ପଫାଲ ଚ ତଦାକ୍ରାନ୍ତଂ ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ପୁରା ହିମଵତଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ଵଜ୍ରେଣେଵ ଵିଦାରିତମ୍
ଅଙ୍ଗଦ ସେଇ ଶିଖରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ରାବଣ ଦେଖୁଥିଲେ, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗାଯିବା ପରି।
ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାସାଦଶିଖରଂ ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ। ଵିନଦ୍ଯ ସୁମହାନାଦମୁତ୍ପପାତ ଵିହାଯସା
ପ୍ରାସାଦର ଶିଖରକୁ ଭାଙ୍ଗି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ବଡ଼ ଗର୍ଜନା କରି, ଅଙ୍ଗଦ ଆକାଶକୁ ଝାପିଗଲେ।
ଵ୍ଯଥଯନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ହର୍ଷଯଂଶ୍ଚାପି ଵାନରାନ୍। ସ ଵାନରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ତୁ ରାମପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭିତ କଲେ ଏବଂ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ବାନରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ରାଵଣସ୍ତୁ ପରଂ ଚକ୍ରେ କ୍ରୋଧଂ ପ୍ରାସାଦଧର୍ଷଣାତ୍। ଵିନାଶଂ ଚାତ୍ମନଃ ପଶ୍ଯନ୍ ନିଃଶ୍ଵାସପରମୋଽଭଵତ୍
ରାବଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ନିଜ ନାଶ ଦେଖି, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ।
ରାମସ୍ତୁ ବହୁଭିର୍ହୃଷ୍ଟୈର୍ଵିନଦଦ୍ଭିଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ। ଵୃତୋ ରିପୁଵଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵାଭ୍ଯଵର୍ତତ
ରାମ, ଅନେକ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ବାନରମାନେ ସହିତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ଆଶାରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସୁଷେଣସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଗିରିକୂଟୋପମୋ ହରିଃ। ବହୁଭିଃ ସଂଵୃତସ୍ତତ୍ର ଵାନରୈଃ କାମରୂପିଭିଃ
ମହାବଳୀ ସୁଷେଣ, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାନର, ବହୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାନରମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ସ ତୁ ଦ୍ଵାରାଣି ସଂଯମ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତ୍ କପିଃ। ପର୍ଯକ୍ରାମତ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ସେ ଅଦମ୍ୟ ବାନର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ରୁଦ୍ଧ କରି, ତାପରେ ତାଳମେଳରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲେ।
ତେଷାମକ୍ଷୌହିଣିଶତଂ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଵନୌକସାମ୍। ଲଙ୍କାମୁପନିଵିଷ୍ଟାନାଂ ସାଗରଂ ଚାଭିଵର୍ତତାମ୍
ସେଠାରେ ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଏକ ଶତ ଦଳ ବନବାସୀମାନେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାକ୍ଷସା ଵିସ୍ମଯଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରାସଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତଥାପରେ। ଅପରେ ସମରେ ହର୍ଷାଦ୍ଧର୍ଷମେଵୋପପେଦିରେ
କିଛି ରାକ୍ଷସ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କିଛି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହରେ ଅଧିକ ସାହସୀ ହେଲେ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ହି କପିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରାକାରପରିଖାନ୍ତରମ୍। ଦଦୃଶୂ ରାକ୍ଷସା ଦୀନାଃ ପ୍ରାକାରଂ ଵାନରୀକୃତମ୍। ହାହାକାରମକୁର୍ଵନ୍ତ ରାକ୍ଷସା ଭଯମାଗତାଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାକାର ଓ ଖାଲିଆଁ ମଧ୍ୟରେ ବାନରମାନେ ଭରି ଯାଇଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ପ୍ରାକାର ଉପରେ ବାନରମାନେ ଦଖଳ କରିଥିବା ଦେଖି ଭୟରେ ହାହାକାର କରି ଉଠିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ମହାଭୀଷଣକେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ କୋଲାହଲେ ରାକ୍ଷସରାଜଯୋଧାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରକ୍ଷାଂସି ମହାଯୁଧାନି ଯୁଗାନ୍ତଵାତା ଇଵ ସଂଵିଚେରୁଃ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେନାନୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ବାତାସ ଚଳେ, ସେପରି ଚାଲିଲେ।
thumb|ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ରାଵଣମନ୍ଦିରମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ପୁରୀଂ ରୁଦ୍ଧାଂ ରାମେଣ ସହ ଵାନରୈଃ
ତାପରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କ ମହଳକୁ ଯାଇ, ରାମ ଓ ବାନରମାନେ ସହ ନଗରକୁ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଲେ।
ରୁଦ୍ଧାଂ ତୁ ନଗରୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାତକ୍ରୋଧୋ ନିଶାଚରଃ। ଵିଧାନଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାସାଦଂ ଚାପ୍ଯରୋହତ
ନଗର ଘେରି ଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ନିଶାଚର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଦୁଇଗୁଣା ସତର୍କତା ନେଲେ ଏବଂ ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ଵୃତାଂ ଲଙ୍କାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍। ଅସଂଖ୍ଯେଯୈର୍ହରିଗଣୈଃ ସର୍ଵତୋ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ
ସେ ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନର ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଘେରି ରହିଛି।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଵସୁଧାଂ କପିଲୀକୃତାମ୍। କଥଂ କ୍ଷପଯିତଵ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁରିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଜାଗାରେ ବାନରମାନେ ଭରି ଯାଇଥିବା ଦେଖି, କିପରି ଏମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ରାଵଣଃ। ରାଘଵଂ ହରିଯୂଥାଂଶ୍ଚ ଦଦର୍ଶାଯତଲୋଚନଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁରେ ରାମ ଓ ବାନର ନାୟକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାଘଵଃ ସହ ସୈନ୍ଯେନ ମୁଦିତୋ ନାମ ପୁପ୍ଲୁଵେ। ଲଙ୍କାଂ ଦଦର୍ଶ ଗୁପ୍ତାଂ ଵୈ ସର୍ଵତୋ ରାକ୍ଷସୈର୍ଵୃତାମ୍
ରାମ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଏବଂ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାଶରଥିର୍ଲଙ୍କାଂ ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜପତାକିନୀମ୍। ଜଗାମ ସହସା ସୀତାଂ ଦୂଯମାନେନ ଚେତସା
ଦଶରଥପୁତ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ ଦେଖି, ହଠାତ୍ ସୀତା ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଅତ୍ର ସା ମୃଗଶାଵାକ୍ଷୀ ମତ୍କୃତେ ଜନକାତ୍ମଜା। ପୀଡ୍ଯତେ ଶୋକସଂତପ୍ତା କୃଶା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯିନୀ
ଏଠାରେ, ସେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ମାଟି ଉପରେ ଶୁଇଛନ୍ତି।
ନିପୀଡ୍ଯମାନାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵୈଦେହୀମନୁଚିନ୍ତଯନ୍। କ୍ଷିପ୍ରମାଜ୍ଞାପଯଦ୍ ରାମୋ ଵାନରାନ୍ ଦ୍ଵିଷତାଂ ଵଧେ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସେଇ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ବାନରମାନେକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚସି ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା। ସଂଘର୍ଷମାଣାଃ ପ୍ଲଵଗାଃ ସିଂହନାଦୈରନାଦଯନ୍
ଅପରିଷ୍କୃତ କର୍ମ ଥିବା ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, ବାନରମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଘଞ୍ଚା ହେଲେ।
ଶିଖରୈର୍ଵିକିରାମୈତାଂ ଲଙ୍କାଂ ମୁଷ୍ଟିଭିରେଵ ଵା। ଇତି ସ୍ମ ଦଧିରେ ସର୍ଵେ ମନାଂସି ହରିଯୂଥପାଃ
ଆମେ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖର କିମ୍ବା ଆମର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ାଇ ଦେବା—ଏହିପରି ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେ ମନେ ଧରିଥିଲେ।
ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଣି ମହାନ୍ତି ଶିଖରାଣି ଚ। ତରୂଂଶ୍ଚୋତ୍ପାଟ୍ଯ ଵିଵିଧାଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ହରିଯୂଥପାଃ
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଉଠାଇ, ବାନର ନାୟକମାନେ ତିଆରି ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷତୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତାନ୍ଯନୀକାନି ଭାଗଶଃ। ରାଘଵପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ଲଙ୍କାମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ମୁଖରେ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେଇ ସେନା ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଲଙ୍କାକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ତେ ତାମ୍ରଵକ୍ତ୍ରା ହେମାଭା ରାମାର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ। ଲଙ୍କାମେଵାଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସାଲଭୂଧରଯୋଧିନଃ
ସେମାନେ ତାମ୍ର ମୁହଁ ଓ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବୀରମାନେ, ସାଳ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଧରି ଲଙ୍କା ଦିଗରେ ଆଗେଇଯାଇଲେ।
ତେ ଦ୍ରୁମୈଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ପ୍ରାକାରାଗ୍ରାଣ୍ଯସଂଖ୍ଯାନି ମମନ୍ଥୁସ୍ତୋରଣାନି ଚ
ସେ ବାନରମାନେ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ନିଜ ମୁଠିରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାରମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ପରିଖାନ୍ ପୂରଯନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାଶଯାନ୍। ପାଂସୁଭିଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ତୃଣୈଃ କାଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ଵାନରାଃ
ବାନରମାନେ ପରିଖାକୁ ପାଣି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଘାସ ଓ କାଠ ଦେଇ ଭରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ସହସ୍ରଯୂଥାଶ୍ଚ କୋଟିଯୂଥାଶ୍ଚ ଯୂଥପାଃ। କୋଟିଯୂଥଶତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଲଙ୍କାମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ହଜାର ଦଳର ନେତା, କୋଟି ଦଳର ନେତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶତ କୋଟି ଦଳର ନେତାମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଆରୋହଣ କଲେ।
କାଞ୍ଚନାନି ପ୍ରମର୍ଦନ୍ତସ୍ତୋରଣାନି ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। କୈଲାସଶିଖରାଗ୍ରାଣି ଗୋପୁରାଣି ପ୍ରମଥ୍ଯ ଚ
ବାନରମାନେ ସୁନାର ତୋରଣ ଭଙ୍ଗ କରି, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗୋପୁରମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଆପ୍ଲଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ଲଙ୍କାଂ ତାମଭିଧାଵନ୍ତି ମହାଵାରଣସଂନିଭାଃ
ବାନରମାନେ ଲାଫି, ପହଁସି ଓ ଗର୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।