ତତଃ ସୁପର୍ଣଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥୌ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ। ଵିମମର୍ଶ ଚ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ମୁଖେ ଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭେ
ତାପରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମାନ ମୁହଁକୁ ହାତରେ ନରମ ଭାବେ ଛୁଇଲେ।
ଵୈନତେଯେନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟାସ୍ତଯୋଃ ସଂରୁରୁହୁର୍ଵ୍ରଣାଃ। ସୁଵର୍ଣେ ଚ ତନୂ ସ୍ନିଗ୍ଧେ ତଯୋରାଶୁ ବଭୂଵତୁଃ
ବିନତାନନ୍ଦନ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଘାଉ ଶୀଘ୍ର ଭଲ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଦେହ ତୁରନ୍ତ ସୁନଳା ଓ ମୃଦୁ ହେଇଗଲା।
ତେଜୋ ଵୀର୍ଯଂ ବଲଂ ଚୌଜ ଉତ୍ସାହଶ୍ଚ ମହାଗୁଣାଃ। ପ୍ରଦର୍ଶନଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣା ତଯୋଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ, ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଭିତରେ ଦୁଇଗୁଣ ହେଇଗଲା।
ତାଵୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମହାତେଜା ଗରୁଡୋ ଵାସଵୋପମୌ। ଉଭୌ ଚ ସସ୍ଵଜେ ହୃଷ୍ଟୋ ରାମଶ୍ଚୈନମୁଵାଚ ହ
ମହାତେଜସ୍ବୀ ଗରୁଡ଼, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ମହିମା ଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଵ୍ଯସନଂ ରାଵଣିପ୍ରଭଵଂ ମହତ୍। ଉପାଯେନ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ବଲିନୌ କୃତୌ
"ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ଏହି ବଡ଼ ବିପଦକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଜୟ କରି, ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛୁ।"
ଯଥା ତାତଂ ଦଶରଥଂ ଯଥାଜଂ ଚ ପିତାମହମ୍। ତଥା ଭଵନ୍ତମାସାଦ୍ଯ ହୃଦଯଂ ମେ ପ୍ରସୀଦତି
"ଯେପରି ମୁଁ ମୋ ପିତା ଦଶରଥ କିମ୍ବା ଆଜ ତଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୋ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।"
କୋ ଭଵାନ୍ ରୂପସମ୍ପନ୍ନୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗନୁଲେପନଃ। ଵସାନୋ ଵିରଜେ ଵସ୍ତ୍ରେ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ରୂପଶ୍ରୀମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଛ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛ, ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ?
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜା ଵୈନତେଯୋ ମହାବଲଃ। ପତତ୍ତ୍ରିରାଜଃ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ହର୍ଷପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍
ତାକୁ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭିନତାପୁତ୍ର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁଁ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ଅହଂ ସଖା ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ। ଗରୁତ୍ମାନିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୁଵଯୋଃ ସାହ୍ଯକାରଣାତ୍
ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ ସମାନ, ଗରୁଡ଼। ଦୁହେଁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଅସୁରା ଵା ମହାଵୀର୍ଯା ଦାନଵା ଵା ମହାବଲାଃ। ସୁରାଶ୍ଚାପି ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର, ବଡ଼ ବଳୀୟାନ୍ ଦାନବ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ—
ନେମଂ ମୋକ୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ଶରବନ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍। ମାଯାବଲାଦିନ୍ଦ୍ରଜିତା ନିର୍ମିତଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣା
—ଏହି ଭୟଙ୍କର ନାଗବନ୍ଧନକୁ ଛାଡ଼ାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର ମାୟା ଓ କୁକର୍ମରେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ଏତେ ନାଗାଃ କାଦ୍ରଵେଯାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ। ରକ୍ଷୋମାଯାପ୍ରଭାଵେଣ ଶରଭୂତାସ୍ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯାଃ
ଏହି ସର୍ପମାନେ କାଦ୍ରୁର ସନ୍ତାନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଁତ ଓ ବିଷରେ ଭରିଥିବା। ରାକ୍ଷସ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଏମାନେ ଶରର ଆକାର ନେଇଛନ୍ତି ଓ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ତ୍ଵରମାଣୋଽହମାଗତଃ। ସହସୈଵାଵଯୋଃ ସ୍ନେହାତ୍ ସଖିତ୍ଵମନୁପାଲଯନ୍
ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୁହେଁଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରୁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ବନ୍ଧୁ ଭାବ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ।
ମୋକ୍ଷିତୌ ଚ ମହାଘୋରାଦସ୍ମାତ୍ ସାଯକବନ୍ଧନାତ୍। ଅପ୍ରମାଦଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ନିତ୍ଯମେଵ ହି
ତୁମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲ। କିନ୍ତୁ ସଦା ସଚେତନ ରହିବା ଦରକାର।
ପ୍ରକୃତ୍ଯା ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ସଂଗ୍ରାମେ କୂଟଯୋଧିନଃ। ଶୂରାଣାଂ ଶୁଦ୍ଧଭାଵାନାଂ ଭଵତାମାର୍ଜଵଂ ବଲମ୍
ସବୁ ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବତଃ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ଓ ଚାଳାକ। ତୁମେ ଶୂର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଏହି ସରଳତା ହିଁ ତୁମର ଶକ୍ତି।
ତନ୍ନ ଵିଶ୍ଵସନୀଯଂ ଵୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ରଣାଜିରେ। ଏତେନୈଵୋପମାନେନ ନିତ୍ଯଂ ଜିହ୍ମା ହି ରାକ୍ଷସାଃ
ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଚାଳାକ ଓ ଟେଢ଼ା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାମଂ ସୁପର୍ଣଃ ସ ମହାବଲଃ। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧମାପ୍ରଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମେ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସଖେ ରାଘଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରିପୂଣାମପି ଵତ୍ସଲ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥାସୁଖମ୍
ମୋ ବନ୍ଧୁ ରାଘବ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟାଳୁ, ମୁଁ ତୁମର ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛି; ମୁଁ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଯିବି।
ନ ଚ କୌତୂହଲଂ କାର୍ଯଂ ସଖିତ୍ଵଂ ପ୍ରତି ରାଘଵ। କୃତକର୍ମା ରଣେ ଵୀର ସଖିତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଵେତ୍ସ୍ଯସି
ରାଘବ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ନେଇ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଧୁର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, ତୁମେ ଏହି ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।
ବାଲଵୃଦ୍ଧାଵଶେଷାଂ ତୁ ଲଙ୍କାଂ କୃତ୍ଵା ଶରୋର୍ମିଭିଃ। ରାଵଣଂ ତୁ ରିପୁଂ ହତ୍ଵା ସୀତାଂ ତ୍ଵମୁପଲପ୍ସ୍ଯସେ
ତୁମେ ଶରର ତରଙ୍ଗରେ ଲଙ୍କାକୁ ବାଳକ ଓ ବୃଦ୍ଧ ବାଉଁଚି ରଖି ଦେବ; ଶତ୍ରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନି ପାଇବ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ସୁପର୍ଣଃ ଶୀଘ୍ରଵିକ୍ରମଃ। ରାମଂ ଚ ନୀରୁଜଂ କୃତ୍ଵା ମଧ୍ଯେ ତେଷାଂ ଵନୌକସାମ୍
ଏଭଳି କହି, ତୁରନ୍ତ ଗତିଶୀଳ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସେଠାରେ ଥିବା ବନବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କୁ ନିର୍ବେଦନ କଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ସୁପର୍ଣଃ ପଵନୋ ଯଥା
ତାପରେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପବନ ପରି ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନୀରୁଜୌ ରାଘଵୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତୋ ଵାନରଯୂଥପାଃ। ସିଂହନାଦଂ ତଦା ନେଦୁର୍ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଦୁଧୁଵୁଶ୍ଚ ତେ
ରାଘବଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ନିର୍ବେଦନ ଦେଖି, ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଛ ହଲାଇଲେ।
ତତୋ ଭେରୀଃ ସମାଜଘ୍ନୁର୍ମୃଦଙ୍ଗାଂଶ୍ଚାପ୍ଯଵାଦଯନ୍। ଦଧ୍ମୁଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ କ୍ଷ୍ଵେଲନ୍ତ୍ଯପି ଯଥାପୁରମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଢୋଳ ବଜାଇଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ ମାଡ଼ିଲେ, ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ ଓ ପୂର୍ବବତ୍ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ।
ଅପରେ ସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵାନରା ନଗଯୋଧିନଃ। ଦ୍ରୁମାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଵିଵିଧାଂସ୍ତସ୍ଥୁଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ, ପାହାଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଶତ-ଶହ ଦଳରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଵିସୃଜନ୍ତୋ ମହାନାଦାଂସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ତୋ ନିଶାଚରାନ୍। ଲଙ୍କାଦ୍ଵାରାଣ୍ଯୁପାଜଗ୍ମୁର୍ଯୋଦ୍ଧୁକାମାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାର କରି, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରକୁ ଆଗେଇ ଗଲେ।
ତେଷାଂ ସୁଭୀମସ୍ତୁମୁଲୋ ନିନାଦୋ ବଭୂଵ ଶାଖାମୃଗଯୂଥପାନାମ୍। କ୍ଷଯେ ନିଦାଘସ୍ଯ ଯଥା ଘନାନାଂ ନାଦଃ ସୁଭୀମୋ ନଦତାଂ ନିଶୀଥେ
ସେଇ ବାନର ନାୟକମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଓ ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଶେଷରେ ଆଧିରାତିରେ ବଜ୍ରପାତ ହେଉଥିବା ମେଘର ଶବ୍ଦ ପରି ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା।
thumb|ଏକପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶିତମ ସର୍ଗ ଏଠିରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଏକାବନ୍ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତେଷାଂ ତୁ ତୁମୁଲଂ ଶବ୍ଦଂ ଵାନରାଣାଂ ମହୌଜସାମ୍। ନର୍ଦତାଂ ରାକ୍ଷସୈଃ ସାର୍ଧଂ ତଦା ଶୁଶ୍ରାଵ ରାଵଣଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ପ୍ରବଳ ବାନରମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକାସାଥି ହୁଙ୍କାର କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ରାବଣ ଶୁଣିଲେ।
ସ୍ନିଗ୍ଧଗମ୍ଭୀରନିର୍ଘୋଷଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ ନିନଦଂ ଭୃଶମ୍। ସଚିଵାନାଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ଗଭୀର ଓ ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ।