ତସ୍ମିନ୍ ମହାଭୀଷଣକେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ କୋଲାହଲେ ରାକ୍ଷସରାଜଯୋଧାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରକ୍ଷାଂସି ମହାଯୁଧାନି ଯୁଗାନ୍ତଵାତା ଇଵ ସଂଵିଚେରୁଃ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେନାନୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ବାତାସ ଚଳେ, ସେପରି ଚାଲିଲେ।
thumb|ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ରାଵଣମନ୍ଦିରମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ପୁରୀଂ ରୁଦ୍ଧାଂ ରାମେଣ ସହ ଵାନରୈଃ
ତାପରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କ ମହଳକୁ ଯାଇ, ରାମ ଓ ବାନରମାନେ ସହ ନଗରକୁ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଲେ।
ରୁଦ୍ଧାଂ ତୁ ନଗରୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାତକ୍ରୋଧୋ ନିଶାଚରଃ। ଵିଧାନଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାସାଦଂ ଚାପ୍ଯରୋହତ
ନଗର ଘେରି ଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ନିଶାଚର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଦୁଇଗୁଣା ସତର୍କତା ନେଲେ ଏବଂ ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ଵୃତାଂ ଲଙ୍କାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍। ଅସଂଖ୍ଯେଯୈର୍ହରିଗଣୈଃ ସର୍ଵତୋ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ
ସେ ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନର ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଘେରି ରହିଛି।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଵସୁଧାଂ କପିଲୀକୃତାମ୍। କଥଂ କ୍ଷପଯିତଵ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁରିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଜାଗାରେ ବାନରମାନେ ଭରି ଯାଇଥିବା ଦେଖି, କିପରି ଏମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ରାଵଣଃ। ରାଘଵଂ ହରିଯୂଥାଂଶ୍ଚ ଦଦର୍ଶାଯତଲୋଚନଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁରେ ରାମ ଓ ବାନର ନାୟକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାଘଵଃ ସହ ସୈନ୍ଯେନ ମୁଦିତୋ ନାମ ପୁପ୍ଲୁଵେ। ଲଙ୍କାଂ ଦଦର୍ଶ ଗୁପ୍ତାଂ ଵୈ ସର୍ଵତୋ ରାକ୍ଷସୈର୍ଵୃତାମ୍
ରାମ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଏବଂ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାଶରଥିର୍ଲଙ୍କାଂ ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜପତାକିନୀମ୍। ଜଗାମ ସହସା ସୀତାଂ ଦୂଯମାନେନ ଚେତସା
ଦଶରଥପୁତ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ ଦେଖି, ହଠାତ୍ ସୀତା ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଅତ୍ର ସା ମୃଗଶାଵାକ୍ଷୀ ମତ୍କୃତେ ଜନକାତ୍ମଜା। ପୀଡ୍ଯତେ ଶୋକସଂତପ୍ତା କୃଶା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯିନୀ
ଏଠାରେ, ସେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ମାଟି ଉପରେ ଶୁଇଛନ୍ତି।
ନିପୀଡ୍ଯମାନାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵୈଦେହୀମନୁଚିନ୍ତଯନ୍। କ୍ଷିପ୍ରମାଜ୍ଞାପଯଦ୍ ରାମୋ ଵାନରାନ୍ ଦ୍ଵିଷତାଂ ଵଧେ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସେଇ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ବାନରମାନେକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚସି ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା। ସଂଘର୍ଷମାଣାଃ ପ୍ଲଵଗାଃ ସିଂହନାଦୈରନାଦଯନ୍
ଅପରିଷ୍କୃତ କର୍ମ ଥିବା ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, ବାନରମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଘଞ୍ଚା ହେଲେ।
ଶିଖରୈର୍ଵିକିରାମୈତାଂ ଲଙ୍କାଂ ମୁଷ୍ଟିଭିରେଵ ଵା। ଇତି ସ୍ମ ଦଧିରେ ସର୍ଵେ ମନାଂସି ହରିଯୂଥପାଃ
ଆମେ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖର କିମ୍ବା ଆମର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ାଇ ଦେବା—ଏହିପରି ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେ ମନେ ଧରିଥିଲେ।
ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଣି ମହାନ୍ତି ଶିଖରାଣି ଚ। ତରୂଂଶ୍ଚୋତ୍ପାଟ୍ଯ ଵିଵିଧାଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ହରିଯୂଥପାଃ
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଉଠାଇ, ବାନର ନାୟକମାନେ ତିଆରି ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷତୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତାନ୍ଯନୀକାନି ଭାଗଶଃ। ରାଘଵପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ଲଙ୍କାମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ମୁଖରେ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେଇ ସେନା ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଲଙ୍କାକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ତେ ତାମ୍ରଵକ୍ତ୍ରା ହେମାଭା ରାମାର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ। ଲଙ୍କାମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସାଲଭୂଧରଯୋଧିନଃ
ସେମାନେ ତାମ୍ର ମୁହଁ ଓ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବୀରମାନେ, ସାଳ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଧରି ଲଙ୍କା ଦିଗରେ ଆଗେଇଯାଇଲେ।
ତେ ଦ୍ରୁମୈଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ପ୍ରାକାରାଗ୍ରାଣ୍ଯସଂଖ୍ଯାନି ମମନ୍ଥୁସ୍ତୋରଣାନି ଚ
ସେ ବାନରମାନେ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ନିଜ ମୁଠିରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାରମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ପରିଖାନ୍ ପୂରଯନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାଶଯାନ୍। ପାଂସୁଭିଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ତୃଣୈଃ କାଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ଵାନରାଃ
ବାନରମାନେ ପରିଖାକୁ ପାଣି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଘାସ ଓ କାଠ ଦେଇ ଭରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ସହସ୍ରଯୂଥାଶ୍ଚ କୋଟିଯୂଥାଶ୍ଚ ଯୂଥପାଃ। କୋଟିଯୂଥଶତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଲଙ୍କାମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ହଜାର ଦଳର ନେତା, କୋଟି ଦଳର ନେତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶତ କୋଟି ଦଳର ନେତାମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଆରୋହଣ କଲେ।
କାଞ୍ଚନାନି ପ୍ରମର୍ଦନ୍ତସ୍ତୋରଣାନି ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। କୈଲାସଶିଖରାଗ୍ରାଣି ଗୋପୁରାଣି ପ୍ରମଥ୍ଯ ଚ
ବାନରମାନେ ସୁନାର ତୋରଣ ଭଙ୍ଗ କରି, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗୋପୁରମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଆପ୍ଲଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ଲଙ୍କାଂ ତାମଭିଧାଵନ୍ତି ମହାଵାରଣସଂନିଭାଃ
ବାନରମାନେ ଲାଫି, ପହଁସି ଓ ଗର୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଜଯତ୍ଯୁରୁବଲୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ରାଜା ଜଯତି ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଘଵେଣାଭିପାଲିତଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଓ ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଜୟୀ, ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ରହୁଥିବା ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ବିଜୟୀ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଘୋଷଯନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ଲଙ୍କାଯାଃ ପ୍ରାକାରଂ କାମରୂପିଣଃ
ଏଭଳି ଘୋଷଣା କରି ଓ ଗର୍ଜନ କରି, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ବାନରମାନେ ଲଙ୍କାର ପ୍ରାଚୀର ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଵୀରବାହୁଃ ସୁବାହୁଶ୍ଚ ନଲଶ୍ଚ ପନସସ୍ତଥା। ନିପୀଡ୍ଯୋପନିଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ପ୍ରାକାରଂ ହରିଯୂଥପାଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଚକ୍ରୁଃ ସ୍କନ୍ଧାଵାରନିଵେଶନମ୍
ବୀରବାହୁ, ସୁବାହୁ, ନଳ ଓ ପନସ — ଏହି ବାନର ନେତାମାନେ ପ୍ରାଚୀର ନିକଟରେ ଚାପି ବସିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଶିବିର ଗଢ଼ିଦେଲେ।
ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରଂ ତୁ କୁମୁଦଃ କୋଟିଭିର୍ଦଶଭିର୍ଵୃତଃ। ଆଵୃତ୍ଯ ବଲଵାଂସ୍ତସ୍ଥୌ ହରିଭିର୍ଜିତକାଶିଭିଃ
ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ କୁମୁଦ, ଦଶ କୋଟି କ୍ଲାନ୍ତିଜୟୀ ବାନର ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ତାଙ୍କର ବଳ ସହିତ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସହାଯାର୍ଥେ ତୁ ତସ୍ଯୈଵ ନିଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଘସୋ ହରିଃ। ପନସଶ୍ଚ ମହାବାହୁର୍ଵାନରୈରଭିସଂଵୃତଃ
ତାଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ପ୍ରଘସ ବାନର ଓ ମହାବାହୁ ପନସ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ସେଠାରେ ଶିବିର କଲେ।
ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ଵୀରଃ ଶତବଲିଃ କପିଃ। ଆଵୃତ୍ଯ ବଲଵାଂସ୍ତସ୍ଥୌ ଵିଂଶତ୍ଯା କୋଟିଭିର୍ଵୃତଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରକୁ ପହଁଚି, ବୀର ଶତବଳି ବାନର ବିଶ୍ ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ସେନା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସୁଷେଣଃ ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରଂ ଗତ୍ଵା ତାରାପିତା ବଲୀ। ଆଵୃତ୍ଯ ବଲଵାଂସ୍ତସ୍ଥୌ କୋଟିକୋଟିଭିରାଵୃତଃ
ତାରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଷେଣ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇ, ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି ସେନା ଘିରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଉତ୍ତରଦ୍ଵାରମାଗମ୍ଯ ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ଆଵୃତ୍ଯ ବଲଵାଂସ୍ତସ୍ଥୌ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ହରୀଶ୍ଵରଃ
ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ଘିରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲୋ ମହାକାଯୋ ଗଵାକ୍ଷୋ ଭୀମଦର୍ଶନା। ଵୃତଃ କୋଟ୍ଯା ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତସ୍ଥୌ ରାମସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ
ବଡ଼ ଦେହୀ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ଓ ମହାବୀର ଗବାକ୍ଷ, ଏକ କୋଟି ସେନା ଘିରି ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଋକ୍ଷାଣାଂ ଭୀମକୋପାନାଂ ଧୂମ୍ରଃ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ। ଵୃତଃ କୋଟ୍ଯା ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତସ୍ଥୌ ରାମସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ
ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଧୂମ୍ର, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଭାଲୁମାନେର ନେତା, ଏକ କୋଟି ସେନା ଘିରି ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।