ନୀଲଂ ନଵଭିରାହତ୍ଯ ମୈନ୍ଦଂ ସଦ୍ଵିଵିଦଂ ତଥା। ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରମିତ୍ରଘ୍ନସ୍ତତାପ ପରମେଷୁଭିଃ
ସେ ନୀଳଙ୍କୁ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ, ମଇନ୍ଦ ଓ ବିବିଦଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ତୀର ଦେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ବାଣେନ ଵକ୍ଷସି। ହନୂମତୋ ଵେଗଵତୋ ଵିସସର୍ଜ ଶରାନ୍ ଦଶ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଏକ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ, ତେବେ ତିନି ତୀବ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଗଵାକ୍ଷଂ ଶରଭଂ ଚୈଵ ତାଵପ୍ଯମିତଵିକ୍ରମୌ। ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ମହାଵେଗୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ଯୁଧି ରାଵଣିଃ
ଅପାର ସାହସ ଥିବା ଗଭାକ୍ଷ ଓ ଶରଭଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇଟି ଦୁଇଟି ତୀର ଦେଇ ରାବଣପୁତ୍ର ଆଘାତ କଲେ।
ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲେଶ୍ଵରଂ ଚୈଵ ଵାଲିପୁତ୍ରମଥାଙ୍ଗଦମ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ବହୁଭିର୍ବାଣୈସ୍ତ୍ଵରମାଣୋଽଥ ରାଵଣିଃ
ବନରାଜ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ଓ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରାବଣପୁତ୍ର ଅନେକ ତୀର ଦେଇ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତାନ୍ ଵାନରଵରାନ୍ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ। ନନାଦ ବଲଵାଂସ୍ତତ୍ର ମହାସତ୍ତ୍ଵଃ ସ ରାଵଣିଃ
ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀର ଦେଇ ସେଇ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, ତେବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ସେଠାରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତାନର୍ଦଯିତ୍ଵା ବାଣୌଘୈସ୍ତ୍ରସଯିତ୍ଵା ଚ ଵାନରାନ୍। ପ୍ରଜହାସ ମହାବାହୁର୍ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତୀରର ବର୍ଷା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତେବେ ସେ ଦୀର୍ଘବାହୁ ହସି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶରବନ୍ଧେନ ଘୋରେଣ ମଯା ବଦ୍ଧୌ ଚମୂମୁଖେ। ସହିତୌ ଭ୍ରାତରାଵେତୌ ନିଶାମଯତ ରାକ୍ଷସାଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ତୀର ବନ୍ଧନରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ବନ୍ଧିଛି; ରାକ୍ଷସମାନେ, ଏମାନେକୁ ଦେଖ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସାଃ କୂଟଯୋଧିନଃ। ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନାଃ କର୍ମଣା ତେନ ହର୍ଷିତାଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଚତୁର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଓ ସେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଵିନେଦୁଶ୍ଚ ମହାନାଦାନ୍ ସର୍ଵେ ତେ ଜଲଦୋପମାଃ। ହତୋ ରାମ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଵଣିଂ ସମପୂଜଯନ୍
ସମସ୍ତେ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ବଡ଼ ଧ୍ୱନି କରି, 'ରାମ ମୃତ' ବୋଲି ଭାବି, ରାବଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ନିଷ୍ପନ୍ଦୌ ତୁ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଵସୁଧାଯାଂ ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସୌ ହତାଵିତ୍ଯନ୍ଵମନ୍ଯତ
ତାପରେ ଦେଖିଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୂମିରେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଓ ନିର୍ବିକଳ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ହର୍ଷେଣ ତୁ ସମାଵିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସମିତିଞ୍ଜଯଃ। ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ହର୍ଷଯନ୍ ସର୍ଵନୈର୍ଋତାନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖୁସି କରାଇ, ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶରୀରେ ସାଯକୈଶ୍ଚିତେ। ସର୍ଵାଣି ଚାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗାନି ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଭଯମାଵିଶତ୍
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ ଓ ଅଂଶରେ ତୀର ଲାଗିଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଭୟ ଧରିଲା।
ତମୁଵାଚ ପରିତ୍ରସ୍ତଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣଃ। ସବାଷ୍ପଵଦନଂ ଦୀନଂ ଶୋକଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନମ୍
ସେଇ ଭୟଭୀତ ବାନରରାଜାଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଶୋକରେ ଭରିଥିଲା, ବିଭୀଷଣ କଥା କହିଲେ।
ଅଲଂ ତ୍ରାସେନ ସୁଗ୍ରୀଵ ବାଷ୍ପଵେଗୋ ନିଗୃହ୍ଯତାମ୍। ଏଵଂପ୍ରାଯାଣି ଯୁଦ୍ଧାନି ଵିଜଯୋ ନାସ୍ତି ନୈଷ୍ଠିକଃ
ସୁଗ୍ରୀବ, ଏତେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଆଉ ଲୁହ ଧରି ରଖ। ଯୁଦ୍ଧର ଏହି ହେଉଛି ନିୟମ—ଏଠାରେ କେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ନାହିଁ।
ସଭାଗ୍ଯଶେଷତାସ୍ମାକଂ ଯଦି ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯତି। ମୋହମେତୌ ପ୍ରହାସ୍ଯେତେ ମହାତ୍ମାନୌ ମହାବଲୌ
ହେ ବୀର, ଯଦି ଆମ ପାଖରେ କିଛି ଭାଗ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ମହାତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନେ ଏହି ମୋହକୁ ଛାଡିଦେବେ।
ପର୍ଯଵସ୍ଥାପଯାତ୍ମାନମନାଥଂ ମାଂ ଚ ଵାନର। ସତ୍ଯଧର୍ମାଭିରକ୍ତାନାଂ ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁକୃତଂ ଭଯମ୍
ହେ ବାନର, ତୁମେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କର ଏବଂ ମୋତେ, ଏହି ଅନାଥକୁ, ସାହାଯ୍ୟ କର। ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତସ୍ତସ୍ଯ ଜଲକ୍ଲିନ୍ନେନ ପାଣିନା। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଶୁଭେ ନେତ୍ରେ ପ୍ରମମାର୍ଜ ଵିଭୀଷଣଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ ଜଳରେ ଭିଜା ହାତରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦୁଇ ଆଖି ପୁଞ୍ଛିଦେଲେ।
ତତଃ ସଲିଲମାଦାଯ ଵିଦ୍ଯଯା ପରିଜପ୍ଯ ଚ। ସୁଗ୍ରୀଵନେତ୍ରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରମମାର୍ଜ ଵିଭୀଷଣଃ
ତାପରେ, ଜଳ ନେଇ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଆଖି ପୁଞ୍ଛିଦେଲେ।
ଵିମୃଜ୍ଯ ଵଦନଂ ତସ୍ଯ କପିରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ କାଲସମ୍ପ୍ରାପ୍ତମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମିଦଂ ଵଚଃ
ଏହିପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କପିରାଜଙ୍କ ମୁହଁ ପୁଞ୍ଛି, ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।
ନ କାଲଃ କପିରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯମଵଲମ୍ବିତୁମ୍। ଅତିସ୍ନେହୋଽପି କାଲେଽସ୍ମିନ୍ ମରଣାଯୋପକଲ୍ପତେ
ହେ କପିରାଜ, ଏଠି ଏବେ ଦୁଃଖରେ ଭାସିବା ସମୟ ନୁହେଁ; ଏପରି ସମୟରେ ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ନେହ ମଧ୍ୟ ଅନର୍ଥକୁ ନେଇଯାଏ।
ତସ୍ମାଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାର୍ଯଵିନାଶନମ୍। ହିତଂ ରାମପୁରୋଗାଣାଂ ସୈନ୍ଯାନାମନୁଚିନ୍ତଯ
ସେଥିପାଇଁ, ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ସମସ୍ତ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସେନା ପାଇଁ କଣ ଭଲ ହେବ, ତାହା ଭାବ।
ଅଥ ଵା ରକ୍ଷ୍ଯତାଂ ରାମୋ ଯାଵତ୍ସଂଜ୍ଞାଵିପର୍ଯଯଃ। ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୌ ହି କାକୁତ୍ସ୍ଥୌ ଭଯଂ ନୌ ଵ୍ଯପନେଷ୍ଯତଃ
କିମ୍ବା, ରାମଙ୍କୁ ସଚେତନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା କର; କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ସଚେତନ ହେଲେ, ଆମର ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂର ହେଇଯିବ।
ନୈତତ୍ କିଂଚନ ରାମସ୍ଯ ନ ଚ ରାମୋ ମୁମୂର୍ଷତି। ନହ୍ଯେନଂ ହାସ୍ଯତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦୁର୍ଲଭା ଯା ଗତାଯୁଷାମ୍
ଏହା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନୁହେଁ, ଓ ରାମ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦାଶ୍ଵାସଯାତ୍ମାନଂ ବଲଂ ଚାଶ୍ଵାସଯ ସ୍ଵକମ୍। ଯାଵତ୍ ସୈନ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ପୁନଃ ସଂସ୍ଥାପଯାମ୍ଯହମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ନିଜକୁ ଓ ତୁମ ସେନାକୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦିଅ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ପୁନିଥରେ ସ୍ଥିର କରିପାରିବି।
ଏତେ ହି ଫୁଲ୍ଲନଯନାସ୍ତ୍ରାସାଦାଗତସାଧ୍ଵସାଃ। କର୍ଣେ କର୍ଣେ ପ୍ରକଥିତା ହରଯୋ ହରିସତ୍ତମ
ହେ ବନରାଜ, ଏହି ବାନରମାନେ ଭୟରେ ଆଖି ଫାଟିଯାଇଛି ଓ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚୁପେଚାପ କିଛି କହୁଛନ୍ତି।
ମାଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଧାଵନ୍ତମନୀକଂ ସମ୍ପ୍ରହର୍ଷିତମ୍। ତ୍ଯଜନ୍ତୁ ହରଯସ୍ତ୍ରାସଂ ଭୁକ୍ତପୂର୍ଵାମିଵ ସ୍ରଜମ୍
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୌଡ଼ିଆସୁଥିବା ଦେଖିବେ, ବାନରମାନେ ପୂର୍ବରୁ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଳାକୁ ଯେପରି ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଭୟକୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ।
ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ଵିଦ୍ରୁତଂ ଵାନରାନୀକଂ ତତ୍ ସମାଶ୍ଵାସଯତ୍ ପୁନଃ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଲେ ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ବାନର ସେନାକୁ ପୁନିଥରେ ଆଶ୍ୱାସିତ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତୁ ମହାମାଯଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯସମାଵୃତଃ। ଵିଵେଶ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପିତରଂ ଚାଭ୍ଯୁପାଗମତ୍
ମହାମାୟା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଉତ୍ପପାତ ତତୋ ହୃଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରଂ ଚ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ରାଵଣୋ ରକ୍ଷସାଂ ମଧ୍ଯେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୂ ନିପାତିତୌ
ତାପରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପଡ଼ିଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ରାବଣ ଖୁସିରେ ଉଠି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଉପାଘ୍ରାଯ ଚ ତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରୀତମାନସଃ। ପୃଚ୍ଛତେ ଚ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ପିତ୍ରେ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ଏବଂ ପିତା ପଚାରିବା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେସବୁ କହିଦେଲେ।