋ ଗଦାମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵସନ୍
ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦାନ୍ତ ମାନେ ବଜ୍ର ପରି, ରକ୍ତ ଝରୁଥିଲା, ସେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଅଚେତନ ହୋଇ ଗଦାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଭାରି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ।
ସ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ଗଦଯା ଵାଲିପୁତ୍ରମଵସ୍ଥିତମ୍। ଜଘାନ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵକ୍ଷୋଦେଶେ ନିଶାଚରଃ
ପୁନି ସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ, ରାତିର ଚର, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଯିଏ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଗଦା ମାରିଲେ।
ଗଦାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତତସ୍ତତ୍ର ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧମକୁର୍ଵତ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ନତୁସ୍ତତ୍ର ତାଵୁଭୌ ହରିରାକ୍ଷସୌ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଛାଡ଼ି, ସେଠାରେ ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ବନରାଜ ଓ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରତିଏକ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଲେ।
ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରିଣୌ ତୌ ତୁ ପ୍ରହାରୈର୍ଜନିତଶ୍ରମୌ। ବଭୂଵତୁଃ ସୁଵିକ୍ରାନ୍ତାଵଙ୍ଗାରକବୁଧାଵିଵ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ, ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଓ ପ୍ରହାରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଦୃଢ଼ ଓ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ ରହିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଅଙ୍ଗାରକ ଓ ବୁଧ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ତତଃ ପରମତେଜସ୍ଵୀ ଅଙ୍ଗଦଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ। ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଵୃକ୍ଷଂ ସ୍ଥିତଵାନାସୀତ୍ ପୁଷ୍ପଫଲୈର୍ଯୁତଃ
ତାପରେ, ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଙ୍ଗଦ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଏକ ଗଛ ଉଖଳି ତାଲି ରହିଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଚାର୍ଷଭଂ ଚର୍ମ ଖଡ୍ଗଂ ଚ ଵିପୁଲଂ ଶୁଭମ୍। କିଙ୍କିଣୀଜାଲସଂଛନ୍ନଂ ଚର୍ମଣା ଚ ପରିଷ୍କୃତମ୍
ସେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବଡ଼ ତଳୱାର ଓ ଗାଈର ଚର୍ମ ଧରିଲେ, ଯାହା ଘଣ୍ଟିର ଝାଲିରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଚର୍ମକୁ ଗାଁ ଉପରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଚିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ରୁଚିରାନ୍ ମାର୍ଗାଂଶ୍ଚେରତୁଃ କପିରାକ୍ଷସୌ। ଜଘ୍ନତୁଶ୍ଚ ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନର୍ଦନ୍ତୌ ଜଯକାଂକ୍ଷିଣୌ
ବନରାଜ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଜଣେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସୁନ୍ଦର ପଥରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଏକାଉଁଠି ଜୟ ପାଇବା ଆଶାରେ ଗର୍ଜନ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ଵ୍ରଣୈଃ ସାସ୍ରୈରଶୋଭେତାଂ ପୁଷ୍ପିତାଵିଵ କିଂଶୁକୌ। ଯୁଧ୍ଯମାନୌ ପରିଶ୍ରାନ୍ତୌ ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନୀଂ ଗତୌ
ରକ୍ତମାଞ୍ଜା ଘାଉରେ ଢାକା, ସେମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ଦୁହେଁ ମଣିଷ ଜଣେ ମାଟିରେ ଗୁଡି ହେଲେ।
ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ଅଙ୍ଗଦଃ କପିକୁଞ୍ଜରଃ। ଉଦତିଷ୍ଠତ ଦୀପ୍ତାକ୍ଷୋ ଦଣ୍ଡାହତ ଇଵୋରଗଃ
ନୟନରେ ଆଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ଜଳି, କପିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦ ଏକ ତୁରନ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ଖାଇଥିବା ସାପ ପରି, ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।