ଯଯୋର୍ଵୀର୍ଯମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାଙ୍କ୍ଷିତା ମଯା। ତାଵିମୌ ଦେହନାଶାଯ ପ୍ରସୁପ୍ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଏମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ମୁଁ ନିରାପତ୍ତା ଆଶା କରିଥିଲି; ଏବେ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଶୁଇଅଛନ୍ତି।
ଜୀଵନ୍ନଦ୍ଯ ଵିପନ୍ନୋଽସ୍ମି ନଷ୍ଟରାଜ୍ଯମନୋରଥଃ। ପ୍ରାପ୍ତପ୍ରତିଜ୍ଞଶ୍ଚ ରିପୁଃ ସକାମୋ ରାଵଣଃ କୃତଃ
ମୁଁ ବଞ୍ଚିଥିଲି ମଧ୍ୟ, ଏବେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା—ମୋ ରାଜ୍ୟର ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ଶତ୍ରୁ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଜିତିଗଲେ।
ଏଵଂ ଵିଲପମାନଂ ତଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵିଭୀଷଣମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନୋ ହରିରାଜୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଏପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ, ଶୂର ଓ ଦୟାଳୁ ବନରାଜ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ:
ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲଙ୍କାଯାଂ ନେହ ସଂଶଯଃ। ରାଵଣଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ସ୍ଵକାମଂ ନେହ ଲପ୍ସ୍ଯତେ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା ବିଭୀଷଣ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ପାଇବ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଗରୁଡାଧିଷ୍ଠିତାଵେତାଵୁଭୌ ରାଘଵଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମୋହଂ ଵଧିଷ୍ଯେତେ ସଗଣଂ ରାଵଣଂ ରଣେ
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋହ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ମାରିଦେବେ।
ତମେଵଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ତୁ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତୁ ରାକ୍ଷସମ୍। ସୁଷେଣଂ ଶ୍ଵଶୁରଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତମୁଵାଚ ହ
ଏଭଳି ଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ସୁଷେଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ପାଖରେ ଥିଲେ, କହିଲେ:
ସହ ଶୂରୈର୍ହରିଗଣୈର୍ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞାଵରିଂଦମୌ। ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଭ୍ରାତରୌ ଗୃହ୍ଯ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ଜେଉଁ ଶୂର ବନରମାନେ ପୁନି ସ୍ଥିର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ତୁମେ ଯାଅ, ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଆଣ।
ଅହଂ ତୁ ରାଵଣଂ ହତ୍ଵା ସପୁତ୍ରଂ ସହବାନ୍ଧଵମ୍। ମୈଥିଲୀମାନଯିଷ୍ଯାମି ଶକ୍ରୋ ନଷ୍ଟାମିଵ ଶ୍ରିଯମ୍
ମୁଁ ତ ରାବଣ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପରିବାରକୁ ମାରି, ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିଦେବି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ହରାଇଥିବା ମହିମାକୁ ପୁନି ପାଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୁଷେଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଦେଵାସୁରଂ ମହାଯୁଦ୍ଧମନୁଭୂତଂ ପୁରାତନମ୍
ବାନରରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୁଷେଣ କହିଲେ, "ପୁରୁଣା ଦିନରେ ମୁଁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଥିଲି।"
ତଦା ସ୍ମ ଦାନଵା ଦେଵାନ୍ ଶରସଂସ୍ପର୍ଶକୋଵିଦାନ୍। ନିଜଘ୍ନୁଃ ଶସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷଶ୍ଛାଦଯନ୍ତୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ସେତିବେଳେ ଦାନବମାନେ ବାରମ୍ବାର ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି, ପୁନିପୁନି ପ୍ରହାର କରିଥିଲେ।
ତାନାର୍ତାନ୍ ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞାଂଶ୍ଚ ଗତାସୂଂଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିଃ। ଵିଦ୍ଯାଭିର୍ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତାଭିରୋଷଧୀଭିଶ୍ଚିକିତ୍ସତି
ସେହି ସମୟରେ ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ଅଚେତନ ଓ ମୃତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିଲେ।
ତାନ୍ଯୌଷଧାନ୍ଯାନଯିତୁଂ କ୍ଷୀରୋଦଂ ଯାନ୍ତୁ ସାଗରମ୍। ଜଵେନ ଵାନରାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସମ୍ପାତିପନସାଦଯଃ
ସମ୍ପାତି, ପନସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଯାଇ, ସେଠାରୁ ଆଉଷଧ ଆଣନ୍ତୁ।
ହରଯସ୍ତୁ ଵିଜାନନ୍ତି ପାର୍ଵତୀ ତେ ମହୌଷଧୀ। ସଂଜୀଵକରଣୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଵିଶଲ୍ଯାଂ ଦେଵନିର୍ମିତାମ୍
ବାନରମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ମହାଉଷଧି—ଦିବ୍ୟ ସଂଜୀବନୀ ଓ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ବିଶଳ୍ୟା—କୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନାମ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ କ୍ଷୀରୋଦେ ସାଗରୋତ୍ତମେ। ଅମୃତଂ ଯତ୍ର ମଥିତଂ ତତ୍ର ତେ ପରମୌଷଧୀ
ସେଠାରେ, ଉତ୍ତମ କ୍ଷୀରସାଗରରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦ୍ରୋଣ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକଥା ସମୟରେ ଅମୃତ ମଥାଯାଇଥିଲା; ସେଠାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧି ମିଳିବ।
ତୌ ତତ୍ର ଵିହିତୌ ଦେଵୈଃ ପର୍ଵତୌ ତୌ ମହୋଦଧୌ। ଅଯଂ ଵାଯୁସୁତୋ ରାଜନ୍ ହନୂମାଂସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛତୁ
ସେଇ ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼କୁ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଥିଲେ; ଏହିବେଳେ, ରାଜା, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସେଠାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵାଯୁର୍ମେଘାଶ୍ଚାପି ସଵିଦ୍ଯୁତଃ। ପର୍ଯସ୍ଯ ସାଗରେ ତୋଯଂ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ପର୍ଵତାନ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ ଓ ବିଜୁଳି ସହିତ ମେଘମାନେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ବେଗରେ ବହି, ପାହାଡ଼କୁ ହଲାଇଦେଉଥିବା ପରି ଜଳକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ।
ମହତା ପକ୍ଷଵାତେନ ସର୍ଵଦ୍ଵୀପମହାଦ୍ରୁମାଃ। ନିପେତୁର୍ଭଗ୍ନଵିଟପାଃ ସଲିଲେ ଲଵଣାମ୍ଭସି
ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପକ୍ଷବାତରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପର ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ି, ତାଙ୍କର ଡାଲି ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଲବଣପୁରା ଜଳରେ ଲୁହିଯାଉଥିଲେ।
ଅଭଵନ୍ ପନ୍ନଗାସ୍ତ୍ରସ୍ତା ଭୋଗିନସ୍ତତ୍ରଵାସିନଃ। ଶୀଘ୍ରଂ ସର୍ଵାଣି ଯାଦାଂସି ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ଲଵଣାର୍ଣଵମ୍
ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଲବଣ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାଦ୍ ଗରୁଡଂ ଵୈନତେଯଂ ମହାବଲମ୍। ଵାନରା ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍
ତାପରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବିନତାନନ୍ଦନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାଗାସ୍ତେ ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଯୈସ୍ତୁ ତୌ ପୁରୁଷୌ ବଦ୍ଧୌ ଶରଭୂତୈର୍ମହାବଲୈଃ
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେଠାର ସର୍ପମାନେ ଚାରିପାଖକୁ ପଳାଇଗଲେ; ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗବାଣରେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ—
ତତଃ ସୁପର୍ଣଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥୌ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ। ଵିମମର୍ଶ ଚ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ମୁଖେ ଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭେ
ତାପରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମାନ ମୁହଁକୁ ହାତରେ ନରମ ଭାବେ ଛୁଇଲେ।
ଵୈନତେଯେନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟାସ୍ତଯୋଃ ସଂରୁରୁହୁର୍ଵ୍ରଣାଃ। ସୁଵର୍ଣେ ଚ ତନୂ ସ୍ନିଗ୍ଧେ ତଯୋରାଶୁ ବଭୂଵତୁଃ
ବିନତାନନ୍ଦନ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଘାଉ ଶୀଘ୍ର ଭଲ ହେଲା; ତାଙ୍କର ଦେହ ତୁରନ୍ତ ସୁନଳା ଓ ମୃଦୁ ହେଇଗଲା।
ତେଜୋ ଵୀର୍ଯଂ ବଲଂ ଚୌଜ ଉତ୍ସାହଶ୍ଚ ମହାଗୁଣାଃ। ପ୍ରଦର୍ଶନଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣା ତଯୋଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ, ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଭିତରେ ଦୁଇଗୁଣ ହେଇଗଲା।
ତାଵୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମହାତେଜା ଗରୁଡୋ ଵାସଵୋପମୌ। ଉଭୌ ଚ ସସ୍ଵଜେ ହୃଷ୍ଟୋ ରାମଶ୍ଚୈନମୁଵାଚ ହ
ମହାତେଜସ୍ବୀ ଗରୁଡ଼, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ମହିମା ଥିବା, ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଵ୍ଯସନଂ ରାଵଣିପ୍ରଭଵଂ ମହତ୍। ଉପାଯେନ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ବଲିନୌ କୃତୌ
"ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ଏହି ବଡ଼ ବିପଦକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଜୟ କରି, ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛୁ।"
ଯଥା ତାତଂ ଦଶରଥଂ ଯଥାଜଂ ଚ ପିତାମହମ୍। ତଥା ଭଵନ୍ତମାସାଦ୍ଯ ହୃଦଯଂ ମେ ପ୍ରସୀଦତି
"ଯେପରି ମୁଁ ମୋ ପିତା ଦଶରଥ କିମ୍ବା ଆଜ ତଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୋ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।"
କୋ ଭଵାନ୍ ରୂପସମ୍ପନ୍ନୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗନୁଲେପନଃ। ଵସାନୋ ଵିରଜେ ଵସ୍ତ୍ରେ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ରୂପଶ୍ରୀମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଛ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛ, ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ?
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜା ଵୈନତେଯୋ ମହାବଲଃ। ପତତ୍ତ୍ରିରାଜଃ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ହର୍ଷପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍
ତାକୁ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭିନତାପୁତ୍ର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁଁ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ଅହଂ ସଖା ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ। ଗରୁତ୍ମାନିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୁଵଯୋଃ ସାହ୍ଯକାରଣାତ୍
ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ ସମାନ, ଗରୁଡ଼। ଦୁହେଁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଅସୁରା ଵା ମହାଵୀର୍ଯା ଦାନଵା ଵା ମହାବଲାଃ। ସୁରାଶ୍ଚାପି ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶତକ୍ରତୁମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର, ବଡ଼ ବଳୀୟାନ୍ ଦାନବ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ—