ତାନାର୍ତାନ୍ ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ଗତାସୂଂଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିଃ। ଵିଦ୍ଯାଭିର୍ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତାଭିରୋଷଧୀଭିଶ୍ଚିକିତ୍ସତି
ସେହି ସମୟରେ ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ଅଚେତନ ଓ ମୃତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିଲେ।
ତାନ୍ଯୌଷଧାନ୍ଯାନଯିତୁଂ କ୍ଷୀରୋଦଂ ଯାନ୍ତୁ ସାଗରମ୍। ଜଵେନ ଵାନରାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସମ୍ପାତିପନସାଦଯଃ
ସମ୍ପାତି, ପନସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଯାଇ, ସେଠାରୁ ଆଉଷଧ ଆଣନ୍ତୁ।
ହରଯସ୍ତୁ ଵିଜାନନ୍ତି ପାର୍ଵତୀ ତେ ମହୌଷଧୀ। ସଂଜୀଵକରଣୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଵିଶଲ୍ଯାଂ ଦେଵନିର୍ମିତାମ୍
ବାନରମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ମହାଉଷଧି—ଦିବ୍ୟ ସଂଜୀବନୀ ଓ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ବିଶଳ୍ୟା—କୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନାମ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ କ୍ଷୀରୋଦେ ସାଗରୋତ୍ତମେ। ଅମୃତଂ ଯତ୍ର ମଥିତଂ ତତ୍ର ତେ ପରମୌଷଧୀ
ସେଠାରେ, ଉତ୍ତମ କ୍ଷୀରସାଗରରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦ୍ରୋଣ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକଥା ସମୟରେ ଅମୃତ ମଥାଯାଇଥିଲା; ସେଠାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧି ମିଳିବ।
ତୌ ତତ୍ର ଵିହିତୌ ଦେଵୈଃ ପର୍ଵତୌ ତୌ ମହୋଦଧୌ। ଅଯଂ ଵାଯୁସୁତୋ ରାଜନ୍ ହନୂମାଂସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛତୁ
ସେଇ ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼କୁ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଥିଲେ; ଏହିବେଳେ, ରାଜା, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସେଠାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵାଯୁର୍ମେଘାଶ୍ଚାପି ସଵିଦ୍ଯୁତଃ। ପର୍ଯସ୍ଯ ସାଗରେ ତୋଯଂ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ପର୍ଵତାନ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ ଓ ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘମାନେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ବେଗରେ ବହି, ପାହାଡ଼କୁ ହଲାଇଦେଉଥିବା ପରି ଜଳକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ।
ମହତା ପକ୍ଷଵାତେନ ସର୍ଵଦ୍ଵୀପମହାଦ୍ରୁମାଃ। ନିପେତୁର୍ଭଗ୍ନଵିଟପାଃ ସଲିଲେ ଲଵଣାମ୍ଭସି
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପକ୍ଷବାତରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପର ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ି, ତାଙ୍କର ଡାଲି ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଲବଣପୁରା ଜଳରେ ଲୁହିଯାଉଥିଲେ।
ଅଭଵନ୍ ପନ୍ନଗାସ୍ତ୍ରସ୍ତା ଭୋଗିନସ୍ତତ୍ରଵାସିନଃ। ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵାଣି ଯାଦାଂସି ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ଲଵଣାର୍ଣଵମ୍
ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଲବଣ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାଦ୍ ଗରୁଡଂ ଵୈନତେଯଂ ମହାବଲମ୍। ଵାନରା ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍
ତାପରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବିନତାନନ୍ଦନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାଗାସ୍ତେ ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଯୈସ୍ତୁ ତୌ ପୁରୁଷୌ ବଦ୍ଧୌ ଶରଭୂତୈର୍ମହାବଲୈଃ
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେଠାର ସର୍ପମାନେ ଚାରିପାଖକୁ ପଳାଇଗଲେ; ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗବାଣରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ—
ତତଃ ସୁପର୍ଣଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥୌ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ। ଵିମମର୍ଶ ଚ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ମୁଖେ ଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭେ
ତାପରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମାନ ମୁହଁକୁ ହାତରେ ନରମ ଭାବେ ଛୁଇଲେ।
ଵୈନତେଯେନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟାସ୍ତଯୋଃ ସଂରୁରୁହୁର୍ଵ୍ରଣାଃ। ସୁଵର୍ଣେ ଚ ତନୂ ସ୍ନିଗ୍ଧେ ତଯୋରାଶୁ ବଭୂଵତୁଃ
ବିନତାନନ୍ଦନ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଘାଉ ଶୀଘ୍ର ଭଲ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଦେହ ତୁରନ୍ତ ସୁନଳା ଓ ମୃଦୁ ହେଇଗଲା।
ତେଜୋ ଵୀର୍ଯଂ ବଲଂ ଚୌଜ ଉତ୍ସାହଶ୍ଚ ମହାଗୁଣାଃ। ପ୍ରଦର୍ଶନଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣା ତଯୋଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ, ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଭିତରେ ଦୁଇଗୁଣ ହେଇଗଲା।
ତାଵୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମହାତେଜା ଗରୁଡୋ ଵାସଵୋପମୌ। ଉଭୌ ଚ ସସ୍ଵଜେ ହୃଷ୍ଟୋ ରାମଶ୍ଚୈନମୁଵାଚ ହ
ମହାତେଜସ୍ବୀ ଗରୁଡ଼, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ମହିମା ଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଵ୍ଯସନଂ ରାଵଣିପ୍ରଭଵଂ ମହତ୍। ଉପାଯେନ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ବଲିନୌ କୃତୌ
"ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ଏହି ବଡ଼ ବିପଦକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଜୟ କରି, ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛୁ।"
ଯଥା ତାତଂ ଦଶରଥଂ ଯଥାଜଂ ଚ ପିତାମହମ୍। ତଥା ଭଵନ୍ତମାସାଦ୍ଯ ହୃଦଯଂ ମେ ପ୍ରସୀଦତି
"ଯେପରି ମୁଁ ମୋ ପିତା ଦଶରଥ କିମ୍ବା ଆଜ ତଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୋ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।"
କୋ ଭଵାନ୍ ରୂପସମ୍ପନ୍ନୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗନୁଲେପନଃ। ଵସାନୋ ଵିରଜେ ଵସ୍ତ୍ରେ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ରୂପଶ୍ରୀମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଛ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛ, ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ?
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜା ଵୈନତେଯୋ ମହାବଲଃ। ପତତ୍ତ୍ରିରାଜଃ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ହର୍ଷପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍
ତାକୁ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭିନତାପୁତ୍ର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁଁ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ଅହଂ ସଖା ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ। ଗରୁତ୍ମାନିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୁଵଯୋଃ ସାହ୍ଯକାରଣାତ୍
ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ ସମାନ, ଗରୁଡ଼। ଦୁହେଁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଅସୁରା ଵା ମହାଵୀର୍ଯା ଦାନଵା ଵା ମହାବଲାଃ। ସୁରାଶ୍ଚାପି ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର, ବଡ଼ ବଳୀୟାନ୍ ଦାନବ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ—
ନେମଂ ମୋକ୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ଶରବନ୍ଧଂ ସୁଦାରୁଣମ୍। ମାଯାବଲାଦିନ୍ଦ୍ରଜିତା ନିର୍ମିତଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣା
—ଏହି ଭୟଙ୍କର ନାଗବନ୍ଧନକୁ ଛାଡ଼ାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର ମାୟା ଓ କୁକର୍ମରେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ଏତେ ନାଗାଃ କାଦ୍ରଵେଯାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ। ରକ୍ଷୋମାଯାପ୍ରଭାଵେଣ ଶରଭୂତାସ୍ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯାଃ
ଏହି ସର୍ପମାନେ କାଦ୍ରୁର ସନ୍ତାନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଁତ ଓ ବିଷରେ ଭରିଥିବା। ରାକ୍ଷସ ମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଏମାନେ ଶରର ଆକାର ନେଇଛନ୍ତି ଓ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ତ୍ଵରମାଣୋଽହମାଗତଃ। ସହସୈଵାଵଯୋଃ ସ୍ନେହାତ୍ ସଖିତ୍ଵମନୁପାଲଯନ୍
ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୁହେଁଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରୁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ବନ୍ଧୁ ଭାବ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ।
ମୋକ୍ଷିତୌ ଚ ମହାଘୋରାଦସ୍ମାତ୍ ସାଯକବନ୍ଧନାତ୍। ଅପ୍ରମାଦଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ନିତ୍ଯମେଵ ହି
ତୁମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲ। କିନ୍ତୁ ସଦା ସଚେତନ ରହିବା ଦରକାର।
ପ୍ରକୃତ୍ଯା ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ସଂଗ୍ରାମେ କୂଟଯୋଧିନଃ। ଶୂରାଣାଂ ଶୁଦ୍ଧଭାଵାନାଂ ଭଵତାମାର୍ଜଵଂ ବଲମ୍
ସବୁ ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱଭାବତଃ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ଓ ଚାଳାକ। ତୁମେ ଶୂର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଏହି ସରଳତା ହିଁ ତୁମର ଶକ୍ତି।
ତନ୍ନ ଵିଶ୍ଵସନୀଯଂ ଵୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ରଣାଜିରେ। ଏତେନୈଵୋପମାନେନ ନିତ୍ଯଂ ଜିହ୍ମା ହି ରାକ୍ଷସାଃ
ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଚାଳାକ ଓ ଟେଢ଼ା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାମଂ ସୁପର୍ଣଃ ସ ମହାବଲଃ। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧମାପ୍ରଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମେ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ରାମଙ୍କୁ ଆଦରରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସଖେ ରାଘଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରିପୂଣାମପି ଵତ୍ସଲ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥାସୁଖମ୍
ମୋ ବନ୍ଧୁ ରାଘବ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟାଳୁ, ମୁଁ ତୁମର ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛି; ମୁଁ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଯିବି।
ନ ଚ କୌତୂହଲଂ କାର୍ଯଂ ସଖିତ୍ଵଂ ପ୍ରତି ରାଘଵ। କୃତକର୍ମା ରଣେ ଵୀର ସଖିତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଵେତ୍ସ୍ଯସି
ରାଘବ, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ନେଇ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଧୁର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, ତୁମେ ଏହି ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।
ବାଲଵୃଦ୍ଧାଵଶେଷାଂ ତୁ ଲଙ୍କାଂ କୃତ୍ଵା ଶରୋର୍ମିଭିଃ। ରାଵଣଂ ତୁ ରିପୁଂ ହତ୍ଵା ସୀତାଂ ତ୍ଵମୁପଲପ୍ସ୍ଯସେ
ତୁମେ ଶରର ତରଙ୍ଗରେ ଲଙ୍କାକୁ ବାଳକ ଓ ବୃଦ୍ଧ ବାଉଁଚି ରଖି ଦେବ; ଶତ୍ରୁ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନି ପାଇବ।