ଵିଦାର୍ଯମାଣା ରକ୍ଷୋଭିର୍ଵାନରାସ୍ତେ ମହାବଲାଃ। ଅମର୍ଷଜନିତୋଦ୍ଧର୍ଷାଶ୍ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମାଣ୍ଯଭୀତଵତ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଖଣ୍ଡିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଅଭୟ ହୋଇ ଶୂରତାର କାମ କରୁଥିଲେ।
ଶରନିର୍ଭିନ୍ନଗାତ୍ରାସ୍ତେ ଶୂଲନିର୍ଭିନ୍ନଦେହିନଃ। ଜଗୃହୁସ୍ତେ ଦ୍ରୁମାଂସ୍ତତ୍ର ଶିଲାଶ୍ଚ ହରିଯୂଥପାଃ
ତୀରରେ ଶର ବେଧିତ ଦେହ, ଶୂଳରେ ଖଣ୍ଡିତ ଅଙ୍ଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବନରମାନେ ଏଠାରେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇଲେ।
ତେ ଭୀମଵେଗା ହରଯୋ ନର୍ଦମାନାସ୍ତତସ୍ତତଃ। ମମନ୍ଥୂ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଵୀରାନ୍ ନାମାନି ଚ ବଭାଷିରେ
ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ ଏଠାଠି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେଇ ବନରମାନେ ବୀର ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ତାଙ୍କ ନାମ ଡାକୁଥିଲେ।
ତଦ୍ ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତଂ ଘୋରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵାନରରକ୍ଷସାମ୍। ଶିଲାଭିର୍ଵିଵିଧାଭିଶ୍ଚ ବହୁଶାଖୈଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ
ତାପରେ ବନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ବହୁ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନେକ ଶାଖା ଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ସେଠା ଭରିଗଲା।
ରାକ୍ଷସା ମଥିତାଃ କେଚିଦ୍ ଵାନରୈର୍ଜିତକାଶିଭିଃ। ପ୍ରଵେମୂ ରୁଧିରଂ କେଚିନ୍ମୁଖୈ ରୁଧିରଭୋଜନାଃ
କିଛି ରାକ୍ଷସ ବନରମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝାଡ଼ୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟେ ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ତ ଖାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝାଡ଼ୁଥିଲେ।
ପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ଦାରିତାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଦ୍ ରାଶୀକୃତା ଦ୍ରୁମୈଃ। ଶିଲାଭିଶ୍ଚୂର୍ଣିତାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଦ୍ ଦନ୍ତୈର୍ଵିଦାରିତାଃ
କିଛି ରାକ୍ଷସ ପାଶ୍ୱରେ ଫାଟିଯାଇଥିଲେ, କିଛି ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଏକଠି ହୋଇଥିଲେ, କିଛି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, କିଛି ଦାନ୍ତରେ ଫାଟିଯାଇଥିଲେ।
ଧ୍ଵଜୈର୍ଵିମଥିତୈର୍ଭଗ୍ନୈଃ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଵିନିପାତିତୈଃ। ରଥୈର୍ଵିଧ୍ଵଂସିତୈଃ କେଚିଦ୍ ଵ୍ଯଥିତା ରଜନୀଚରାଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ, ପଡ଼ିଥିବା ତଳୱାର ଓ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବା ରଥ ଦ୍ୱାରା କିଛି ରାତିର ଚରମାନେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରୈଃ ପର୍ଵତାକାରୈଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରୈର୍ଵନୌକସାମ୍। ମଥିତୈର୍ଵାଜିଭିଃ କୀର୍ଣଂ ସାରୋହୈର୍ଵସୁଧାତଲମ୍
ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେହ ଥିବା ବଡ଼ ହାତୀ, ଅଟବାସୀମାନେ ଛାଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଓ ଚାପି ଦିଆଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଵାନରୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରାନ୍ତୈରାପ୍ଲୁତ୍ଯୋତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଵେଗିତୈଃ। ରାକ୍ଷସାଃ କରଜୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମୁଖେଷୁ ଵିନିଦାରିତାଃ
ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଦ୍ରୁତ ଦ୍ରୁତ ଲାଫି ଲାଫି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରରେ ମୁହଁରେ ଫାଟିଦେଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣଵଦନା ଭୂଯୋ ଵିପ୍ରକୀର୍ଣଶିରୋରୁହାଃ। ମୂଢାଃ ଶୋଣିତଗନ୍ଧେନ ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
ମୁହଁ ହେଲା ମଲିନ, କେଶ ବିକିର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତର ଗନ୍ଧରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅନ୍ଯେ ତୁ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ତଲୈରେଵାଭିଧାଵନ୍ତି ଵଜ୍ରସ୍ପର୍ଶସମୈର୍ହରୀନ୍
ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ତେଜ ରୋଷରେ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ, କେବଳ ହାତରେ ବଜ୍ରପରି କଠିନ ତଳ ନେଇ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵାନରୈଃ ପାତଯନ୍ତସ୍ତେ ଵେଗିତା ଵେଗଵତ୍ତରୈଃ। ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚରଣୈର୍ଦନ୍ତୈଃ ପାଦପୈଶ୍ଚାଵପୋଥିତାଃ
ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେତେ ଦ୍ରୁତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜ ବାନରମାନେ ମୁଷ୍ଟି, ପାଦ, ଦାନ୍ତ ଓ ଗଛରେ ପିଟି ଭୂମିରେ ଫେଲାଇଦେଲେ।
ସୈନ୍ଯଂ ତୁ ଵିଦ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୂମ୍ରାକ୍ଷୋ ରାକ୍ଷସର୍ଷଭଃ। ରୋଷେଣ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ଵାନରାଣାଂ ଯୁଯୁତ୍ସତାମ୍
ସେନା ଭାଗିଯିବାକୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପ୍ରାସୈଃ ପ୍ରମଥିତାଃ କେଚିଦ୍ ଵାନରାଃ ଶୋଣିତସ୍ରଵାଃ। ମୁଦ୍ଗରୈରାହତାଃ କେଚିତ୍ ପତିତା ଧରଣୀତଲେ
କିଛି ବାନର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ, କିଛି ମୁସଳରେ ଆଘାତ ପାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପରିଘୈର୍ମଥିତାଃ କେଚିଦ୍ ଭିନ୍ଦିପାଲୈଶ୍ଚ ଦାରିତାଃ। ପଟ୍ଟିଶୈର୍ମଥିତାଃ କେଚିଦ୍ ଵିହ୍ଵଲନ୍ତୋ ଗତାସଵଃ
କିଛି ବାନର ଲୋହା ଗଦାରେ ପିଟାଯିବାରୁ, କିଛି ଗୋଳାପଥରରେ ଛିଦ୍ର ହେବାରୁ, କିଛି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କେଚିଦ୍ ଵିନିହତା ଭୂମୌ ରୁଧିରାର୍ଦ୍ରା ଵନୌକସଃ। କେଚିଦ୍ ଵିଦ୍ରାଵିତା ନଷ୍ଟାଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଯୁଧି
କିଛି ବନବାସୀ ମୃତ ହୋଇ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ, କିଛି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇ ହେଲେ।
ଵିଭିନ୍ନହୃଦଯାଃ କେଚିଦେକପାର୍ଶ୍ଵେନ ଶାଯିତାଃ। ଵିଦାରିତାସ୍ତ୍ରିଶୂଲୈଶ୍ଚ କେଚିଦାନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିନିଃସୃତାଃ
କିଛିଙ୍କ ହୃଦୟ ଫାଟି ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିଲା, କିଛି ତିନିମୁହା ବାଣରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇ ଅନ୍ତ୍ର ବାହାରିଯାଇଥିଲା।
ତତ୍ ସୁଭୀମଂ ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ହରିରାକ୍ଷସସଂକୁଲମ୍। ପ୍ରବଭୌ ଶସ୍ତ୍ରବହୁଲଂ ଶିଲାପାଦପସଂକୁଲମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର ଓ ଗଛରେ ଭରିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଧନୁର୍ଜ୍ଯାତନ୍ତ୍ରିମଧୁରଂ ହିକ୍କାତାଲସମନ୍ଵିତମ୍। ମନ୍ଦସ୍ତନିତଗୀତଂ ତଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଗାନ୍ଧର୍ଵମାବଭୌ
ଧନୁର ତାରର ଧ୍ୱନି, ତିନି ପ୍ରକାର ଢୋଳର ମଧୁର ଶବ୍ଦ, ହିକ୍କା ଓ ମୃଦୁ ଗର୍ଜନ ମିଶି, ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ପରି କରିଦେଲା।
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷସ୍ତୁ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ଵାନରାନ୍ ରଣମୂର୍ଧନି। ହସନ୍ ଵିଦ୍ରାଵଯାମାସ ଦିଶସ୍ତାଞ୍ଛରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଧନୁଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ମାଝରେ ହସି ହସି ବାନରମାନେ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରି ସେମାନେକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭଗାଇଦେଲେ।
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷେଣାର୍ଦିତଂ ସୈନ୍ଯଂ ଵ୍ଯଥିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମାରୁତିଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲାଂ ଶିଲାମ୍
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ସେନା ଅତି କଷ୍ଟ ପାଉଥିବା ଦେଖି, ମାରୁତନନ୍ଦନ ହନୁମାନ କ୍ରୋଧରେ ଏକ ବଡ଼ ପାଥର ଧରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
କ୍ରୋଧାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ପିତୁସ୍ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଶିଲାଂ ତାଂ ପାତଯାମାସ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
ଦୁଇଗୁଣା କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ପିତାଙ୍କ ପରି ପ୍ରତାପଶାଳୀ ହୋଇ, ସେଇ ପାଥରଟିକୁ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷର ରଥ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଆପତନ୍ତୀଂ ଶିଲାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଦାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସମ୍ଭ୍ରମାତ୍। ରଥାଦାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଵେଗେନ ଵସୁଧାଯାଂ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ସେ ପାଥର ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଭୟରେ ଗଦା ଉଠାଇ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ।
ସା ପ୍ରମଥ୍ଯ ରଥଂ ତସ୍ଯ ନିପପାତ ଶିଲା ଭୁଵି। ସଚକ୍ରକୂବରଂ ସାଶ୍ଵଂ ସଧ୍ଵଜଂ ସଶରାସନମ୍
ସେଇ ପାଥର ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ଚକ, ଯୋକ, ଘୋଡ଼ା, ପତାକା ଓ ଧନୁଷ ସହିତ ସବୁ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା।
ସ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ତୁ ରଥଂ ତସ୍ଯ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ରକ୍ଷସାଂ କଦନଂ ଚକ୍ରେ ସସ୍କନ୍ଧଵିଟପୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ
ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ରଥ ଭଙ୍ଗ କରି, ଗଛ, ଡାଳ ଓ ତଣ୍ଡ ନେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵିଭିନ୍ନଶିରସୋ ଭୂତ୍ଵା ରାକ୍ଷସା ରୁଧିରୋକ୍ଷିତାଃ। ଦ୍ରୁମୈଃ ପ୍ରମଥିତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ
କିଛି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଗଛରେ ପିଟାଯିବାରୁ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ରାକ୍ଷସଂ ସୈନ୍ଯଂ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଗିରେଃ ଶିଖରମାଦାଯ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷମଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ
ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦୌଡ଼ାଇଦେଲେ, ତାପରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉଠାଇ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷୋ ଗଦାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିନର୍ଦମାନଃ ସହସା ହନୂମନ୍ତମଭିଦ୍ରଵତ୍
ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରବଳ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଗଦା ଉଠାଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ରୋଷେଣ ଗଦାଂ ତାଂ ବହୁକଣ୍ଟକାମ୍। ପାତଯାମାସ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷୋ ମସ୍ତକେଽଥ ହନୂମତଃ
କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ତାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କାଂଟା ଥିବା ଗଦାଟିକୁ ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତାଡିତଃ ସ ତଯା ତତ୍ର ଗଦଯା ଭୀମଵେଗଯା। ସ କପିର୍ମାରୁତବଲସ୍ତଂ ପ୍ରହାରମଚିନ୍ତଯନ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀବ୍ର ଗଦାରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ବାୟୁର ବଳ ଥିବା ସେଇ କପି ହନୁମାନ୍ ଏହି ଆଘାତକୁ କିଛି ମନେ କଲେ ନାହିଁ।