ତେ ହଯାନ୍ କାଞ୍ଚନାପୀଡାନ୍ ଧ୍ଵଜାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷୋପମାନ୍। ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ଦଶନୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଭୀମକୋପା ଵ୍ଯଦାରଯନ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲାମ୍ବା ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସୁନା ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଘୋଡ଼ା ଓ ସର୍ପ ଚିହ୍ନ ଥିବା ପତାକା ରଥମାନେକୁ ଚିରିଦେଲେ।
ଵାନରା ବଲିନୋ ଯୁଦ୍ଧେଽକ୍ଷୋଭଯନ୍ ରାକ୍ଷସୀଂ ଚମୂମ୍। କୁଞ୍ଜରାନ୍ କୁଞ୍ଜରାରୋହାନ୍ ପତାକାଧ୍ଵଜିନୋ ରଥାନ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଉଲ୍ଲଖଳିତ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ହାତୀ, ତାଙ୍କର ଚାଳକ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଥିବା ରଥମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ।
ଚକର୍ଷୁଶ୍ଚ ଦଦଂଶୁଶ୍ଚ ଦଶନୈଃ କ୍ରୋଧମୂିର୍ଚ୍ଛତାଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାପି ରାମଶ୍ଚ ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ
କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଟାଣିଲେ ଓ ଦାନ୍ତରେ କାମୁଡ଼ିଲେ; ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମ ମଧ୍ୟ ବିଷାକ୍ତ ସର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯାନି ରକ୍ଷାଂସି ପ୍ରଵରାଣି ନିଜଘ୍ନତୁଃ। ତୁରଂଗଖୁରଵିଧ୍ଵସ୍ତଂ ରଥନେମିସମୁତ୍ଥିତମ୍
ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ସର ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ; ଏବଂ ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଓ ରଥର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠିଥିବା ଧୂଳି ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା।
ରୁରୋଧ କର୍ଣନେତ୍ରାଣି ଯୁଧ୍ଯତାଂ ଧରଣୀରଜଃ। ଵର୍ତମାନେ ତଥା ଘୋରେ ସଂଗ୍ରାମେ ଲୋମହର୍ଷଣେ। ରୁଧିରୌଘା ମହାଘୋରା ନଦ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଵିସୁସ୍ରୁଵୁଃ
ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ମାଟିର ଧୂଳିରେ କାନ ଓ ଆଖି ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର, କେଶ ଉଠାଇଦେଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତର ନଦୀ ଭେଳିଯାଉଥିଲା।
ତତୋ ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗାନାଂ ପଣଵାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନଃ। ଶଙ୍ଖନେମିସ୍ଵନୋନ୍ମିଶ୍ରଃ ସମ୍ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତୋପମଃ
ତାପରେ ଡ଼ାକ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ପଣବ ର ଶବ୍ଦ, ଶଂଖ ଓ ରଥ ଚକ୍ରର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିତ ମିଶି, ଅଦ୍ଭୁତ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା।
ହତାନାଂ ସ୍ତନମାନାନାଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନଃ। ଶସ୍ତାନାଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ସମ୍ବଭୂଵାତ୍ର ଦାରୁଣଃ
ମୃତ ଓ ଆହତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ଆହତ ବାନରମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ହତୈର୍ଵାନରମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶକ୍ତିଶୂଲପରଶ୍ଵଧୈଃ। ନିହତୈଃ ପର୍ଵତାକାରୈ ରାକ୍ଷସୈଃ କାମରୂପିଭିଃ
ଏଠାରେ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ କୁଟାରରେ ମାରାଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ ଥିବା ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପୋପହାରା ଚ ତତ୍ରାସୀଦ୍ ଯୁଦ୍ଧମେଦିନୀ। ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯା ଦୁର୍ନିଵେଶା ଚ ଶୋଣିତାସ୍ତ୍ରାଵକର୍ଦମା
ଯୁଦ୍ଧ ମାଟିରେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଝରଣା ପଡ଼ିଥିଲା, ମାଟି ରକ୍ତର କାଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ଚାଲିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସା ବଭୂଵ ନିଶା ଘୋରା ହରିରାକ୍ଷସହାରିଣୀ। କାଲରାତ୍ରୀଵ ଭୂତାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୁରତିକ୍ରମା
ସେ ରାତି ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁହେଁକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ କାଳରାତ୍ରି ପରି ଅପରାଜେୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର ତସ୍ମିଂସ୍ତମସି ଦାରୁଣେ। ରାମମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆଗେଇଆସିଲେ।
ତେଷାମାପତତାଂ ଶବ୍ଦଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାନାମପି ଗର୍ଜତାମ୍। ଉଦ୍ଵର୍ତ ଇଵ ସପ୍ତାନାଂ ସମୁଦ୍ରାଣାମଭୂତ୍ ସ୍ଵନଃ
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସାତଟି ସମୁଦ୍ର ଉଠିଯିବା ପରି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ତେଷାଂ ରାମଃ ଶରୈଃ ଷଡ୍ଭିଃ ଷଡ୍ ଜଘାନ ନିଶାଚରାନ୍। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ଶରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ
ରାମ ଏକ ଚକ୍ଷୁପଲକରେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଛଅ ଜଣ ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ। ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାକାଯସ୍ତୌ ଚୋଭୌ ଶୁକସାରଣୌ
ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମହୋଦର, ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ଦୁଇ ଭାଇ ଶୁକ ଓ ସାରଣ—
ତେ ତୁ ରାମେଣ ବାଣୌଘୈଃ ସର୍ଵମର୍ମସୁ ତାଡିତାଃ। ଯୁଦ୍ଧାଦପସୃତାସ୍ତତ୍ର ସାଵଶେଷାଯୁଷୋଽଭଵନ୍
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ଦେହର ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ ପାଇ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ, ଜୀବନ ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା।
ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ଘୋରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ। ଦିଶଶ୍ଚକାର ଵିମଲାଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ଏକ ଚକ୍ଷୁପଲକରେ, ମହାବୀର ରାମ ଅଗ୍ନି ଶିଖା ପରି ଭୟଙ୍କର ତୀରରେ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ।
ଯେ ତ୍ଵନ୍ଯେ ରାକ୍ଷସା ଵୀରା ରାମସ୍ଯାଭିମୁଖେ ସ୍ଥିତାଃ। ତେଽପି ନଷ୍ଟାଃ ସମାସାଦ୍ଯ ପତଙ୍ଗା ଇଵ ପାଵକମ୍
ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧୁପତଙ୍ଗ ପରି ଅଗ୍ନି କୁ ଯିବା ପରି ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।
ସୁଵର୍ଣପୁଙ୍ଖୈର୍ଵିଶିଖୈଃ ସମ୍ପତଦ୍ଭିଃ ସମନ୍ତତଃ। ବଭୂଵ ରଜନୀ ଚିତ୍ରା ଖଦ୍ଯୋତୈରିଵ ଶାରଦୀ
ସୁନାର ପଙ୍ଖ ଥିବା ତୀରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସେ ରାତି ଶରତ୍କାଳୀନ ଜୁଗନ୍ତି ପୋକା ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ରାତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିନଦୈର୍ଭେରୀଣାଂ ଚୈଵ ନିଃସ୍ଵନୈଃ। ସା ବଭୂଵ ନିଶା ଘୋରା ଭୂଯୋ ଘୋରତରାଭଵତ୍
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଓ ଢ଼ାକର ଗୁଞ୍ଜନରେ ସେ ରାତି ଆଉ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଆଉ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ପ୍ରଵୃଦ୍ଧେନ ସମନ୍ତତଃ। ତ୍ରିକୂଟଃ କଂଦରାକୀର୍ଣଃ ପ୍ରଵ୍ଯାହରଦିଵାଚଲଃ
ସେ ମହାନ ଓ ଚାରିପଟି ବଢ଼ୁଥିବା ଶବ୍ଦରେ, ଗୁହାରେ ଭରିଥିବା ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ ଦେବପାହାଡ଼ ପରି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲା ମହାକାଯାସ୍ତମସା ତୁଲ୍ଯଵର୍ଚସଃ। ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଭକ୍ଷଯନ୍ ରଜନୀଚରାନ୍
ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳା, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ଧାର ପରି ଦେହର ରଙ୍ଗ ଥିଲା, ସେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବାହୁଦେଇ ଧରି ଖାଇଯାଉଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦସ୍ତୁ ରଣେ ଶତ୍ରୂନ୍ ନିହନ୍ତୁଂ ସମୁପସ୍ଥିତଃ। ରାଵଣିଂ ନିଜଘାନାଶୁ ସାରଥିଂ ଚ ହଯାନପି
ଅଙ୍ଗଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିବାକୁ ଆସି, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତୁ ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ। ଅଙ୍ଗଦେନ ମହାକାଯସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ତାଙ୍କର ରଥ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ । ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଦେହରେ ଲୁଚି ରହି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ତତ୍ କର୍ମ ଵାଲିପୁତ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସହର୍ଷିଭିଃ। ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପୂଜନାର୍ହସ୍ଯ ତୌ ଚୋଭୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ପ୍ରଭାଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନି ଵିଦୁରିନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ଯୁଧି। ତତସ୍ତେ ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଧର୍ଷିତମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜାଣିଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ ବଡ଼ । କିନ୍ତୁ ସେ ମହାପୁରୁଷ ହାରିଯିବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲେ ।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ କପଯଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଵିଭୀଷଣାଃ। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ନେଦୁଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୁଂ ପରାଜିତମ୍
ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନର ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁକୁ ହାରିଥିବା ଦେଖି 'ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତୁ ତଦାନେନ ନିର୍ଜିତୋ ଭୀମକର୍ମଣା। ସଂଯୁଗେ ଵାଲିପୁତ୍ରେଣ କ୍ରୋଧଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ବାଲିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଯିବା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ ।
ସୋଽନ୍ତର୍ଧାନଗତଃ ପାପୋ ରାଵଣୀ ରଣକର୍ଶିତଃ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଵରୋ ଵୀରୋ ରାଵଣିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ପାଇଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ମନ ଭରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ଅଦୃଶ୍ଯୋ ନିଶିତାନ୍ ବାଣାନ୍ ମୁମୋଚାଶନିଵର୍ଚସଃ। ରାମଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚୈଵ ଘୋରୈର୍ନାଗମଯୈଃ ଶରୈଃ
ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଭୟଙ୍କର ନାଗସଦୃଶ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ବିଭେଦ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ରାକ୍ଷସଃ। ମାଯଯା ସଂଵୃତସ୍ତତ୍ର ମୋହଯନ୍ ରାଘଵୌ ଯୁଧି
କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସ ସେଠାରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ ।