ଵୀରଃ ପ୍ରତପନୋ ଘୋରୋ ରାକ୍ଷସୋ ରଣଦୁର୍ଧରଃ। ସମରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣଵେଗେନ ନଲେନ ସମଯୁଧ୍ଯତ
ବୀର ଓ ଭୟଙ୍କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଜୟ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରତାପନ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ନଳ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଧର୍ମସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ ସୁଷେଣ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ସ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନା ସାର୍ଧମଯୁଧ୍ଯତ ମହାକପିଃ
ଧର୍ମର ପୁଅ ବୋଲି ପରିଚିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଷେଣ, ମହାବୀର ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵାନରାଶ୍ଚାପରେ ଘୋରା ରାକ୍ଷସୈରପରୈଃ ସହ। ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ସମୀଯୁଃ ସହସା ଯୁଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ବହୁଭିଃ ସହ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନେ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ହଠାତ୍ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ଅନେକଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତ୍ରାସୀତ୍ ସୁମହଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍। ରକ୍ଷସାଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ଵୀରାଣାଂ ଜଯମିଚ୍ଛତାମ୍
ସେଠାରେ ବହୁତ ବଡ଼, ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବୀର ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିଲେ।
ହରିରାକ୍ଷସଦେହେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଭୂତାଃ କେଶଶାଦ୍ଵଲାଃ। ଶରୀରସଂଘାଟଵହାଃ ପ୍ରସୁସ୍ରୁଃ ଶୋଣତାପଗାଃ
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ବହୁତ କେଶ ଓ ରକ୍ତ ଝରିଲା, ଯାହା ମାଂସର ଗଠା ନେଇ ବହୁତ ଧାରାରେ ବହିଗଲା।
ଆଜଘାନେନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରେଣେଵ ଶତକ୍ରତୁଃ। ଅଙ୍ଗଦଂ ଗଦଯା ଵୀରଂ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯଵିଦାରଣମ୍
କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବୀର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି, ବଜ୍ର ପରି ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯ କାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂ ରଥଂ ସାଶ୍ଵଂ ସସାରଥିମ୍। ଜଘାନ ଗଦଯା ଶ୍ରୀମାନଙ୍ଗଦୋ ଵେଗଵାନ୍ ହରିଃ
ମହାନ୍ୟ ଓ ତୀବ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସୁନାର ଅଳଙ୍କୃତ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ରଥ, ତାହାର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସମ୍ପାତିସ୍ତୁ ପ୍ରଜଙ୍ଘେନ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ ସମାହତଃ। ନିଜଘାନାଶ୍ଵକର୍ଣେନ ପ୍ରଜଙ୍ଘଂ ରଣମୂର୍ଧନି
ସମ୍ପାତି ପ୍ରଜଙ୍ଘଙ୍କ ତିନିଟି ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜଙ୍ଘଙ୍କ ଘୋଡ଼ାର କାନକୁ ଆଘାତ କରି ପ୍ରଜଙ୍ଘଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଜମ୍ବୁମାଲୀ ରଥସ୍ଥସ୍ତୁ ରଥଶକ୍ତ୍ଯା ମହାବଲଃ। ବିଭେଦ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହନୂମନ୍ତଂ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ଜମ୍ବୁମାଳୀ ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିଲେ, ସେ ମହାବଳୀ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ରଥର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କ ଛାତିକୁ ବେଧିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ତଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରମମାଥ ତଲେନାଶୁ ସହ ତେନୈଵ ରକ୍ଷସା
ମାରୁତପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସେଇ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ବଡ଼ ଚାପ ଦେଇ, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ସହ ରଥକୁ ତୁରନ୍ତ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ନଦନ୍ ପ୍ରତପନୋ ଘୋରୋ ନଲଂ ସୋଽଭ୍ଯନୁଧାଵତ। ନଲଃ ପ୍ରତପନସ୍ଯାଶୁ ପାତଯାମାସ ଚକ୍ଷୁଷୀ
ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପନ ଗର୍ଜନ କରି ନଳଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ନଳ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତାପନଙ୍କ ଦୁଇ ଆଖିକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ।
ଭିନ୍ନଗାତ୍ରଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତେନ ରକ୍ଷସା। ଗ୍ରସନ୍ତମିଵ ସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରଘସଂ ଵାନରାଧିପଃ
ତିକ୍ତ ଶରରେ ଦେହ ଭିନ୍ନ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ବାନରମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଘସଙ୍କୁ, ଯିଏ ସେନାମାନେକୁ ଗିଲିଯାଉଥିଲେ, ଆଘାତ କଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସପ୍ତପର୍ଣେନ ନିଜଘାନ ଜଵେନ ଚ। ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ଶରଵର୍ଷେଣ ରାକ୍ଷସଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍
ସୁଗ୍ରୀବ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଏବଂ ଏକ ସାତପତ୍ର ଗଛ ଦ୍ୱାରା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସ ପ୍ରଘସଙ୍କୁ ଶରବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଜଘାନ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଶରେଣୈକେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ରାମଂ ନିର୍ବିଭିଦୁଃ ଶରୈଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ ମାତ୍ର ଶରରେ ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଅଗ୍ନିକେତୁ, ରଶ୍ମିକେତୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ ଓ ଯଜ୍ଞକୋପ ରାମଙ୍କୁ ଶରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେଷାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ରାମସ୍ତୁ ଶିରାଂସି ସମରେ ଶରୈଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଘୋରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣଙ୍କୁ, କ୍ରୋଧିତ ରାମ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଟି ଭୟଙ୍କର ଶର, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀବ୍ର, ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଵଜ୍ରମୁଷ୍ଟିସ୍ତୁ ମୈନ୍ଦେନ ମୁଷ୍ଟିନା ନିହତୋ ରଣେ। ପପାତ ସରଥଃ ସାଶ୍ଵଃ ପୁରାଟ୍ଟ ଇଵ ଭୂତଲେ
ମୈନ୍ଦ ତାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରମୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଭୂମିରୁ ଖସିଯାଏ।
ନିକୁମ୍ଭସ୍ତୁ ରଣେ ନୀଲଂ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯପ୍ରଭମ୍। ନିର୍ବିଭେଦ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କରୈର୍ମେଘମିଵାଂଶୁମାନ୍
ନିକୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ, ନୀଳଙ୍କୁ—ଯିଏ ଗାଢ଼ କାଜଳ ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ତିକ୍ତ ଶରରେ ବେଧିଦେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ କିରଣରେ ବେଧିଯାଏ।
ପୁନଃ ଶରଶତେନାଥ କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତୋ ନିଶାଚରଃ। ବିଭେଦ ସମରେ ନୀଲଂ ନିକୁମ୍ଭଃ ପ୍ରଜହାସ ଚ
ପୁଣି, ତୁରନ୍ତ ହାତ ଚଳାଇ ନିଶାଚର ନିକୁମ୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ନୀଳଙ୍କୁ ଶତଶ ଶରରେ ବେଧିଦେଲେ ଏବଂ ହସିଲେ।
ତସ୍ଯୈଵ ରଥଚକ୍ରେଣ ନୀଲୋ ଵିଷ୍ଣୁରିଵାହଵେ। ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ନିକୁମ୍ଭସ୍ଯ ଚ ସାରଥେଃ
ନୀଳ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ, ନିକୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ରଥର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋଽପ୍ଯଶନିପ୍ରଭମ୍। ଜଘାନ ଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣ ମିଷତାଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍
ବଜ୍ର ଓ ଅଶନି ସମ ଛୁଆଁ ଥିବା ଦ୍ୱିବିଦ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଅଶନିପ୍ରଭଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଦ୍ଵିଵିଦଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ଦ୍ରୁମଯୋଧିନମାହଵେ। ଶରୈରଶନିସଂକାଶୈଃ ସ ଵିଵ୍ଯାଧାଶନିପ୍ରଭଃ
କିନ୍ତୁ ଅଶନିପ୍ରଭ, ଯିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତିନି ବଜ୍ର ସମ ଶରରେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱିବିଦ, ଯିଏ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ଶରୈରଭିଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗୋ ଦ୍ଵିଵିଦଃ କ୍ରୋଧର୍ମୂଚ୍ଛିତଃ। ସାଲେନ ସରଥଂ ସାଶ୍ଵଂ ନିଜଘାନାଶନିପ୍ରଭମ୍
ଶରରେ ଦେହ ଭିନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ଦ୍ୱିବିଦ ଏକ ସାଳ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଶନିପ୍ରଭଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ଆଘାତ କରି ମାରିଦେଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ରଥସ୍ଥସ୍ତୁ ଶରୈଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ। ସୁଷେଣଂ ତାଡଯାମାସ ନନାଦ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିଲେ, ସୁନାର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ ଶର ଦ୍ୱାରା ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତଂ ରଥସ୍ଥମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଷେଣୋ ଵାନରୋତ୍ତମଃ। ଗିରିଶୃଙ୍ଗେଣ ମହତା ରଥମାଶୁ ନ୍ଯପାତଯତ୍
ତାଙ୍କୁ ରଥ ଉପରେ ଦେଖି, ବାନରମୁଖ୍ୟ ସୁଷେଣ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ରଥକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଲାଘଵେନ ତୁ ସଂଯୁକ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ନିଶାଚରଃ। ଅପକ୍ରମ୍ଯ ରଥାତ୍ ତୂର୍ଣଂ ଗଦାପାଣିଃ କ୍ଷିତୌ ସ୍ଥିତଃ
ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଦ୍ରୁତ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନିଶାଚର ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଉତରି ଗଦା ହାତରେ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।
ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟଃ ସୁଷେଣୋ ହରିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଶିଲାଂ ସୁମହତୀଂ ଗୃହ୍ଯ ନିଶାଚରମଭିଦ୍ରଵତ୍
ତାପରେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ସୁଷେଣ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଉଠାଇ ନିଶାଚର ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଗଦଯା ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ନିଶାଚରଃ। ଵକ୍ଷସ୍ଯଭିଜଘାନାଶୁ ସୁଷେଣଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵମ୍
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମକ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଦୌଡ଼ିଆସୁଥିବା ସୁଷେଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ।
ଗଦାପ୍ରହାରଂ ତଂ ଘୋରମଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ। ତାଂ ତୂଷ୍ଣୀଂ ପାତଯାମାସ ତସ୍ଯୋରସି ମହାମୃଧେ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପରିମାଣ ଗଦା ଆଘାତକୁ ସୁଷେଣ ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ ସହିଲେ, ଏବଂ ଚୁପଚାପ ଏକ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁର ଛାତିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଶିଲାପ୍ରହାରାଭିହତୋ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ନିଶାଚରଃ। ନିଷ୍ପିଷ୍ଟହୃଦଯୋ ଭୂମୌ ଗତାସୁର୍ନିପପାତ ହ
ପାହାଡ଼ର ଆଘାତରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ହୃଦୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ସେ ଜୀବନହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ଏଵଂ ତୈର୍ଵାନରୈଃ ଶୂରୈଃ ଶୂରାସ୍ତେ ରଜନୀଚରାଃ। ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଵିମଥିତାସ୍ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯା ଇଵ ଦିଵୌକସୈଃ
ଏଭଳି, ସେଠାରେ ସାହସୀ ବାନରମାନେ ଯେପରି ସାହସୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଦୁଇପକ୍ଷର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।