ନଦନ୍ ପ୍ରତପନୋ ଘୋରୋ ନଲଂ ସୋଽଭ୍ଯନୁଧାଵତ। ନଲଃ ପ୍ରତପନସ୍ଯାଶୁ ପାତଯାମାସ ଚକ୍ଷୁଷୀ
ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପନ ଗର୍ଜନ କରି ନଳଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ନଳ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତାପନଙ୍କ ଦୁଇ ଆଖିକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଭିନ୍ନଗାତ୍ରଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା। ଗ୍ରସନ୍ତମିଵ ସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରଘସଂ ଵାନରାଧିପଃ
ତିକ୍ତ ଶରରେ ଦେହ ଭିନ୍ନ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ବାନରମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଘସଙ୍କୁ, ଯିଏ ସେନାମାନେକୁ ଗିଲିଯାଉଥିଲେ, ଆଘାତ କଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସପ୍ତପର୍ଣେନ ନିଜଘାନ ଜଵେନ ଚ। ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ଶରଵର୍ଷେଣ ରାକ୍ଷସଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍
ସୁଗ୍ରୀବ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଏବଂ ଏକ ସାତପତ୍ର ଗଛ ଦ୍ୱାରା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସ ପ୍ରଘସଙ୍କୁ ଶରବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଜଘାନ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଶରେଣୈକେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ରାମଂ ନିର୍ବିଭିଦୁଃ ଶରୈଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ମାତ୍ର ଶରରେ ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଅଗ୍ନିକେତୁ, ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ ଓ ଯଜ୍ଞକୋପ ରାମଙ୍କୁ ଶରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ରାମସ୍ତୁ ଶିରାଂସି ସମରେ ଶରୈଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଘୋରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣଙ୍କୁ, କ୍ରୋଧିତ ରାମ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଟି ଭୟଙ୍କର ଶର, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀବ୍ର, ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଵଜ୍ରମୁଷ୍ଟିସ୍ତୁ ମୈନ୍ଦେନ ମୁଷ୍ଟିନା ନିହତୋ ରଣେ। ପପାତ ସରଥଃ ସାଶ୍ଵଃ ପୁରାଟ୍ଟ ଇଵ ଭୂତଲେ
ମୈନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରମୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଭୂମିରୁ ଖସିଯାଏ।
ନିକୁମ୍ଭସ୍ତୁ ରଣେ ନୀଲଂ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯପ୍ରଭମ୍। ନିର୍ବିଭେଦ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କରୈର୍ମେଘମିଵାଂଶୁମାନ୍
ନିକୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ, ନୀଳଙ୍କୁ—ଯିଏ ଗାଢ଼ କାଜଳ ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ତିକ୍ତ ଶରରେ ବେଧିଦେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ କିରଣରେ ବେଧିଯାଏ।
ପୁନଃ ଶରଶତେନାଥ କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତୋ ନିଶାଚରଃ। ବିଭେଦ ସମରେ ନୀଲଂ ନିକୁମ୍ଭଃ ପ୍ରଜହାସ ଚ
ପୁଣି, ତୁରନ୍ତ ହାତ ଚଳାଇ ନିଶାଚର ନିକୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ନୀଳଙ୍କୁ ଶତଶ ଶରରେ ବେଧିଦେଲେ ଏବଂ ହସିଲେ।
ତସ୍ଯୈଵ ରଥଚକ୍ରେଣ ନୀଲୋ ଵିଷ୍ଣୁରିଵାହଵେ। ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ନିକୁମ୍ଭସ୍ଯ ଚ ସାରଥେଃ
ନୀଳ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ, ନିକୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ରଥର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋଽପ୍ଯଶନିପ୍ରଭମ୍। ଜଘାନ ଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣ ମିଷତାଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍
ବଜ୍ର ଓ ଅଶନି ସମ ଛୁଆଁ ଥିବା ଦ୍ୱିବିଦ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଅଶନିପ୍ରଭଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ଵିଵିଦଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ଦ୍ରୁମଯୋଧିନମାହଵେ। ଶରୈରଶନିସଂକାଶୈଃ ସ ଵିଵ୍ଯାଧାଶନିପ୍ରଭଃ
କିନ୍ତୁ ଅଶନିପ୍ରଭ, ଯିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତିନି ବଜ୍ର ସମ ଶରରେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱିବିଦ, ଯିଏ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଶରୈରଭିଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗୋ ଦ୍ଵିଵିଦଃ କ୍ରୋଧର୍ମୂଚ୍ଛିତଃ। ସାଲେନ ସରଥଂ ସାଶ୍ଵଂ ନିଜଘାନାଶନିପ୍ରଭମ୍
ଶରରେ ଦେହ ଭିନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ଦ୍ୱିବିଦ ଏକ ସାଳ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଶନିପ୍ରଭଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ଆଘାତ କରି ମାରିଦେଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ରଥସ୍ଥସ୍ତୁ ଶରୈଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ। ସୁଷେଣଂ ତାଡଯାମାସ ନନାଦ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିଲେ, ସୁନାର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ ଶର ଦ୍ୱାରା ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତଂ ରଥସ୍ଥମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଷେଣୋ ଵାନରୋତ୍ତମଃ। ଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣ ମହତା ରଥମାଶୁ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ତାଙ୍କୁ ରଥ ଉପରେ ଦେଖି, ବାନରମୁଖ୍ୟ ସୁଷେଣ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ରଥକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଲାଘଵେନ ତୁ ସଂଯୁକ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ନିଶାଚରଃ। ଅପକ୍ରମ୍ଯ ରଥାତ୍ ତୂର୍ଣଂ ଗଦାପାଣିଃ କ୍ଷିତୌ ସ୍ଥିତଃ
ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଦ୍ରୁତ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନିଶାଚର ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଉତରି ଗଦା ହାତରେ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।
ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟଃ ସୁଷେଣୋ ହରିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଶିଲାଂ ସୁମହତୀଂ ଗୃହ୍ଯ ନିଶାଚରମଭିଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ସୁଷେଣ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଉଠାଇ ନିଶାଚର ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଗଦଯା ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ନିଶାଚରଃ। ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିଜଘାନାଶୁ ସୁଷେଣଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵମ୍
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମକ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଦୌଡ଼ିଆସୁଥିବା ସୁଷେଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ଗଦାପ୍ରହାରଂ ତଂ ଘୋରମଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ। ତାଂ ତୂଷ୍ଣୀଂ ପାତଯାମାସ ତସ୍ଯୋରସି ମହାମୃଧେ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପରିମାଣ ଗଦା ଆଘାତକୁ ସୁଷେଣ ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ ସହିଲେ, ଏବଂ ଚୁପଚାପ ଏକ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁର ଛାତିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଶିଲାପ୍ରହାରାଭିହତୋ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ନିଶାଚରଃ। ନିଷ୍ପିଷ୍ଟହୃଦଯୋ ଭୂମୌ ଗତାସୁର୍ନିପପାତ ହ
ପାହାଡ଼ର ଆଘାତରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ହୃଦୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ସେ ଜୀବନହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ଏଵଂ ତୈର୍ଵାନରୈଃ ଶୂରୈଃ ଶୂରାସ୍ତେ ରଜନୀଚରାଃ। ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଵିମଥିତାସ୍ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯା ଇଵ ଦିଵୌକସୈଃ
ଏଭଳି, ସେଠାରେ ସାହସୀ ବାନରମାନେ ଯେପରି ସାହସୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଦୁଇପକ୍ଷର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।
ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ଗଦାଭିଶ୍ଚ ଶକ୍ତିତୋମରସାଯକୈଃ। ଅପଵିଦ୍ଧୈଶ୍ଚାପି ରଥୈସ୍ତଥା ସାଂଗ୍ରାମିକୈର୍ହଯୈଃ
ତୀର, ଗଦା, ଶକ୍ତି, ତୋମର, ଶର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ରଥ ଓ ଯୁଦ୍ଧଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନିହତୈଃ କୁଞ୍ଜରୈର୍ମତ୍ତୈସ୍ତଥା ଵାନରରାକ୍ଷସୈଃ। ଚକ୍ରାକ୍ଷଯୁଗଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଭଗ୍ନୈର୍ଧରଣିସଂଶ୍ରିତୈଃ
ମୃତ ମତ୍ତ ହାତୀ, ପଡ଼ିଥିବା ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଚକ୍ର, ଧୁରା ଓ ଯୋକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଆବୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ବଭୂଵାଯୋଧନଂ ଘୋରଂ ଗୋମାଯୁଗଣସେଵିତମ୍। କବନ୍ଧାନି ସମୁତ୍ପେତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ଵାନରରକ୍ଷସାମ୍। ଵିମର୍ଦେ ତୁମୁଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵାସୁରରଣୋପମେ
ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଭୟାନକ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଶିଆଳମାନଙ୍କ ଦଳ ଘୁରୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଚାରିଦିଗରେ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ଲାଗୁଥିଲା।
ନିହନ୍ଯମାନା ହରିପୁଙ୍ଗଵୈସ୍ତଦା ନିଶାଚରାଃ ଶୋଣିତଗନ୍ଧମୂର୍ଚ୍ଛିତାଃ। ପୁନଃ ସୁଯୁଦ୍ଧଂ ତରସା ସମାଶ୍ରିତା ଦିଵାକରସ୍ଯାସ୍ତମଯାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ସେତେବେଳେ ବାନରମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଆଘାତ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ତର ଗନ୍ଧରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ, ପୁଣିଥରେ ଦ୍ରୁତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
thumb|ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ୦୪୪ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତା ଅଦୃଶ୍ଯରୂପେଣ ଯୁଦ୍ଧରଙ୍ଗାଗମନମ୍ Your browser does not support the audio element, but here is (ଶ୍ରୀରାମ-ହରିସୀତାରାମମୂର୍ତି-ଘନପାଠିଭ୍ଯାଂ ଵଚନମ୍) ଯୁଧ୍ଯତାମେଵ ତେଷାଂ ତୁ ତଦା ଵାନରରକ୍ଷସାମ୍। ରଵିରସ୍ତଂ ଗତୋ ରାତ୍ରିଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତା ପ୍ରାଣହାରିଣୀ
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ରାତି ଆସିଗଲା, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଣିଦେଲା।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ବଦ୍ଧଵୈରାଣାଂ ଘୋରାଣଂ ଜଯମିଚ୍ଛତାମ୍। ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ନିଶାଯୁଦ୍ଧଂ ତଦା ଵାନରରକ୍ଷସାମ୍
ଏହିପରି, ଦୁଇପକ୍ଷର ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ବନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ରାକ୍ଷସୋଽସୀତି ହରଯୋ ଵାନରୋଽସୀତି ରାକ୍ଷସାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମରେ ଜଘ୍ନୁସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତମସି ଦାରୁଣେ
ରାକ୍ଷସମାନେ କହୁଥିଲେ, 'ଏଠି ବାନର ଅଛି!' ଏବଂ ବାନରମାନେ କହୁଥିଲେ, 'ଏଠି ରାକ୍ଷସ ଅଛି!'—ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାରରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ହତ ଦାରଯ ଚୈହୀତି କଥଂ ଵିଦ୍ରଵସୀତି ଚ। ଏଵଂ ସୁତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସୈନ୍ଯେ ତୁ ଶୁଶ୍ରୁଵେ
'ମାର! ଚିରିଦେ! ପଳାଇଯା!'—ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସେ ସେନାରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
କାଲାଃ କାଞ୍ଚନସଂନାହାସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତମସି ରାକ୍ଷସାଃ। ସମ୍ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରା ଦୀପ୍ତୌଷଧିଵନା ଇଵ
ସେ ଅନ୍ଧାରରେ ସୁନା ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଔଷଧ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ରାଜାମାନେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତମସି ଦୁଷ୍ପାରେ ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରୋଧମୂିର୍ଚ୍ଛତାଃ। ପରିପେତୁର୍ମହାଵେଗା ଭକ୍ଷଯନ୍ତଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାନ୍
ସେ ଅପାର ଅନ୍ଧାରରେ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସାହିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଡ଼ ତେଜରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ବାନରମାନେ ଖାଉଥିଲେ।